Bài 10: QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CƠ
BẢN CỦA CÔNG DÂN

Bài 10: QUYỀN VÀ
NGHĨA VỤ CƠ
BẢN CỦA CÔNG
DÂN

I. Khởi động

TÌNH HUỐNG
- Lớp 6A có một số bạn nhà xa nên thường đi xe đạp điện
đến trường. Trong đó, một vài bạn không đội mũ bảo
hiểm.
- Theo em, học sinh lớp 6 có được sử dụng xe đạp điện
không?
- Người điều khiển xe đạp điện khi tham gia giao
thông có bắt buộc phải đội mũ bảo hiểm không? Vì
sao?

THÔNG TIN

Theo quy định tại khoản 1 điều 60 luật giao thông đường bộ có nói như sau: Người đủ 16 tuổi
trở lên được lái xe gắn máy có dung tích xi lanh dưới 50 phân khối.
Đồng thời tại khoản 1 Điều 21 Nghị định 171/2013/NĐ-CP có quy định xử phạt vi phạm hành
chính đối với người điều khiển xe cơ giới như sau: Phạt cảnh cáo người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16
tuổi điều khiển xe môtô, xe gắn máy (kể cả xe máy điện) và các loại xe tương tự xe môtô hoặc
điều khiển xe ôtô, máy kéo và các loại xe tương tự xe ôtô.
Trong Luật giao thông đường bộ tại điểm 19 Điều 3 Luật giao thông đường bộ thì
xe đạp điện được phân vào nhóm phương tiện giao thông thô sơ đường bộ. Phương tiện giao
thông thô sơ đường bộ (sau đây gọi là xe thô sơ) gồm xe đạp (kể cả xe đạp máy), xe xích lô, xe
lăn dùng cho người khuyết tật, xe súc vật kéo và các loại xe tương tự
Dựa trên các Quy định, Bộ luật và Nghị định ở phần trên chúng ta có thể kết luận rằng
hiện tại chưa có văn bản nào của chính phủ về việc quy định độ tuổi sử dụng xe đạp điện tại
Việt Nam. Xe đạp điện vẫn được xe là xe thô sơ và người dân hoàn toàn được tự do lựa chọn làm
phương tiện di chuyển dựa trên nhu cầu sử dụng mỗi ngày.
- Còn đối với xe máy điện thì được xem như là xe gắn máy có động cơ 50 phân khối. Tức là chỉ
những người đủ 16 tuổi trở lên mới được quyền sử dụng, vận hành và tham gia giao thông.

II. Khám phá

1. QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CƠ BẢN CỦA CÔNG
DÂN THEO HIẾN PHÁP 2013

- Quyền cơ bản của công dân là
những lợi ích cơ bản mà công dân
được hưởng, được Nhà nước bảo vệ
và đảm bảo theo Hiến pháp và pháp
luật.-Ý 1/T48

1. QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CƠ BẢN CỦA CÔNG
DÂN THEO HIẾN PHÁP 2013

- Quyền cơ bản của công dân là những lợi ích cơ
bản mà công dân được hưởng, được Nhà nước
bảo vệ và đảm bảo theo Hiến pháp và pháp luật.Ý 1/T48
- Nghĩa vụ cơ bản của công dân là những việc
mà Nhà nước bắt buộc công dân phải thực hiện
theo quy định của Hiến pháp và pháp luật.- ý
2/t48

