KNTTKHTN7

CHƯƠNG II : PHÂN TỬ - LIÊN KẾT HÓA HỌC
BÀI 6: GIỚI THIỆU VỀ LIÊN KẾT HÓA HỌC
Thời gian thực hiện: 4 tiết (Tiết )

MỤC TIÊU BÀI HỌC
– Nêu được mô hình sắp xếp electron trong vỏ nguyên tử của một
số nguyên tố khí hiếm.
– Nêu được sự hình thành liên kết cộng hoá trị theo nguyên tắc
dùng chung electron để tạo ra lớp vỏ electron của nguyên tố khí
hiếm (Áp dụng được cho các phân tử đơn giản như H2, Cl2, NH3,
H2O, CO2, N2,….).
- Nêu được được sự hình thành liên kết ion theo nguyên tắc cho và
nhận electron để tạo ra ion có lớp vỏ electron của nguyên tố khí
hiếm (Áp dụng cho phân tử đơn giản như NaCl, MgO,…).
- Sử dụng được các hình ảnh sự tạo thành phân tử qua các loại liên
kết ion, cộng hóa trị.
- Xác định được sự khác nhau về một số tính chất của hợp chất ion
và hợp chấtc hóa trị.

NỘI DUNG

01
Cấu trúc electron bền vững của khí hiếm.
03
Liên kết cộng hoá trị

02
Liên kết ion

KHỞI ĐỘNG!

https://www.youtube.com/watch?v=YrW_JDGc8eU

HOẠT ĐỘNG NHÓM

THẢO LUẬN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

(a) Ne

(b) O2

(c) NaCl

1/ Hình nào là đơn chất? Hợp chất?
2/ Khi tạo thành các đơn chất, hợp chất số electron lớp ngoài cùng của các nguyên tố
bằng bao nhiêu?
3/ Khi các nguyên tử kết hợp với nhau thứ gì giữ các nguyên tử lại với nhau ở dạng
“kết hợp”? Có những dạng “kết hợp” nào giữa các nguyên tử?

BÁO CÁO THẢO LUẬN

ĐÁP ÁN:

(a) Ne

(b) O2

(c) NaCl

1/ Hình đơn chất (a),(b). Hợp chất (c).
2/ Khi tạo thành các đơn chất, hợp chất số electron lớp ngoài cùng của các nguyên
tố bằng 8 electron.
3/ Khi các nguyên tử kết hợp với nhau các electron lớp ngoài cùng giữ các nguyên tử
lại với nhau ở dạng “kết hợp”.
Có những dạng “kết hợp” giữa các nguyên tử: Góp chung electron gọi là liên kết
cộng hóa trị và nhường, nhận electron gọi là liên kết ion.

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC!

0
1

Cấu trúc electron bền vững của khí hiếm.

THẢO LUẬN: PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
1/ Các mô hình He, Ne, Ar có
mấy lớp electron, số electron
trong các lớp? Xác định lớp ngoài
cùng có mấy electron để đạt cấu
hình bền vững?
2/ Giải thích vì sao các nguyên tố
khí hiếm tồn tại dưới dạng đơn
nguyên tử bền vững?
3/ Giải thích ý tưởng vì sao:
Helium trơ, rất khó cháy hay nổ,
được sử dụng để bơm vào kinh
khí cầu thay thế cho hydrogen. Vì
hydrogen dễ gây cháy nổ.

Biết mô hình sắp xếp electron trong
vỏ nguyên tử khí hiếm sau:

BÁO CÁO THẢO LUẬN

ĐÁP ÁN:
1.a) He có 1 lớp electron là lớp ngoài cùng và có 2 electron bền vững.
b) Ne có 2 lớp electron. Lớp thứ nhất có 2 electron, lớp thứ 2 có 8 electron.
Lớp thứ 2 là lớp ngoài cùng có 8 electron đạt tới trạng thái bền vững.
c) Ar có 3 lớp electron Lớp thứ nhất có 2 electron, lớp thứ 2 có 8 electron,
lớp thứ 3 có 8 electron. Lớp thứ 3 là lớp ngoài cùng có 8 electron đạt tới
trạng thái bền vững.
2/ Vì He có 2 electron, Ne, Ar có 8 electron.
3/ Giải thích vì khí Helium là chất rất nhẹ MHe = 4 (đvc) nhẹ hơn không
khí rất nhiều ( MKK = 29) lại có đặc điểm khó cháy hay nổ nên dùng thay
thế cho hydrogen. Hydrogen tuy nhẹ hơn nhưng rất dễ gây cháy nổ.

0
1

Cấu trúc electron bền vững của khí hiếm.

