BÀI 37:
SINH SẢN Ở SINH VẬT

KHỞI ĐỘNG

NỘI DUNG
BÀI HỌC

Khái niệm sinh sản
Sinh sản vô tính ở sinh vật
Sinh sản hữu tính ở sinh vật

1. Khái niệm sinh sản

Hoạt động nhóm: Quan sát tranh
vẽ gia đình và hoàn thành sơ đồ
theo mẫu:
Nhận xét số lượng các thành viên
trong gia đình sau ba thế hệ.

Sự tăng thành viên nhờ quá trình nào?

SƠ ĐỒ MẪU
Thế hệ 1

Ông,
bà
Ông,…

Thế hệ 2

Bố,?mẹ

Thế hệ 3

Con,?cháu

Trả lời
 Sau ba hế hệ, các thành viên trong gia đình
tăng lên
 Nhờ quá trình sinh sản đảm bảo trong gia
đình sẽ có những thành viên mới.

1. Quan sát Hình 37.1 và 37.2, em có nhận xét gì về số lượng bố mẹ
tham gia sinh sản, đặc điểm cơ thể con ở sư tử và cây dâu tằm? Lấy
ví dụ về sinh sản ở một số loài sinh vật khác.

Trả lời:
• Sư tử bố mẹ sinh ra các sư tử con, sư tử
con sinh ra giống sư tử bố và mẹ.
• Một bộ phận của cây dâu tây có thể sinh
ra cây con, cây con giống cây ban đầu.
• Ví dụ: sinh sản ở mèo, sinh sản ở lợn,
sinh sản ở củ khoai lang, ...

2. Dự đoán hình thức sinh sản ở sư tử và cây dâu tây

 Từ một cá thể ban đầu có thể tạo ra
cây dâu tây mới – sinh sản vô tính.
 Từ hai cá thể (sư tử bố và sư tử mẹ)
đã tạo nên những con sư tử con –
sinh sản hữu tính.

Luyện tập
Hình ảnh nào trong hai hình thể hiện sinh sản ở sinh vật?
Giải thích.

Trả lời
 Tái sinh đuôi thạch sùng chỉ là sự sinh sản ở tế bào.
 Vịt mẹ và đàn vịt con thể hiện sinh sản ở sinh vật.
Vì sau một thời gian, đàn vịt có sự gia tăng về số
lượng.

Kết luận
Sinh sản ở sinh vật là quá trình tạo ra
những cá thể mới, đảm bảo sự phát
triển liên tục của loài.

2. Sinh sản vô tính ở
sinh vật

Quan sát Hình 37.3 và trả lời câu hỏi 3, 4:
3. Nhận xét về sinh sản ở
trùng biến hình bằng cách
hoàn thành bảng sau:
Số cá thể tham gia sinh sản

?

Số cá thể con sau sinh sản

?

Đặc điểm cá thể con

?

Quan sát Hình 37.3 và trả lời câu hỏi 3, 4:

4. Ở trùng biến hình, trong
sinh sản có sự kết hợp giữa
giao tử đực và giao tử cái
hay không? Vì sao?

5. Quan sát Hình 37.4,
hãy cho biết sinh sản ở
cây dây nhện có điểm gì
khác với sinh sản ở trùng
biến hình.

Trả lời
Câu 3:
Số cá thể tham gia sinh sản

1 cá thể (bố hoặc mẹ)

Số cá thể con sau sinh sản

Ít nhât 2 cá thể được tạo thành

Đặc điểm cá thể con

Con sinh ra giống nhau và giống mẹ

Trả lời
Câu 4:
Ở trùng biến hình, cơ thể con được hình thành chỉ từ cơ thể mẹ và mang
đặc điểm giống mẹ. Vậy nên trong sinh sản không có sự kết hợp giữa
giao tử đực và giao tử cái

Câu 5:
Điểm khác trong sinh sản ở cây dây nhện và sinh sản ở trùng biến hình:
Cây dây nhện tạo ra một số nhánh mới từ cây ban đầu, mỗi nhánh mới có thể
trồng độc lập, số lượng nhánh tạo thành không cố định

Hãy trả lời Câu hỏi 6, 7, 8 SGK trang 167 – 168
6. Quan sát Hình 37.2 và 37.5, hãy cho biết cây con được hình thành
từ bộ phận nào bằng cách hoàn thành bảng sau:

Đại diện

Cây dâu tây
Cây thuốc bỏng
Cây khoai lang
Cây nghệ

Cây con phát triển từ bộ phần nào của cây?

Thân cây (thân bò), trên vị trí thân
? đã xuất hiện chồi mầm.
Lá: trên lá đã xuất hiện các rễ cây
? con và lá mới
Rễ (rễ củ): trên mỗi củ khoai lang có nhiều chồi mầm, mỗi chồi

?

mầm đều có khả năng hình thành cây con.
Thân (thân củ): Trên mỗi chồi mầm của thân củ nghệ đều có

?

khả năng hình thành nên cây con.