Nhóm quyền chính trị: quyền bầu cử, ứng cử vào các cơ quan quyền lực nhà nước (Điều 27);
quyền tham gia quản lí nhà nước (Điều 28); quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí (Điều 25);
quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo (Điều 24);...
Nhóm quyền dân sự: quyền sống (Điều 19); quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp
luật bảo hộ về sức khoẻ, danh dự và nhân phẩm (Điều 20); quyền bất khả xâm phạm về đời sống
riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình (Điều 21); quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở (Điều
22); quyền tự do đi lại và cư trú (Điều 23); quyền bình đẳng giới (Điều 26); quyền tự do kết hôn
và li hôn (Điều 36);..
Nhóm quyền về kinh tế: quyền tự do kinh doanh (Điều 33); quyền có việc làm (Điều 35); quyền
sở hữu về thu nhập hợp pháp, của cải để dành, nhà ở, tư liệu sinh hoạt, tư liệu sản xuất (Điều 32);...
Nhóm quyền văn hoá, xã hội: quyền học tập (Điều 39); quyền nghiên cứu khoa học và công
nghệ, sáng tạo văn học, nghệ thuật (Điều 40); quyền được đảm bảo an sinh xã hội (Điều 34);
quyền được bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ (Điều 38);...
Các nghĩa vụ cơ bản mà công dân phải thực hiện: trung thành với Tổ quốc (Điều 44); thực
hiện nghĩa vụ quân sự và tham gia xây dựng nền quốc phòng toàn dân (Điều 45); tuân theo Hiến
pháp và pháp luật (Điều 46); nộp thuế (Điều 47); bảo vệ môi trường (Điều 43); nghĩa vụ học tập
(Điều 39);...

Hãy ghép các bức tranh với nhóm quyền và nghĩa vụ phù hợp.

+ Em hãy ghép các bức
tranh với nhóm quyền và
nghĩa vụ phù hợp.

Nhóm quyền chính trị: hình
- Nhóm quyền dân sự: hình
- Nhóm quyền kinh tế: hình
- - Nhóm quyền văn hoá - xã hội: hình
- - Nhóm nghĩa vụ cơ bản của công
dân: hình
-

Nhóm quyền chính trị: hình 8;
- Nhóm quyền dân sự: hình 1;
- Nhóm quyền kinh tế: hình 9;
- Nhóm quyền văn hoá - xã hội: hình 2,
3, 4;
- Nhóm nghĩa vụ cơ bản của công dân:
hình 2, 3, 5, 6, 7.
-

2. Thực hiện quyền, nghĩa vụ cơ
bản của công dân

1.Hương là học sinh lớp 6, ngoài việc học tốt, bạn còn chăm chỉ lao động, giúp đỡ bố mẹ
làm việc nhà
2.Thấy bác lao công đang quét dọn sân trường, Bình vứt luôn vỏ hộp sữa xuống sân để bác
dọn.
3. Biết Lan định bóc thư của bạn khác để xem, Minh đã khuyên Lan không nên làm như vậy
vì sẽ xâm phạm quyền bí mật thư tín.
4. Ngày nào bố mẹ cũng phải nhắc Thắng học bài nhưng bạn chỉ ôn bài khi sắp tới kì kiểm
tra.
5. Nhiều lần chứng kiến chú Hưng đánh con, nên Hà đã gọi điện báo với Tổng đài điện
thoại quốc gia bảo vệ trẻ em 111
6. Gia đình Liên tìm mọi cách để anh trai không phải thực hiện nghĩa vụ quân sự. Biết
chuyện, Liên không tán thành và khuyên anh nên thực hiện nghĩa vụ quân sự.
7. Nhà trường tổ chức lấy ý kiến của học sinh nhưng Trang không tham gia vì cho rằng ý
kiến của trẻ em sẽ không được thực hiện.
8. Hùng luôn tích cực học tập và rèn luyện để sau này trở thành người công dân có ích cho
xã hội.
 

* Trách nhiệm của công dân
 

- Từ các thông tin, tình huống và thực
tiễn cuộc sống, em đã được hưởng
những quyền và phải thực hiện các
nghĩa vụ cơ bản nào của công dân?

* Trách nhiệm của công dân

- Là học sinh em đã được hưởng quyền: được học tập, bảo
 

vệ, chăm sóc, vui chơi và phải thực hiện các nhiệm vụ cơ
bản có nghĩa vụ học tập. Mọi người có nghĩa vụ bảo vệ
môi trường. Em đã chăm chỉ học tập, rèn luyện đạo đức,
bảo vệ môi trường… để thực hiện đúng nghĩa vụ đó.