Kết luận:
- He có 2 electron ở lớp vỏ ngoài cùng.
- Ne có 8 electron ở lớp vỏ ngoài cùng.
- Ar có 8 electron ở lớp vỏ ngoài cùng.
- Ở điều kiện thường các khí hiếm tồn tại
dưới dạng đơn nguyên tử do có lớp
electron lớp ngoài cùng bền vững, khó bị
biến đổi hóa học. Lớp electron ngoài cùng
của chúng chứa 8 electron ( trừ He chứa 2
electron).

EM CÓ BIẾT

02

LIÊN KẾT ION

THẢO LUẬN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
1/ Giải thích sự hình thành
phân tử sodium chloride
(NaCl)?

Quan sát hình 6.2 trả lời các câu hỏi sau:

2/ Nêu khái niệm về liên kết
ion?
3/ Giải thích kí hiệu khi viết Na, Cl,
Na+, Cl-? Để tạo Na+ nguyên tử Na
nhường hay nhận electron? Để tạo Clnguyên tử Cl nhường hay nhận
electron?

Hình 6.2: Sơ đồ mô tả sự hình thành liên kết
ion trong phân tử NaCl

BÁO CÁO THẢO LUẬN

ĐÁP ÁN:
1/ Giải thích sự hình thành phân tử sodium chloride (NaCl):
Nguyên tử natri (Na) nhường một electron ở lớp electron ngoài cùng cho nguyên
tử chlorine (Cl) để tạo thành ion dương Na+ có vỏ bền vững giống vỏ nguyên tử
khí hiếm Ne. Nguyên tử Cl nhận vào lớp electron ngoài cùng một electron của
nguyên tử Na để tạo thành ion âm Cl- có vỏ bền vững giống vỏ nguyên tử khí
hiếm Ar. Hai ion được tạo thành mang điện tích ngược dấu hút nhau để hình
thành liên kết ion trong phân tử muối ăn.
2/ Liên kết ion là liên kết được hình thành bởi lực hút giữa các ion mang điện tích
trái dấu.
3/ Giải thích: Na là nguyên tử, Na+ là ion dấu (+) gọi là điện tích dương viết phía
trên bên phải. Cl là nguyên tử, Cl- là ion dấu (-) gọi là điện tích âm viết phía trên
bên phải.
Để tạo Na+ nguyên tử Na nhường 1 e. Để tạo Cl- nguyên tử Cl nhận 1 e .

02

LIÊN KẾT ION
Kết luận:

+ Khi kim loại tác dụng với phi kim, nguyên tử kim loại nhường electron cho
nguyên tử phi kim. Nguyên tử kim loại trở thành ion dương và nguyên tử phi
kim trở thành ion âm. + Các ion dương và âm hút nhau tạo thành liên kết trong
hợp chất ion. Vậy liên kết ion là liên kết được hình thành bởi lực hút giữa các
ion mang điện tích trái dấu.
Các hợp chất ion như muối ăn,... là chất rắn ở điều kiện thường, khó bay hơi,
khó nóng chảy và khi tan trong nước tạo thành dung dịch dẫn được điện.
+ Nguyên tử trung hòa về điện, khi nguyên tử nhường hay nhận electron, nó
trở thành một phần tử mang điện gọi là ion. Điện tích của ion được viết ở phía
trên bên phải của ký hiệu hóa học.

Na

Na
1e
+ Nguyên tử Na nhường 1 electron để tạo Na+. Nguyên tử Cl nhận 1electron
để tạo Cl-.
Cl  1e  Cl 
Có thể viết thành quá trình nhường và nhận electron như sau:

Luyện tập

QUAN SÁT VÀ TRẢ LỜI CÂU HỎI
1. Quan sát Hình 6.2 và so sánh
số electron ở lớp ngoài cùng
của nguyên tử Na, C1 với ion
Na+, Cl-.

Hình 6.2: Sơ đồ mô tả sự hình thành liên kết
ion trong phân tử NaCl

Hình 6.3 Sơ đồ mô tả sự hình thành liên kết
ion trong phân tử MgO

2. Cho sơ đồ mô tả sự hình
thành liên kết ion trong phản
từ magnesium oxide như
Hình 6.3 : Hãy cho biết
nguyên tử Mg đã nhường hay
nhận bao nhiêu electron.

TRẢ LỜI

ĐÁP ÁN

Hình 6.2

1. Hình 6.2: Số electron ở
lớp ngoài cùng của nguyên
tử Na là 1e và ion Na+ là
8e; C1 là 7e và Cl- là 8e
2. Hình 6.3 : nguyên tử
Mg đã nhường 2 electron.

Hình 6.3

03

Liên kết cộng hoá trị

03

LIÊN KẾT CỘNG HÓA TRỊ

Liên kết cộng hoá trị
trong phân tử đơn chất.

