Bài 19

BÀI 19: LỚP ĐẤT. CÁC NHÂN TỐ HÌNH THÀNH ĐẤT. MỘT SỐ NHÓM
ĐẤT ĐIỂN HÌNH.
I. LỚP ĐẤT, CÁC THÀNH PHẦN CHÍNH CỦA ĐẤT, CÁC TẦNG ĐẤT

1. Lớp đất:
- Lớp vật chất mỏng, tơi xốp bao phủ trên bề mặt các lục địa và đảo,
được đặc trưng bởi độ phì gọi là lớp đất.
- Độ phì là khả năng cung cấp nước, nhiệt, khí và các chất dinh dưỡng
giúp cho Dựa
thựcvào
vật thông
sinh trưởng
và và
phát
triển.
tin SGK
hiểu
biết của bản thân,
em hãy cho biết:
- Lớp đất là gì?
- Thế nào là độ phì của đất
- Để tăng độ phì cho đất chúng ta cần phải làm gì?
Bón phân

Cày xới đất

Làm cỏ

Tưới nước

2. Các thành phần chính của đất
Đất gồm 4 thành phần chính:
- Chất vô cơ chiếm phần lớn trọng
lượng của đất.
Dựa
vào H.19.1
và chiếm
thông tin
SGK,
cho
- Chất
hữu cơ
tỉ lệ
nhỏ,
biết:
nhưng là thành phần quan trọng
- của
Đất gồm
đất. những thành phần chính nào?
Thành phần nào chiếm tỉ lệ lớn nhất và
- Nước
vànào
không
tồn
tại giữa
thành
phần
quan khí
trọng
nhất?
các khe hở của đất, giúp cho sinh
vật sinh trưởng và phát triển.

3. Tầng đất
- Có 4 tầng đất chính: Tầng hữu cơ, tầng đất mặt, tầng tích tụ và
tầng đá mẹ
- Tầng đất mặt là tầng chứa nhiều mùn và nhiều chất
dinh dưỡng
Dựa vào H.19.2, hãy cho biết:
- Có mấy tầng đất chính ?
- Tầng nào chứa chất mùn và
có nhiều chất dinh dưỡng?

II. CÁC NHÂN TỐ HÌNH THÀNH ĐẤT
Thảo luận nhóm
 

Đọc thông tin SGK hoàn thành phiếu học tập sau:
Nhân tố
Đá mẹ
Khí hậu
Sinh vật

Tác động vào quá trình hình thành đất
Cung cấp các khoáng chất cho đất
Nhiệt độ và lượng mưa ảnh hưởng đến sự phân
hủy đá, hình thành các loại đất
Cung cấp chất hữu cơ cho đất

II. CÁC NHÂN TỐ HÌNH THÀNH ĐẤT
Nhân tố
Đá mẹ
Khí hậu
Sinh vật

Tác động vào quá trình hình thành đất
Cung cấp các khoáng chất cho đất
Nhiệt độ và lượng mưa ảnh hưởng đến sự
phân hủy đá, hình thành các loại đất
Cung cấp chất hữu cơ cho đất
Ngoài các nhân tố trên sự hình thành đất còn
chịu tác động của những nhân tố nào khác?

II. CÁC NHÂN TỐ HÌNH THÀNH ĐẤT
Tích cực:
• Trồng cây, gây rừng phủ xanh
đất trống; làm ruộng bậc thang.
• Khai
thác,hình
chăm bón,
cấy
Dựa
vào
19.3càyvà
đào xớitin
chotrong
đất tơi xốp
thông
bài, em
• Áp dụng các biện pháp bảo vệ
hãy cho biết những ảnh
môi trường đất, kiểm soát hoạt
hưởng
của thác
conđất
người
đến
động khai
đai sao
cho
đất
theo
hiệu
quả.hướng tích cực và

tiêu cực?

Tiêu cực:
• Dân số ngày càng tăng nhanh, rác thải
sinh hoạt và vấn đề canh tác cũng trở
thành gánh nặng.
• Con người khai thác khoáng sản nhiều,
thải nhiều rác ra môi trường, khiến cho
đất bị ô nhiễm nghiêm trọng.
• Lạm dụng nguồn tài nguyên đất và tác
động xấu đến đất như sử dụng phân bón
hóa học, thuốc bảo vệ thực vật đã gây ra
tình trạng ô nhiễm môi trường.
•Nhiều nơi khai thác rừng tràn lan khiến
đất đai đồi núi xói mòn, thoái hóa

III. MỘT SỐ NHÓM ĐẤT ĐIỂN HÌNH TRÊN THẾ GIỚI
- Đất potdon
- Đất đen thảo nguyên
ôn đới
- Đất đỏ vàng nhiệt đới
- Đất xám hoang mạc
Dựa vào hình 19.4, em hãy:
và bán hoang mạc

Kể tên một số nhóm đất điển
hình trên thế giới?

III. MỘT SỐ NHÓM ĐẤT ĐIỂN HÌNH TRÊN THẾ GIỚI

Kể tên các nhóm đất
điển hình ở lục địa
Á- Âu và lục địa phi?
• Lục địa Á- Âu: đất pốtdôn, 
đất xám hoang mạc và bán hoang
mạc, đất đỏ vàng nhiệt đới, đất
đen thảo nguyên ôn đới, đất khác
• Lục địa Phi: đất đỏ vàng nhiệt đới,
đất xám hoang mạc và bán hoang
mạc, đất khác.

LUYỆN TẬP
1. Em hãy vẽ sơ đồ tư duy về thành phần và các
nhân tố hình thành đất.

ĐẤT

LUYỆN TẬP
*Vai trò của lớp đất đối với sinh vật ( thực vật, động vật,....):
Em
• Làhãy
nơi cho
diễnbiết:
ra mọi hoạt động sống của con người cũng như các
•Vai
của
đất đối với sinh vật ( thực vật, động vật,....)?
loàitrò
sinh
vậtlớp
khác
•Nhân
nào phần
đóngnước
vai trò
trong
hìnhtriển
Chứa tố
thành
và quan
khôngtrọng
khí giúp
choquá
sinhtrình
vật phát
thànhtố đá
đất?mẹ,
giảikhí
thích
sao vật 
em chọn
nhân
đó?trọng trong quá
* Nhân
hậu,vìsinh
đóng vai
tròtốquan
trình hình thành đất vì:
• Đá mẹ là nguồn cung cất vật chất vô cơ cho đất quyết định thành
phần khoáng vật, ảnh hưởng đến màu sắc và tính chất của đất.
• Khí hậu tác động tới quá trình hình thành đất bằng lượng mưa và
nhiệt độ.
• Sinh vật góp phần tích tụ, phân hủy và biến đổi chất hữu cơ

Vận dụng

- Dựa vào nội dung đã học và hiểu biết của mình,
em hãy sưu tầm tư liệu, thông tin liên quan đến
những nhóm đất chính ở Việt Nam.
- Nghiên cứu SGK và tìm hiểu trước bài 20.