- Tự giác thực hiện tốt và khuyên các bạn
cùng thực hiện tốt quyền, nghĩa vụ công dân

2. Thực hiện quyền, nghĩa vụ cơ bản của công dân
- Quyền công dân không tách rời nghĩa vụ công dân. Công dân
được hưởng các quyền và phải thực hiện các nghĩa vụ do Nhà
nước quy định. Mọi người có nghĩa vụ tôn trọng quyền của
người khác.
- Việc thực hiện quyền công dân không được xâm phạm lợi ích
quốc gia, dân tộc, quyền và lợi ích hợp pháp của người khác.
- Mọi người đều bình đẳng trước pháp luật. Không ai bị phân
biệt đối xử trong đời sống chính trị, dân sự, kinh tế, văn hoá, xã
hội.
Kết luận ý 3,4,5/t 48

Bài 10: QUYỀN VÀ
NGHĨA VỤ CƠ
BẢN CỦA CÔNG
DÂN

III. Luyện tập

Hiến pháp 2013 quy định công dân ngoài các quyền con
người nêu trên, còn có các quyền: quyền có nơi ở hợp
pháp; quyền tự do đi lại và cư trú; quyền tự do ngôn luận, tự
do báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội, biểu tình;
quyền bầu cử, ứng cử; quyền tham gia quản lý nhà nước và
xã hội, tham gia thảo luận và kiến nghị với cơ quan nhà
nước; quyền biểu quyết khi nhà nước tổ chức trưng cầu dân
ý; quyền được bảo đảm an sinh xã hội; quyền có việc làm,
lựa chọn nghề nghiệp, việc làm, nơi làm việc; quyền học
tập; quyền xác định dân tộc của mình, sử dụng ngôn ngữ mẹ
đẻ, lựa chọn ngôn ngữ giao tiếp.

Hiến pháp 2013 quy định công dân có các nghĩa
vụ: Trung thành với Tổ quốc; bảo vệ Tổ quốc, thực
hiện nghĩa vụ quân sự và tham gia xây dựng nền
quốc phòng toàn dân; Tuân theo Hiến pháp và
pháp luật; tham gia bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự,
an toàn xã hội và chấp hành những quy tắc sinh
hoạt công cộng; Nộp thuế.

Ai nhanh hơn

- Bài tập 2: Em hãy cho biết, bạn nào dưới đây thực hiện tốt,
bạn nào thực hiện chưa tốt quyền và nghĩa vụ cơ bản của công
dân. Vì sao?

Ngoài giờ học ở trường, Kim thường tự học ở nhà và dành thời gian làm việc nhà
giúp bố mẹ.

a)

b) Mặc dù nhà rất nghèo nhưng bố mẹ vẫn cố gắng để Lan được tới trường. Tuy nhiên,
Lan cho rằng: “Nhà mình nghèo, có cố gắng học cũng không mang lại ích l ợi gì”. Lan
đến trường chỉ vì bố mẹ muốn, do vậy kết quả học tập của Lan rất kém.
c) Mỗi khi sang nhà bạn chơi, Tú thường thấy Nam quát mắng, doạ nạt và đánh em gái
vì em hay khóc và bày đồ chơi bừa bãi.
d) Hưng là học sinh cá biệt, hay nghịch nên thường rủ các bạn đá bóng trong sân
trường và làm vỡ cửa sổ lớp học. Cô giáo chủ nhiệm gửi giấy thông báo và nhờ
Hưng đưa cho bố mẹ. Trên đường về, Hưng đã bóc thư ra xem trước.

