CHỦ ĐỀ 10: SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở SINH VẬT
Tiết 122,123,124:BÀI 30: SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở
THỰC VẬT

Quan sát hình 30.1, nêu mục đích hoạt động đo chiều
cao và đếm số lá cây ngô của các bạn trong hình.

Hoạt động đo chiều cao và đếm số lá cây ngô của các
bạn nhằm mục đích chứng minh ở cây có sự tăng chiều
cao, tăng số lá cây đồng nghĩa với việc chứng min cây
có sự sinh trưởng, phát triển.

I. Thí nghiệm chứng minh cây sinh trưởng
* Chuẩn bị:
+ Dụng cụ: 5 cốc đất ẩm, thước đo, ca tưới nước.
+ Mẫu vật: 5 hạt đậu xanh đã nảy mầm
* Tiến hành:
+ Trồng cây vào mỗi cốc 1 hạt đậu xanh đã nảy mầm.
+ Để các cốc ngoài ánh sáng, tưới nước hàng ngày.
+ Tính từ ngày trồng, cứ ba ngày 1 lần đo chiều cao
của mỗi cây (từ gốc cây lên ngọn cây) và ghi chép vào
bảng 30.1

Bảng 30.1. Bảng đo chiều cao cây
Lần đo/
cây

Cây
1

Cây 2

Cây 3

Cây 4

Cây 5

Lần 1

 

 

 

 

 

Lần 2

 

 

 

 

 

Lần 3

 

 

 

 

 

Từ bảng kết quả trả lời câu hỏi: so sánh chiều cao của
cây qua các lần đo và nhận xét sự sinh trưởng của các
cây.

Bảng 30.1. Bảng đo chiều cao cây
Cây
Lần đo

Cây 1

Cây 2

Cây 3

Cây 4

Cây 5

Lần 1

3,4 cm

3,5 cm

3,3 cm

3,4 cm

3,6 cm

Lần 2

5,6 cm

5,9 cm

6,1 cm

5,9 cm

6,1cm

Lần 3

10,2 cm 10,5 cm 10,8 cm 10,5 cm 10,4 cm

- Nhận xét sự sinh trưởng của cây: Qua các lần đo,
chiều cao cây tăng lên chứng tỏ cây đậu xanh có sự
sinh trưởng.
* Kết luận:
- Cây tăng chiều cao đáng kể qua các lần đo.
- Cây mầm ra lá, tăng số lá, lá từ kích thước nhỏ thành
to. Cây cao lên và to ra ➝ Có sự sinh trưởng và phát
triển diễn ra ở cây.

II. Mô phân sinh
- Mô phân sinh là nhóm các tế bào thực vật
? Mô
phân
gì?năng phân chia tạo tế bào
chưa
phân
hóa,sinh
có là
khả
mới, làm cho cây sinh trưởng.
Quan sát hình 30.2 và chỉ vị trí các mô phân sinh
- Mô phân sinh đỉnh chồi:
nằm ở đỉnh ngọn, đỉnh
chổi, đỉnh cành,…
- Mô phân sinh đỉnh rễ:
nằm ở chóp rễ.
- Mô phân sinh bên: phân
bố theo hình trụ và hướng
ra phần ngoài của thân,
cành,…

II. Mô phân sinh

Cây Hai lá mầm có các loại mô phân sinh như mô
phân sinh đỉnh, mô phân sinh bên.
Nêu vai trò của các mô phân sinh đối với sự sinh
trưởng của cây.
- Vai trò mô phân sinh đỉnh chồi, đỉnh rễ: giúp hình
thành nên quá trình sinh trưởng sơ cấp của cây, làm gia
tăng chiều dài của thân và rễ.
- Vai trò mô phân sinh bên: có chức năng tạo ra sự sinh
trưởng thứ cấp nhằm tăng độ dày (đường kính) của thân,
cành,…

III. Các giai đoạn sinh trưởng và phát triển ở thực vật.
 
Quan sát hình 30.3 và trình bày các giai đoạn sinh trưởng
và phát triển tương ứng từ (1) đến (7) của cây cam.
 

Các giai đoạn sinh trưởng và phát triển
của cây cam:
 (1) Hạt cam được gieo vào đất
 (2) Hạt nảy mầm
 (3) Từ mầm cây phát triển thành cây
con
 (4) Từ cây con phát triển thành cây con
lớn hơn, tăng trưởng về kích thước, số lá
 (5) Cây tăng trưởng về số lượng lá
nhiều hơn, rễ mọc ra cùng nhiều hơn,
còn có rất nhiều cành
 (6) Cây bắt đầu ra hoa
 (7) Cây bắt đầu kết quả từ hoa

- Quan sát sự sinh trưởng và phát triển của một số loài cây
có ở địa phương em hoặc xem tranh, video về sự sinh
trưởng và phát triển của cây.
- Mô tả sự sinh trưởng phát triển của cây quan sát được
theo mẫu gợi ý bảng 30.2.
- Trình bày kết quả quan sát được.