THẢO LUẬN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4(4 NHÓM)

NHÓM
CHẴN

Hình 6.4. Sự
hình thành
phân tử
hydrogen

Quan sát hình 6.4 trả lời các câu hỏi sau:
1/ Số electron lớp ngài cùng của H trước và sau khi tạo thành
liên kết cộng hóa trị?
2/ Số electron lớp vỏ của H sau khi tạo thành liên kết cộng hóa
trị giống với nguyên tố khí hiếm nào?
3/ Nêu khái niệm về liên kết cộng hóa trị?

THẢO LUẬN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4 (4 NHÓM)

NHÓM
LẺ

Hình 6.5. Sự hình
thành phân tử
oxygen
Quan sát hình 6.5 trả lời các câu hỏi sau:
1/ Số electron lớp ngài cùng của O trước và sau khi tạo
thành liên kết cộng hóa trị?
2/ Số electron lớp vỏ của của O sau khi tạo thành liên kết
cộng hóa trị giống với nguyên tố khí hiếm nào ?
3/ Nêu khái niệm về liên kết cộng hóa trị?

BÁO CÁO THẢO LUẬN

THUYẾT TRÌNH NHÓM CHẴN

THUYẾT TRÌNH NHÓM LẺ

NHÓM CHẴN

ĐÁP ÁN

Quan sát hình 6.4 ta thấy:
1/ Số electron lớp ngài cùng của H trước là 1 electron và sau khi tạo thành
liên kết cộng hóa trị là 2 electron.
2/ Số electron lớp ngài cùng của H sau khi tạo thành liên kết cộng hóa trị
giống với nguyên tố khí hiếm He.
3/ Nêu khái niệm về liên kết cộng hóa trị: Liên kết cộng hoá trị là liên kết
được tạo nên giữa hai nguyên tử bằng một hay nhiều cặp electron dùng
chung.

NHÓM LẺ

ĐÁP ÁN

Quan sát hình 6.5 ta thấy:
1/ Số electron lớp ngài cùng của O trước là 6 electron và sau khi tạo thành
liên kết cộng hóa trị là 8 electron.
2/ Số electron của O sau khi tạo thành liên kết cộng hóa trị giống với lớp
vỏ của nguyên tố khí hiếm Ne.
3/ Nêu khái niệm về liên kết cộng hóa trị: Liên kết cộng hoá trị là liên kết
được tạo nên giữa hai nguyên tử bằng một hay nhiều cặp electron dùng
chung.

02

LIÊN CỘNG HÓA TRỊ

LIÊN CỘNG HÓA TRỊ TRONG PHÂN TỬ ĐƠN CHẤT
Kết luận:

+ Các nguyên tử riêng rẽ của các nguyên tố hydrogen và
oxygen không bền vững, chúng có xu hướng kết hợp với
nguyên tử khác bằng liên kết cộng hoá trị để hình thành các
phân tử. Các nguyên tử trong phân tử đạt cấu hình electron lớp
ngoài cùng bền vững.
+ Liên kết được hình thành trong phân tử hydrogen và oxygen
là liên kết cộng hoá trị và được gọi là chất cộng hoá trị. Các chất
cộng hoá trị thường có nhiệt độ nóng chảy và nhiệt độ sôi thấp.

02

LIÊN CỘNG HÓA TRỊ

Liên kết cộng hoá trị trong
phân tử hợp chất.

THẢO LUẬN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 5

Hình 6.6 Sơ đồ mô tả sự hình thành

liên kết cộng hoá trị trong phân tử
nước.

Dựa vào sách giáo khoa trả lời
câu hỏi sau?
1/ Số electron lớp ngài cùng của H
và O trước và sau khi tạo thành
liên kết cộng hóa trị?
2/ Số electron của H và O sau khi
tạo thành liên kết cộng hóa trị
giống với lớp vỏ của nguyên tố
khí hiếm nào?
3/ Các chất cộng hóa trị tồn tại ở
những trạng thái nào?

BÁO CÁO THẢO LUẬN

ĐÁP ÁN
1/ Số electron lớp ngài cùng của H trước là 1
electron và sau khi tạo thành liên kết cộng hóa trị
là 2 electron. Số electron lớp ngài cùng của O
trước là 6 electron và sau khi tạo thành liên kết
cộng hóa trị là 8 electron.
2/ Số electron lớp ngài cùng của H sau khi tạo
thành liên kết cộng hóa trị giống với nguyên tố
khí hiếm He. Số electron của O sau khi tạo thành
liên kết cộng hóa trị giống với lớp vỏ của nguyên
tố khí hiếm Ne.
3/ Các chất cộng hoá trị có thể là chất khí, chất
lỏng hay chất rắn. Các chất cộng hoá trị thường

03

LIÊN CỘNG HÓA TRỊ

LIÊN CỘNG HÓA TRỊ TRONG PHÂN TỬ HỢP CHẤT

Kết luận:

Liên kết được hình thành trong phân tử hydrogen và oxygen là
liên kết cộng hoá trị. Vậy, liên kết cộng hoá trị là liên kết được
tạo nên giữa hai nguyên tử bằng một hay nhiều cặp electron
dùng chung. Liên kết cộng hoá trị thường gặp trong nhiều phân
tử đơn chất phi kim như nitrogen, chlorine, fuorine,...

