CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI TIẾT HỌC MỚI!

KHỞI ĐỘNG
THẢO LUẬN CẶP ĐÔI
Đọc lại văn bản Thủy tiên tháng Một và
trả lời câu hỏi:
 Xác định kí hiệu và tên đối tượng
được chú thích ở cuối chân trang.
 Cách trình bày đoạn trích dẫn lấy từ
nguồn tài liệu nào trong văn bản?

Gợi ý
 Một số kí hiệu và tên đối tượng được chú thích trong bài:
- (1) đồng nhất: cùng một loại
- (2) hải lưu: dòng chảy tạo nên do sự chuyển dịch…
 Trích dẫn lấy từ trang CNN.com (ngày 07/08/2007) giới thiệu
một báo cáo do WMO của Liên hợp quốc.

BÀI 9
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
CƯỚC CHÚ VÀ TÀI LIỆU
THAM KHẢO

NỘI DUNG BÀI HỌC
I. Lý thuyết

1. Cước
chú

2. Bài tập
về tài liệu
tham khảo

I. Lý thuyết

1. Cước chú
a. Phân biệt các loại từ ngữ, nội dung cần có cước chú
THẢO LUẬN CẶP ĐÔI
Kẻ bảng sau vào vở, ghi những từ ngữ, nội dung có cước chú
trong văn bản Thủy tiên tháng Một vào các cột phù hợp.
Từ ngữ được

Đối tượng được cung cấp Sự vật, hiện tượng được

giải thích nghĩa

thông tin về xuất xứ

miêu tả, giải thích

- Thái cực

- Ảnh của Quốc Trung

- Min-ne-xô-ta

...

...

...

Bài tập 1
Từ ngữ được
giải thích nghĩa

Đối tượng được cung cấp Sự vật, hiện tượng được
thông tin về xuất xứ

miêu tả, giải thích

- Thái cực

- Ảnh của Quốc Trung

- Min-ne-xô-ta

- Đồng nhất

- Thoai-lai Dôn (Thô-mát

- Dòng hải lưu

- Cực đoan

L.Phrít-man,

- Nước trôi

Phẳng,

Chật,

Nóng,
Nguyễn

Hằng dịch, NXB Trẻ, TP
Hồ Chí Minh, 2016, trang

b. Đặc điểm của cước chú
THẢO LUẬN NHÓM
Dựa trên quan sát về những cước chú trong văn bản Thủy tiên tháng Một,
hãy kẻ bảng sau vào vở và điền nội dung cần thiết vào ô trống:
Các thành phần của

Vị trí đặt

cước chú

cước chú

Nội dung cước chú

Ngôn ngữ của
cước chú

- Kí hiệu đánh dấu đối - Chân trang

- Giải thích nghĩa của - Ngắn gọn

tượng được chú thích

từ ngữ

...

...

...

...

Bài tập 2
Các thành phần của

Vị trí đặt

cước chú

cước chú

- Kí hiệu đánh dấu đối - Chân trang
tượng được chú thích

Nội dung cước chú

cước chú
- Giải thích nghĩa của từ - Ngắn gọn

- Cuối văn bản ngữ

- Tên của đối tượng

- Cung cấp thông tin về

được chú thích

xuất xứ của đối tượng

- Phần giải thích của

- Giải thích sự vật, hiện

tác giả hay của người

tượng được nói tới

biên soạn sách

Ngôn ngữ của

- Rõ ràng

c. Cách ghi cước chú

1. Đọc yêu cầu bài tập 3 và thực hiện yêu cầu: Theo em,
cần có thêm cước chú cho từ ngữ, nội dung nào có trong
văn bản đã đọc ở trên? Vì sao?
2. Đọc yêu cầu bài tập 4, thảo luận theo cặp đôi hoàn
thành yêu cầu: Trình bày về cách ghi cước chú cho một
trong những từ ngữ, nội dung được đề nghị ở bài tập 3.

c. Cách ghi cước chú
Bài tập 3
Cần có thêm cước chú cho tên của những người
được tác giả đề cập đến trong bài:
 Hân-tơ Lo-vin (Hunter Lovins)
 Giôn Hô-đơ-rơn (John Holdren).
Bởi vì không phải bất cứ người đọc nào cũng biết
những người được nhắc đến đó là ai.

 Đánh số bên cạnh các từ chỉ tên
người đã được nhắc đến ở bài 3.
 Ghi cước chú ở chân trang lần lượt:
- Hunter Lovins: nhà môi trường Mỹ,
là chủ tịch và người sáng lập của tổ
chức Những giải pháp chủ nghĩa tư
bản tự nhiên (Natural Capitalism
Solutions), là tác giả hàng đầu về
phát triển bền vững.