Tên
cây
Cây
cam

Cây
đậu
xanh
Cây
rau
muống

Mô tả sự sinh trưởng

Mô tả sự phát triển

Cây tăng số lá, lá nhỏ thành lá to
- Rễ dài ra và tăng các rễ con
- Cây cao lên và to ra

- Hạt nảy mầm, cây
mầm ra rễ, cây
mọc cành, cây ra
hoa,…

- Cây dài ra, thân to ra
- Cây tăng số lá, lá nhỏ thành lá to
- Rễ dài ra, có nhiều rễ con

- Hạt nảy mầm, cây
mầm ra rễ, cây ra
hoa, cây kết quả,
…

Cây dài ra, thân to ra
- Cây tăng số lá, lá nhỏ thành lá to
- Rễ dài ra, có nhiều rễ con

- Cây ra rễ, ra lá,
ra hoa,…


- Các loài thực vật khác nhau có các giai đoạn sinh
trưởng và phát triển khác nhau.
- Ở thực vật có hoa quá trình sinh trưởng và phát triển
được tóm tắt theo sơ đồ sau:
Hạt  hạt nảy mầm  cây mầm  cây con  cây trưởng
thành  cây ra hoa  cây tạo quả và hình thành hạt.

IV. Ứng dụng sinh trưởng và phát triển ở thực vật
trong thực tiễn.
Nêu các ứng dụng hiểu biết về sinh trưởng và phát triển
của thực vật để tăng năng suất cây trồng.
Ứng dụng hiểu biết về sinh trưởng và phát triển của thực
vật để tăng năng suất cây trồng:
- Đưa ra các biện pháp kĩ thuật chăm sóc phù hợp, xác
định được thời điểm thu hoạch.
- Điều khiển yếu tố môi trường như nhiệt độ, ánh sáng
nhằm kích thích ra hoa sớm, tăng năng suất tạo quả.
- Trồng cây đúng mùa vụ, luân canh, xen canh.
- Sử dụng thuốc kích thích cho cây ra rễ, tăng trưởng
chiều cao; rút ngắn thời gian sinh trưởng, nhằm tăng năng
suất.

Nêu một số ví dụ về điều khiển yếu tố môi trường
để kích thích sự sinh trưởng và phát triển ở thực vật.
- Cung cấp nhiều nước, phân đạm cho cây lúa vào giai
đoạn lúa chín đẻ nhánh và giảm nước, không bón phân
vào giai đoạn lúa chín.
- Tăng thời gian chiếu sáng cho hoa để hoa nhanh nở.
- Trồng cây đúng mùa vụ: Vụ xuân hè nên trồng bí đỏ,
bí xanh, cà chua, cây họ đậu,…
- Sử dụng vitamin B1, B12 kích thích rễ phát triển,
khiến cây ra rễ nhanh.

Vì sao thường phải trồng cây đúng mùa vụ?
Phải trồng cây đúng mùa vụ vì:
- Ở thực vật quá trình sinh trưởng, phát triển của từng
loài cây phụ thuộc rất nhiều yếu tố như nhiệt độ, ánh
sáng,… Trồng đúng thời vụ giúp cây trồng có điều
kiện thuận lợi nhất để sinh trưởng, phát triển và từ đó
cho năng suất tối đa so với tiềm năng của nó. 
- Mặt khác, trồng đúng thời vụ còn giúp cho cây khoẻ,
tạo cho nó có tính chống chịu tốt nhất với các đối
tượng sâu bệnh hại trên đồng ruộng.

Muốn trồng cây trái vụ (ví dụ thanh long, xoài,…) vẫn
đạt năng suất cao thì có thể có biện pháp nào?
- Thắp đèn (cây thanh long): thắp sáng liên tục từ 15 - 20
đêm tùy theo mùa và điều kiện thời tiết, thời gian thắp đèn
từ 7 - 10 giờ/đêm. Sau khi ngưng thắp đèn 3 - 5 ngày thì
cây ra hoa.
- Sử dụng phân bón, nước, chất kích thích sinh trưởng hợp
lí để cây ra hoa, tạo quả,…


Ứng dụng hiểu biết về sinh trưởng và phát triển của
thực vật:
- Đưa ra các biện pháp kĩ thuật chăm sóc phù hợp.
- Xác định thời điểm thu hoạch.
- Điều khiển yếu tố môi trường.
- Trồng cây đúng mùa vụ.
- Sử dụng chất kích thích nhằm tăng năng suất cây
trồng.