Luyện tập

Thảo luận

CÂU 1

Hình 6.3: Sơ đồ mô tả sự hình thành liên
kết ion trong phân tử MgO
Từ sơ đồ, ta thấy nguyên tử Mg đã nhường 2 electron cho
Hãy cho biết nguyên tử Mg đã nhường hay nhận bao nhiêu
nguyên tử O
electron?

Chlorine

CÂU 2

Nitrogen

Hãy mô tả sự hình thành liên kết cộng hóa trị trong phân tử
khí chlorine và khí nitrogen?

CÂU 2
Chlorine

Sự hình thành liên kết cộng hoá trị
trong phân tử Cl2: Mỗi nguyên tử Cl có 7
electron ở lớp ngoài cùng. Trong phân tử Cl,
mỗi nguyên tử Cl góp 1 electron ở lớp ngoài
cùng của nó tạo thành 1 cặp electron dùng
chung. Như vậy mỗi nguyên tử Cl đều có 8
electron lớp ngoài cùng giống khí hiếm Ar.

Hãy mô tả sự hình thành liên kết cộng hóa trị trong phân tử
khí chlorine và khí nitrogen?

CÂU 2

Nitrogen

Sự hình thành liên kết cộng hoá trị trong
phân tử N2. Mỗi nguyên tử N có 5 electron
lớp ngoài cùng. Trong phân tử N2, mỗi
nguyên tử N góp 3 electron ở lớp ngoài cùng
để tạo thành 3 cặp electron dùng chung. Mỗi
nguyên tử N đều có 8 electron lớp ngoài cùng
giống khí hiếm Ne.

Hãy mô tả sự hình thành liên kết cộng hóa trị trong phân tử
khí chlorine và khí nitrogen?

CÂU 3

Ammonia
Hãy mô tả sự hình thành liên kết cộng hóa trị trong phân tử
carbon dioxide, ammonia?

Ammonia

CÂU 3
Sự hình thành liên kết cộng hoá trị trong phân tử ammonia
(NH3): Mỗi nguyên tử N có 5 electron lớp ngoài cùng, nguyên
tử H có 1 electron ở lớp ngoài cùng. Trong phân tử NH3,

nguyên tử N nằm ở khoảng giữa các nguyên tử H, góp 3
electron ở lớp ngoài cùng của nó với ba nguyên tử H.
Mỗi nguyên tử H góp 1 e ở lớp ngoài cùng của nó với nguyên tử N. Như vậy, có 3 cặp
e dùng chung giữa nguyên tử N với ba nguyên tử H. Nguyên tử N có 8 e lớp ngoài
cùng giống khí hiếm Ne, nguyên tử H có 2 e ở lớp ngoài cùng giống khí hiếm He.

Hãy mô tả sự hình thành liên kết cộng hóa trị trong phân tử
carbon dioxide, ammonia?

CÂU 3
Sự hình thành liên kết cộng hoá trị trong phân tử carbon
dioxide (CO2): Mỗi nguyên tử C có 4 electron lớp ngoài
cùng, nguyên tử O có 6 electron ở lớp ngoài cùng. Trong
phân tử CO2, nguyên tử C nằm ở giữa 2 nguyên tử O, góp
4 electron ở lớp ngoài cùng của nó với 2 nguyên tử O.
Mỗi nguyên tử O góp 2 electron ở lớp ngoài cùng của nó
với nguyên tử C. Như vậy, có 4 cặp electron dùng chung
giữa nguyên tử C với hai nguyên tử O. Nguyên tử C và
các nguyên tử O đều có 8 electron lớp ngoài cùng giống
khí hiếm Ne.

Hãy mô tả sự hình thành liên kết cộng hóa trị trong phân tử
carbon dioxide, ammonia?

EM ĐÃ HỌC
+ Nguyên tử khí hiếm có lớp electron ngoài
cùng bền vững.
+ Nguyên tử của các nguyên tố khác có thể đạt
được lớp electron ngoài cùng của khí hiếm
bằng cách tạo thành liên kết hoá học.
+ Liên kết ion là liên kết được hình thành bởi
lực hút giữa các ion mang điện tích trái dấu.
+ Liên kết cộng hoá trị được tạo nên do sự
dung chung một hay nhiều cặp electron.
+ Hợp chất ion thường khó bay hơi, khó nóng
chảy,... Chất cộng hoá trị thường có nhiệt độ
nóng chảy và nhiệt độ sôi thấp.