- John Holdren:
+ Giáo sư người Mỹ nghiên cứu khoa học
Môi trường và Chính sách tại Trường Chính
phủ Kennedy thuộc Đại học Havard
+ Từng là cố vấn cấp cao của tổng thống
Mỹ Barack Obama về các vấn khoa học và
công nghệ.

2. Bài tập về tài liệu tham khảo
a. Cách tác giả ghi chú thông tin
Bài tập 5: Hãy chỉ ra những dấu hiệu chứng tỏ khi
viết văn bản này, tác giả đã sử dụng nhiều tài liệu
tham khảo cần thiết.
Việc cung cấp thông tin về tài liệu tham khảo
luôn được tác giả lưu ý, xem đó như một
điều mang tính bắt buộc.

b. Cách ghi nguồn tài liệu tham khảo
THẢO LUẬN
CẶP ĐÔI

Đọc khung Thao tác trích dẫn tài liệu tham khảo ở bên phải
để thực hiện yêu cầu bài tập 6 (SGK – trang 83, 84)

Gợi ý: Sự khác nhau giữa hai cách ghi tài liệu tham khảo
Cách ghi nguồn tài liệu
Tác

giả

Thô-mát

ghi

Trong ví dụ: ghi

tham khảo ở riêng một

nguồn tài liệu tham khảo

nguồn

phần khác, thường là

ở ngay các đoạn có

tham khảo ở riêng

cuối

thông tin được trích dẫn.

một phần khác.

dụng phổ biến hơn.

tài

liệu

sách

được

sử

Nguồn tài liệu tham khảo được sắp xếp theo trật tự

Tác giả

Thời gian xuất

Tên tài liệu:

Nơi xuất bản

tài liệu

bản (đặt trong

 Nếu là một bài đăng trên

 Bản nào đăng

báo, tạp chí: in thẳng,

hay nhà xuất

đặt trong ngoặc kép

bản nào in

ngoặc đơn)

 Nếu là một cuốn sách

 Báo điện tử

hay ấn phẩm độc lập: in

thì

nghiêng, không đặt trong

đường link

ngoặc kép

ghi

rõ

c. Tác dụng của việc dẫn thông tin và sử dụng tài liệu kham khảo
THẢO LUẬN NHÓM

STT

Đọc yêu cầu bài tập 7, hoàn thiện bảng sau:

Thông tin được viện dẫn về tài
liệu tham khảo đã sử dụng

Tác dụng của việc viện dẫn
thông tin và sử dụng tài liệu
tham khảo

...

...

...

...

...

...

STT

1

Thông tin được viện dẫn về tài

Tác dụng của việc viện dẫn thông

liệu tham khảo đã sử dụng

tin và sử dụng tài liệu tham khảo

Giải thích cụm từ “Sự bất thường
của Trái Đất” (Tài liệu tham khảo:

Tăng tính xác thực cho thông tin

Hân-tơ Lo-vin)
2

Thuật ngữ “Sự nóng lên của Trái
Đất” là một sự nhầm lẫn (Tài liệu
tham khảo: Giôn Hô-đơ-rơn)

3

Nói về sự bất thường của Trái Đất
(Tài liệu tham khảo: trang CNN.com
ngày 07/08/2007)

Tăng tính dễ hiểu, xác thực cho
thông tin

Tăng tính dễ hiểu, xác thực cho
thông tin

LUYỆN TẬP
THẢO LUẬN NHÓM
Hãy ghi cước chú cho một hoặc một số từ
ngữ, đối tượng có trong văn bản Thủy tiên
tháng Một theo lựa chọn của em (không
thực hiện điều này với những từ ngữ, đối
tượng đã được giải thích trong sách).

LUYỆN TẬP
Phiếu trả lời mẫu
STT

Từ ngữ, đối tượng cần

Nội dung cước chú

ghi cước chú
...

...

...

...

...

...

VẬN DỤNG
Viết một đoạn văn ngắn (5 – 7 câu) nêu
cảm nhận về bài học rút ra sau khi học
văn bản Thủy tiên tháng Một, trong đó
có sử dụng cước chú và tài liệu tham
khảo.

X

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
 Hoàn thành các bài tập trong sách bài tập
Ngữ văn 7 tập 2.
 Soạn bài: Lễ rửa làng của người Lô Lô.

Z

Y
X

CẢM ƠN CÁC EM
ĐÃ LẮNG NGHE,
HẸN GẶP LẠI!