Bài 10

cƯỜI MÌNH,
CƯỜI NGƯỜI

Văn
bản 1

Bạn đến chơi
nhà
Nguyễn
Khuyến

Yêu cầu cần
biết vàđạt
phân tích

Nhận
được
tác dụng của một số thủ
pháp
nghệ
chính
trong
Nhận biết
vàthuật
phân tích
được
chủ
thơ thông
đề,
trào phúng.
điệp mà vb muốn gửi

đến người đọc thông qua hình
thức nghệ thuật, phân tích được
Nhận
biết
vàcứ
phân
một số
căn
để tích
xác được
định tình
chủ
cảm,
cảm xúc, cảm hứng chủ
đề.

đạo của người viết thể hiện qua
vb;
hiểu mỗi
người
có thểsai
có
Khoan
dung
vớiđọc
những
cách
tiếp người
nhận riêng.
sót của
khác.

Tiến trình bài học
I. CHUẨN BỊ đỌC

III. Suy ngẫm và phản hồi

II. Trải nghiệm cùng vb

IV. Tổng kết

I. CHUẨN BỊ đỌC

Khi có bạn
đến chơi
nhà, nhất là
bạn lâu
ngày gặp

II. Trải nghiệm cùng vb

1. Tác giả
2. Chú thích
3. Đọc diễn cảm

1. Tác giả
Nguyễn
Khuyến

Nguyễn Khuyến (1835-1909), hiệu
là Quế Sơn, quê ở Yên Đổ, huyện
Bình Lục, tỉnh Hà Nam.
Đóng góp lớn nhất của Nguyễn
Khuyến cho nền thơ ca dân tộc là
mảng thơ về làng quê (chùm thơ
thu) và thơ trào phúng (Bạn đến
chơi nhà, Hội Tây, ...

2. Chú thích

- Nước cả,
- Bầu vừa rụng rốn,
- Đầu trò

3. Đọc diễn cảm
Tưởng
tượng
Bảy câu thơ đầu
giúp em hình
dung điều gì?
Suy luận
“ta” trong câu
thơ cuối là
những ai?

Bạn đến chơi nhà

Đã bấy lâu nay, bác tới nhà.
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có
Bác đến chơi đây, ta với ta!
Nguyễn Khuyến

Thơ thất
ngôn bát
cú

3. Đọc diễn cảm

Bạn đến chơi nhà

Đã bấy lâu nay, bác tới nhà.
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có
Bác đến chơi đây, ta với ta!
Nguyễn Khuyến

Thơ thất
ngôn bát
cú

III. Suy ngẫm và phản hồi

1. Tìm hiểu tác dụng của một số thủ
pháp nghệ thuật chính trong thơ trào
phúng
2.
Tìm hiểu tình cảm, cảm xúc, cảm
hứng chủ đạo của vb; chủ đề và một
số
căn
cứ
để
xác
định
chủ
đề.
3. Liên hệ, so sánh, vận dụng

1. Tìm hiểu tác dụng của một số thủ pháp nghệ thuật
chính trong thơ trào phúng

Hs thảo luận
nhóm nhỏ,
hoàn thành
PHT số 1.

PHT 01: Tìm hiểu thủ pháp nghệ
1. Từ ngữ, hình
ảnh mô tả gia
cảnh

Biện pháp tu từ

thuật chính trong bài thơ
……………………………………………………
Bác đến chơi đây, ta vớ
……………………………………………………
ta.tích ý nghĩa câu thơ trên:
2. Phân
……………………………………………………
……………………………………………………

…………………………………………………………

……………………………………………………

…………………………………………………………

……………………………………………………

…………………………………………………………

……………………………………………………

…………………………………………………………

Nhận xét: gia cảnh của tác giả …………… ……………………….…

……………………………………………

…………………………………………………………………………..

Tác dụng của những thủ pháp nghệ thuật đã tạo nên tiếng

3. Tác giả cười ai? Cười điều gì?

cười trong bài thơ:……………………………………………

…………………………………………………………

…………………………………………………………………

…………………………………………………………

…………………………………………………………………

…………………………………………………………

…………………………………………………………………

………………………………………………

1. Tìm hiểu tác dụng của một số thủ pháp nghệ thuật
chính trong thơ trào phúng

Bạn đến chơi nhà

Đã bấy lâu nay, bác tới nhà.
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có
Bác đến chơi đây, ta với ta!
Nguyễn Khuyến

Bố cục gồm 2 phần
+ Bảy câu đầu: giới thiệu
và miêu tả gia cảnh của
nhà thơ khi bạn đến thăm.
+ Câu thơ cuối: Tình cảm
chân thành của nhà thơ
đối với bạn.

1. Tìm hiểu tác dụng của một số thủ pháp nghệ thuật
chính trong thơ trào phúng
Bảy câu thơ đầu
Đã bấy lâu nay, bác tới nhà.
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có

1. Từ ngữ, hình
ảnh mô tả gia
cảnh

Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả,
Vườn rộng rào thưa,
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
trầu không có

2. Thủ pháp
nghệ thuật

Þ Phóng đại, trào phúng
Þ Dùng “không” để nói
“có”

Nhận xét: Gia cảnh đầy éo le, tác giả không
có gì để thết đãi bạn dù bạn lâu ngày tới
chơi.

