MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊN 7
CÁNH DIỀU

Trò chơi giải ô chữ

Ô chữ gồm 28 chữ cái
Cho biết : tục ngữ về kinh nghiệm sản xuất của ông cha ta gồm 4
câu, 4 chữ cái đầu là : N,N,T,T

N
N
T
T
2

Trò chơi giải ô chữ

Ô chữ gồm 28 chữ cái
Cho biết : tục ngữ về kinh nghiệm sản xuất của ông cha ta gồm 4
câu, 4 chữ cái đầu là : N,N,T,T

N

H

Ấ

T

N

Ư

Ớ

N

H

Ì

P

H

Â

N

T

A

M

C

Ầ

N

T

Ứ

G

I

Ố

N

C

G
3

CHỦ ĐỀ 8: TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HOÁ
NĂNG LƯỢNG Ở SINH VẬT
Bài 25. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CÁC CHẤT DINH
DƯỠNG Ở THỰC VẬT

MỤC TIÊU BÀI HỌC
- Dựa vào sơ đồ đơn giản mô tả được con đường hấp thụ, vận chuyển nước và chất khoáng
của cây từ môi trường ngoài vào miền lông hút, vào rễ, lên thân cây và lá cây.
- Dựa vào sơ đồ, hình ảnh, phân biệt được sự vận chuyển các chất trong mạch gỗ từ rễ lên
lá cây (dòng đi lên) và từ lá xuống các cơ quan trong mạch rây (dòng đi xuống).
- Nêu được vai trò thoát hơi nước ở lá và đóng mở khí khổng trong quá trình thoát hơi
nước.
- Nêu được một số yếu tố ảnh hưởng đến trao đổi nước và các chất dinh dưỡng ở thực vật.
- Tiến hành được thí nghiệm chứng minh thân vận chuyển nước và lá thoát hơi nước.
- Nhận biết được các yếu tố ảnh hưởng đến hút nước và khoáng ở rễ
- Vận dụng hiểu biết về trao đổi nước và khoáng của cây trong trồng trọt và chăm sóc cây
trồng

NỘI DUNG BÀI HỌC

Trao đổi nước và các
chất dinh dưỡng

Một số yếu tố ảnh
hưởng đến trao đổi
nước và dinh dưỡng
ở thực vật

Thí nghiệm vận chuyển
nước ở thân cây và thoát
hơi nước ở lá cây

Vận dụng hiểu biết
trao đổi chất và
chuyển hoá năng
lượng vào thực tiễn

6

Ai biết nhiều hơn?

1. Quan sát hình ảnh sau và nhận xét về tác dụng
của nước và dinh dưỡng đối với cây trồng?

7

2. Quan sát thí nghiệm của Gian Van Hen-mon (người Bỉ) ở hình 25.1
Gian Van Hen-mon kết
luận chất dinh dưỡng để cây lớn
lên là nước. Theo các em kết
luận của ông có đúng không?
Trong nước mưa ngoài hàm
lượng nước còn có một số chất
khác nữa. Thêm nữa trong 5 năm
thì các thành phần dinh dưỡng
trong đất cũng sẽ biến đổi. Vì vậy
kết luận của ông không hoàn
toàn đúng.
8

Nước và dinh dưỡng khoáng rất
cần thiết đối với cây trồng, nếu
thiếu nước và dinh dưỡng
khoáng dẫn tới cây trồng sẽ còi
cọc, chậm lớn, có thể bị héo và
chết. Vậy nước và dinh dưỡng
được cây hấp thụ như thế nào?
Lưu thông trong cây ra sao?
9

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Vận dụng kiến thức đã biết, quan sát hình 25.2,3, đọc SGK
trang 116, thảo luận nhóm 4 và trả lời câu hỏi sau:
1.Nêu bộ phận hấp thụ nước, chất dinh dưỡng từ đất vào trong cơ thể thực
vật, con đường hấp thụ và vận chuyển nước từ đất vào trong rễ.
2.Hoàn thành bảng:
Loại mạch
Mạch gỗ

Hướng vận chuyển
chủ yếu
 

Chất được vận
chuyển
 

Nguồn gốc của chất
được vận chuyển
 

Mạch rây

 

 

 

3. Cơ quan nào vận chuyển nước trong cây ?
4. Cơ quan nào của cây thoát hơi nước ra môi trường bên ngoài ?
Ý nghĩa của quá trình đó?

11

Bài 25. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CÁC CHẤT DINH DƯỠNG Ở THỰC VẬT

I. Trao đổi nước và các chất dinh dưỡng
1. Hấp thụ nước và chất khoáng ở thực vật

?1. Nghiên cứu nội dung ở mục I và các hình
25.2, 25.3, 25.4 và cho biết quá trình trao đổi
nước và khoáng ở thực vật gồm những giai đoạn
nào?
?2. Quan sát hình 25.2 nêu bộ phận và con
đường hấp thụ và vận chuyển nước từ đất vào
trong rễ cây? Sự hấp thụ nước và khoáng của
thực vật thuỷ sinh (thực vật sống dưới nước) có
gì khác với thực vật sống trên cạn?