- Bài tập 2: Em hãy cho biết, bạn nào dưới đây thực hiện tốt,
bạn nào thực hiện chưa tốt quyền và nghĩa vụ cơ bản của công
dân. Vì sao?

a) Bạn Kim thực hiện tốt quyền va nghĩa vụ của công dân: vì Học tập, rèn luyện, giữ gìn nền nếp gia đình, phụ
giúp cha mẹ và các thành viên trong gia đình những công việc phù hợp với độ tuổi (trích Điếu 37 - Luật Trẻ
em).

b) Bạn Lan chưa thực hiện tốt quyền va nghĩa vụ của công dân:
c) Việc Nam thường xuyên doạ nạt, đánh em gái là việc làm không đúng. Nam là
anh nên khi thấy em bày bừa ra nhà Nam nên khuyên bảo và giúp đỡ em thu dọn;
Nếu em khóc, Nam phải dỗ dành, chơi với em.
d) Việc Hưng tự ý bóc thư cô giáo gửi cho bố mẹ là sai. Đây là hành vi xâm phạm
quyền bí mật thư tín của công dân. Theo quy định của Hiến pháp năm 2013, công
dân có nghĩa vụ tôn trọng quyền của người khác.

XỬ LÍ TÌNH HUỐNG
TÌNH HUỐNG 1
- Lan là một học sinh hoạt bát, tích cực tham gia các
hoạt động của lớp và liên đội nhưng mẹ Lan thường
ngăn cấm không cho em tham gia các hoạt động tập
thể vì cho rằng sẽ ảnh hưởng đến việc học tập.
- Theo em, Lan nên làm gì để mẹ không ngăn
cấm mình tham gia hoạt động tập thể?

TÌNH HUỐNG 2
- Mặc dù công việc của bố mẹ Hà rất vất vả nhưng Hà
rất ít khi làm việc nhà để giúp đỡ bố mẹ vì nghĩ rằng
mình chỉ cần có nghĩa vụ học giỏi là được.
a) Em suy nghĩ gì về việc làm của Hà?
b) Theo em, Hà cần làm gì để thực hiện
tốt quyền và nghĩa vụ của học sinh?

XỬ LÍ TÌNH HUỐNG
TÌNH HUỐNG 2

TÌNH HUỐNG 1
-Theo

Hiến pháp 2013 và Luật Trẻ em
quy định: Trẻ em có quyền được tham
gia hoạt động xã hội phù hợp với độ
tuổi, mức độ trưởng thành, nhu cẩu,
năng lực của trẻ em.
- Lan có thể trực tiếp hoặc nhờ thầy, cô
giáo nói chuyện với bố mẹ để bố mẹ
tạo điều kiện cho em tham gia các hoạt
động tập thể. Lan cũng cẩn cố gắng
học tốt để chứng minh cho bố mẹ thấy
việc tham gia các hoạt động tập thể
không ảnh hưởng đến việc học.

-1/

Luật Trẻ em quy định bổn phận của trẻ
em đối với gia đình là: Học tập, rèn luyện,
giữ gìn nền nếp gia đình, phụ giúp cha mẹ
và các thành viên trong gia đình những
công việc phù hợp với độ tuổi, giới tính
và sự phát triển của trẻ em.
2/ Hà cần thực hiện tốt bổn phận của trẻ
em (với bản thân, gia đình, nhà trường và
xã hội).

Bài 10: QUYỀN VÀ
NGHĨA VỤ CƠ
BẢN CỦA CÔNG
DÂN

D. Vận dụng

HOẠT ĐỘNG DỰ ÁN

- Em

hãy vẽ một bức tranh hoặc
sưu tầm một câu chuyện thể
hiện một việc làm thực hiện tốt
quyền và nghĩa vụ cơ bản của
công dân và thuyết minh về bức
tranh, câu chuyện đó (viết thành
1 đoạn văn từ 10-15 câu)

Em hãy viết khoảng nửa
trang giấy (15-20 dòng) về
nghĩa vụ của học sinh và
những việc em đã làm để thực
hiện nghĩa vụ đó.
-

Bài 10: QUYỀN VÀ
NGHĨA VỤ CƠ
BẢN CỦA CÔNG
DÂN

Xin chào và
hẹn gặp lại!