1. Tìm hiểu tác dụng của một số thủ pháp nghệ thuật
chính trong thơ trào phúng
Câu thơ cuối

Bác đến chơi đây,
với ta.
Tuy hai mà
một

2. Phân tích ý nghĩa câu thơ trên: Câu
thơ cho thấy tuy không có gì thết đãi bạn
nhưng tác giả có một tấm lòng và tình cảm
chân thành đối với bạn. Đó là điều đáng
taquý nhất trong tình bạn.
3. Tác giả cười tình cảnh éo le của mình

Tác dụng của những thủ pháp nghệ thuật: tạo
nên tiếng cười tự trào phúng nhẹ nhàng cho
tình cảnh khó xử nhưng lại làm nổi bật tình
bạn thắm thiết, khăng khít của hai nguời bạn.

2. Tìm hiểu tình cảm, cảm xúc, cảm
hứng chủ đạo của vb;
chủ đề và một số căn cứ để xác định
chủ đề.

Hs thảo luận
nhóm nhỏ,
hoàn thành
PHT số 2.

PHT 02: Tìm hiểu nội dung,
chủ đề của bài thơ

Câu 4 Tình cảm, cảm xúc của tác

Câu 5

Căn cứ xác định

giả thể hiện trong bài thơ

Câu 6

Cảm hứng chủ đạo của bài thơ:
…………………………………………………………

…………………………………

……………………………………

…………………………………………………………

…………………………………

……………………………………

…………………………………………………………

…………………………………

……………………………………

………………………………………………

…………………………………

……………………………………

Chủ đề của bài thơ

Căn cứ xác định

…………………………………

……………………………………

…………………………………

……………………………………

…………………………………

……………………………………

…………………………………

……………………………………

PHT 02: Tìm hiểu nội dung,
chủ đề của bài thơ
Tình cảm, cảm

Căn cứ xác định

xúc của tác giả

Chủ đề của

Căn cứ xác định

bài thơ

Tình cảm trân trọng, Bác đến chơi đây,
yêu quý bạn

ta với ta.

Khẳng định tình cảm

Cách sử dụng thủ pháp

trân trọng, yêu quý của trào phúng, nội dung
tác giả dành cho bạn.

câu thơ cuối, đặc biệt là

=> Câu thơ cuối với cách

cách sử dụng đại từ

dung đại từ “ta” – tuy hai mà

“ta”.

một.

Cảm hứng chủ đạo của bài thơ: là cảm
hứng về tình bạn chân thành, sâu sắc.

3. Liên hệ, so sánh,
vận dụng

Viết một đoạn văn
trình bày quan niệm
của em về tình bạn
chân chính.

3. Liên hệ, so sánh,
vận dụng
Tiêu chí đánh giá
Yêu cầu Trình bày được quan niệm của em về
tình bạn chân chính.
PTBĐ Nghị luận
Bố cục Đoạn văn trình bày đúng bố cục: mở
đoạn, thân đoạn và kết đoạn.
Trình
Đúng hình thức một đoạn văn: Đầu
bày
đoạn viết hoa, lùi đầu dòng. Kết đoạn
bằng dấu chấm xuống dòng.
Diễn
Phần diễn đạt trôi chảy, không mắc
đạt
lỗi dùng từ, lỗi chính tả.

CĐ Đ

3. Liên hệ, so sánh,
vận
dụng
Tình bạn chân chính là một kho báu vô giá mà mỗi người đều

mong muốn có được. Đối với tôi, tình bạn chân chính không chỉ là
sự kết nối giữa hai con người, mà còn là sự đồng hành đầy ý nghĩa
và sâu sắc. Trong tình bạn chân chính, sự chia sẻ không chỉ là niềm
vui mà còn là nỗi buồn, không chỉ là những khoảnh khắc đẹp mà
còn là những thử thách và khó khăn. Tôi tin rằng, tình bạn chân
chính được xây dựng trên nền tảng của sự tin cậy, sự chân thành và
sự hiểu biết lẫn nhau. Đó là một mối quan hệ mà hai bên luôn sẵn
lòng hy sinh và hỗ trợ lẫn nhau trong mọi hoàn cảnh. Trên hết, tình
bạn chân chính là nguồn động viên và sức mạnh lớn lao giúp chúng
ta vượt qua mọi khó khăn và trưởng thành hơn trong cuộc sống.
Đối với tôi, có một người bạn chân chính đồng hành cùng tôi trong
mọi chặng đường là một phần không thể thiếu của cuộc sống.

IV. Tổng kết

- Về thể loại: Nhận biết được
những đặc trưng cơ bản của thể
loại thơ trào phúng (xem PHT tri
-thức
Về cách
ngữđọc:
văn).

+ Cần xác định và phân tích những
thủ pháp nghệ thuật trào phúng,
+ Làm rõ tình cảm, cảm xúc của tác
giả; chủ đề, tư tưởng, thông điệp của
bài thơ.