12

Bài 25. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CÁC CHẤT DINH DƯỠNG Ở THỰC VẬT

I. Trao đổi nước và các chất dinh dưỡng
1. Hấp thụ nước và chất khoáng ở thực vật
- Thực vật trên cạn hấp thụ nước và khoáng
từ đất qua tế bào lông hút ở rễ.
- Con đường hấp thụ: Nước và chất khoáng
hoà tan → Lông hút → vỏ rễ → mạch gỗ của
rễ.
- Thực vật thuỷ sinh hấp thụ nước và khoáng
qua bề mặt tế bào biểu bì của cây.
13

Bài 25. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CÁC CHẤT DINH DƯỠNG Ở THỰC VẬT

I. Trao đổi nước và các chất dinh dưỡng
2. Vận chuyển nước, khoáng và các chất hữu cơ
?3.Quan sát hình 25.3 và cho biết
nước, chất khoáng và chất hữu cơ
được vận chuyển trong thân như
thế nào? Nêu những điểm khác
nhau của dòng mạch gỗ và dòng
mạch rây?

14

Bài 25. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CÁC CHẤT DINH DƯỠNG Ở THỰC VẬT

I. Trao đổi nước và các chất dinh dưỡng
2. Vận chuyển nước, khoáng và các chất hữu cơ
Nước, chất khoáng và chất hữu cơ được vận
chuyển trong thân nhờ mạch gỗ và mạch rây
Dòng mạch gỗ
Vận chuyển
nước và chất
khoáng từ rễ
lên lá (dòng đi
lên)

Dòng mạch rây
Vận chuyển chủ yếu
các chất hữu cơ được
tổng hợp từ lá tới cơ
quan dự trữ hoặc cơ
quan cần dùng (dòng
đi xuống)
15

Bài 25. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CÁC CHẤT DINH DƯỠNG Ở THỰC VẬT

I. Trao đổi nước và các chất dinh dưỡng
3. Thoát hơi nước ở lá cây
?4
- Lượng nước do rễ hấp thụ có được cây sử
dụng hết không?
- Quan sát, phân tích hình 25.4 và cho biết
cấu tạo và hoạt động của tế bào khí khổng
như thế nào để phù hợp với hoạt động thoát
hơi nước?
- Việc thoát hơi nước có ý nghĩa như thế nào
đối với cây?
16

Bài 25. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CÁC CHẤT DINH DƯỠNG Ở THỰC VẬT

I. Trao đổi nước và các chất dinh dưỡng
3. Thoát hơi nước ở lá cây
- Phần lớn nước do rễ hút vào cây được thoát
ra ngoài qua khí khổng ở lá
- Hoạt động đóng mở của khí khổng
+ Tế bào khí khổng no nước lỗ khí khổng mở
→ thoát hơi nước nhiều
+ Tế bào khí khổng ít nước thì lỗ khí đóng →
thoát hơi nước ít
- Ý nghĩa thoát hơi nước
+ Là động lực trên của dòng mạch gỗ, giúp cho việc vận chuyển nước và chất
khoáng từ rễ theo mạch gỗ lên thân đến lá và các phần khác của cây.
+ Giúp lá cây không bị đốt nóng
+ Khi thoát hơi nước khí khổng mở giúp khí CO2 đi vào

Bài 25. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CÁC CHẤT DINH DƯỠNG Ở THỰC VẬT

LUYỆN TẬP
Câu 1: Bộ phận thực hiện hút nước và khoáng của cây là:
A. Lá cây

B. Thân cây

C. Quả

D. Rễ cây

Câu 2: Nước được vận chuyển từ rễ lên các bộ phận phía trên nhờ:
A. Dòng mạch rây B. Dòng mạch gỗ

C. Lá cây

D. Rễ cây

Câu 3: Bộ phận thực hiện vận chuyển các chất hữu cơ tổng hợp ở lá đến cơ quan dự
trữ hoặc cơ quan sử dụng là:
A. Dòng mạch rây

B. Dòng mạch gỗ

C. Lá cây

D. Rễ cây

4.Thoát hơi nước có vai trò gì đối với thực vật và đối với môi trường?
.............................................................................................................................. .
............................................................................................................................. ..
............................................................................................................................
5.Quan sát hình 25.4 và nghiên cứu thông tin SGK trang 117, mô tả hoạt
động đóng mở khí khổng:
- Khi tế bào .......................... hút nhiều nước thì ........................................,
làm tăng cường thoát hơi nước.
- Khi tế bào khí khổng bị .......................... thì ....................................... giảm
thoát hơi nước.
- Khí khổng của thực vật thường mở khi được ...................................... và khi
thiếu ...................................

19

4.Quá trình thoát hơi nước ở lá cây:
- Giúp cho việc vận chuyển nước và chất khoáng từ rễ theo
mạch gỗ lên thân đến lá và các phần khác của cây.
- Nhờ thoát hơi nước mà lá cây không bị đốt nóng dưới ánh
nắng mặt trời.
5.Khi tế bào khí khổng hút nhiều nước thì khí khổng mở
rộng, làm tăng cường thoát hơi nước.
Khi tế bào khí khổng bị mất nước thì khí khổng đóng lại,
giảm thoát hơi nước.
- Khí khổng của thực vật thường mở khi được chiếu sáng
và khi thiếu cacbon dioxide.
20

Bài 25. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CÁC CHẤT DINH DƯỠNG Ở THỰC VẬT

VẬN DỤNG
Tình huống 1
Bạn Na mua cành hoa hồng trắng về để cắm. Mẹ bạn Na bảo phải
cho nước sạch vào bình hoa và cắt bỏ phần gốc của cành hoa trước khi cắm.
Na thắc mắc tại sao phải làm như vậy. Em hãy giải thích để bạn hiểu nhé?
Tình huống 2:
Bạn An mua hoa lay ơn màu trắng về cắm. Bạn nảy ra ý tưởng cắm
hoa vào dung dịch xanh mêtylen (màu xanh) để nhuộm hoa thành màu xanh.
Em hãy giải thích tại sao khi làm như vậy thì hoa lại có màu xanh?