BÀI TẬP
Câu 1. Mô phân sinh là
A. nhóm các tế bào thực vật đã phân hóa, có khả năng
phân chia tạo tế bào mới, làm cho cây sinh trưởng.
B. nhóm các tế bào thực vật đã phân hóa, có khả năng
phân chia tạo tế bào mới, làm cho cây phát triển.
C. nhóm các tế bào thực vật chưa phân hóa, có khả
năng phân chia tạo tế bào mới, làm cho cây phát triển.
D. nhóm các tế bào thực vật chưa phân hóa, có khả
năng phân chia tạo tế bào mới, làm cho cây sinh
trưởng.

Câu 2. Cho dữ kiện sau:
Cột A
1. Cây một lá mầm
2. Cây hai lá mầm

Cột B
a. Mô phân sinh đỉnh
b. Mô phân sinh bên
c. Mô phân sinh lóng

Hãy ghép tên loại cây ở cột A với các loại mô phân
sinh tương ứng ở cột B sao cho phù hợp nhất.
A. 1-a,b và 2-a,c.
B. 1-a,c và 2-a,b.
C. 1-a,b và 2-b,c.
D. 1-b,c và 2-a,b.

Câu 3. Trong các loài cây dưới đây, nhóm cây
nào không có mô phân sinh bên?
A. Cây cau, cây tre, cây dừa, cây nứa.
B. Cây cau, cây lúa, cây cam, cây nứa.
C. Cây lúa, cây cam, cây dừa, cây cau.
D. Cây lúa, cây cam, cây tre, cây nứa

Câu 4. Bạn Lan trồng một cây ngô trên chậu đất. Lan
cung cấp đầy đủ các yếu tố về dinh dưỡng, ánh sáng,
nhiệt độ độ ẩm. Cho một số phương pháp sau:
1. Đo chiều dài của cây
2. Đo chiều rộng của thân cây
3. Quan sát xem cây có ra lá không
4. Đo kích thước lá cây
5. Quan sát xem cây có ra bắp không
Trong các phương pháp trên, Lan có thể xác định cây
ngô có sinh trưởng hay không bằng các phương pháp là
A. 1, 2, 3, 4, 5.
B. 1, 2, 4.
C. 1, 2, 3, 4.
D. 1, 3, 4, 5.

Câu 5. Thí nghiệm nào sau đây dùng để chứng minh
cây có sinh trưởng?
A. Trồng cây không tưới một thời gian.
B. Trồng các loài cây khác nhau trong cùng một loại
chậu.
C. Trồng cây trong chậu và đo kích thước hằng ngày.
D. Trồng cùng một loài cây trong các loại chậu khác
nhau.

Câu 6. Ở thực vật có hoa, quá trình sinh trưởng và
phát triển có thể chia thành các giai đoạn cơ bản sau:
Hạt – (1) – Cây mầm – Cây con – (2) – Cây ra hoa
– Cây tạo quả - Hình thành hạt
Điền vào (1) và (2) để hoàn thành các giai đoạn cơ
bản trong quá trình sinh trưởng và phát triển trên.
A. (1) Hạt nảy mầm; (2) Cây
B. (1) Hạt mầm; (2) Cây
C. (1) Hạt nảy mầm; (2) Cây con
D. (1) Hạt nảy mầm; (2) Cây trưởng thành

Câu 7. Tại sao trong quá trình sinh trưởng của một số
loại cây như rau su su, cây đỗ,… người ta thường bấm
ngọn?
A. Để kích thích mọc thêm nhiều rễ phụ, tạo nhiều
quả.
B. Để kích thích cho cây ra nhiều cành, tạo nhiều quả.
C. Để kích thích cây cho ra nhiều lá, tạo nhiều quả.
D. Để kích thích cây cho ra nhiều tua cuốn, tạo nhiều
quả.

Câu 8. Để kích thích làm cây ra rễ, tăng chiều cao,
rút ngắn thời gian sinh trưởng, nhằm tăng năng
suất thì phương pháp nào thường được ưu tiên sử
dụng?
A. Điều khiển các yếu tố môi trường.
B. Sử dụng các biện pháp, kĩ thuật chăm sóc phù
hợp.
C. Sử dụng các chất kích thích.
D. Trồng cây đúng mùa vụ và luân canh.