Hãy trả lời Câu hỏi 6, 7, 8 SGK trang 167 – 168
7. Em hãy nhận xét đặc điểm và số lượng cây con trong Hình 37.5 và
nêu vai trò của sinh sản vô tính
• Ở thực vật, hình thức sinh sản sinh
dưỡng xuất hiện trên các bộ phận như
rễ, thân, lá của cây.
• Mỗi Cơ quan sinh dưỡng đều phải có
chồi mầm là cơ sở hình thành nên cơ
thể mới.

Hãy trả lời Câu hỏi 6, 7, 8 SGK trang 167 – 168
7. Em hãy nhận xét đặc điểm và số lượng cây con trong Hình 37.5 và
nêu vai trò của sinh sản vô tính
• Kết quả: Cây con mới hình thành giống với cây
ban đầu, Số lượng cây mới tạo thành nhiều, tùy
thuộc vào các chồi mầm hình thành nên các bộ
phận của cây ban đầu.
• Vai trò của sinh sản vô tính: có thể giúp tạo ra số
lượng lớn cá thể mới trong thời gian ngắn.

8. Sinh sản sinh dưỡng là gì?

Sinh sản sinh dưỡng là hình
thức sinh sản vô tính, trong đó
cây con được sinh ra từ một cơ
quan sinh dưỡng của cây mẹ
(rễ, thân hoặc lá).

LUYỆN TẬP
Nếu cắt từng lát cây khoai tây như hình bên cạnh thì mầm trên củ khoai
tây có phát triển thành cây con được không? Vì sao?

Mỗi lát khoai tây đều chưa bộ phận
chồi mầm, do đó khi củ khoai tây được
cắt thành từ lát thì mỗi lát cắt có chứa
mầm sẽ phát triển thành cây con.

9. Quan sát Hình 37.6, hãy mô tả sinh sản vô tính ở thuỷ tức và
giun dẹp. Gọi tên hình thức sinh sản vô tính phù hợp với mỗi loại.

Đại diện

Mô tả

Tên gọi hình thức
sinh sản

• Trên cơ thể mẹ mọc ra một chồi
Thủy tức

• Chồi phát triển hình thành cơ thể mới

Mọc chồi

• Cơ thể mới rời khỏi cơ thể mẹ và sống tự do
• Cơ thể ban đầu phân thành những mảnh nhỏ
Giun dẹp

• Mỗi mảnh bắt đầu quá trình sinh sản tạo ra các tế bào
mới hoàn chỉnh một cơ thể
• Kết quả: mỗi mảnh tạo nên một cơ thể mới

Phân mảnh

10. Dự đoán đặc điểm cơ thể con so với nhau và so với cơ thể
ban đầu.
• Hình thức mọc chồi: Mỗi chồi sẽ hình
thành một cá thể mới, giống cơ thể
ban đầu
• Phân mảnh: Tùy thuộc vào cơ thể ban
đầu được phân thành bao nhiêu mảnh,
mỗi mảnh sẽ có khả năng hình thành
các cơ thể con và giống cơ thể ban đầu.

Hãy ghép chính xác hình ảnh với
nội dung tương ứng
Các bước giâm cành

Nuôi cấy tế bào/ mô ở thực vật

Các bước chiết cành

Các bước ghép cành

Nuôi cấy tế bào/ mô ở thực vật

Các bước ghép cành

Các bước chiết cành

Các bước giâm cành

Kết luận
• Sinh sản vô tính là hình thức sinh sản không có sự kết hợp của giao tử đực và giao
tử cái, con sinh ra giống nhau và giống cơ thể mẹ.
• Sinh sản sinh dưỡng là hình thức sinh sản mà cơ thể mới được hình thành từ một
bộ phận (rễ, thân, lá) của cơ thể mẹ.
• Một số hình thức sinh sản vô tính ở động vật như mọc chồi, phân mảnh (tái sinh).
• Sinh sản vô tính duy trì được một số đặc điểm tốt từ cơ thể mẹ và tạo ra số lượng
lớn cá thể mới trong thời gian ngắn.
• Trong thực tiễn, con người ứng dụng các hình thức sinh sản vô tính như giâm
cành, chiết cành, ghép cành ghép cây, nuôi cấy mô thực vật để tạo số lượng lớn cây
giống trong thời gian ngắn.

3. Sinh sản hữu tính ở sinh vật
b. Sinh sản hữu tính ở thực vật

* Cơ quan sinh sản của thực vật



Dựa vào thông tin SGK trang 170 và
trả lời các câu hỏi sau:
- Cơ quan nào ở thực vật hạt kín
đảm nhận chức năng sinh sản?
- Trong đó, bộ phận sinh sản bao
gồm những bộ phận nào?

AI NHANH HƠN
Các nhóm tham gia chò trơi
«Ai nhanh hơn» bằng cách
viết tên các bộ phận được
đánh số từ 1 đến 9 trong
Hình 37.12. Sơ đồ cấu tạo
của hoa lưỡng tính. Đội
hoàn thành đáp án sớm
nhất và đúng nhất sẽ được
nhận điểm cộng.

Nhị
hoa

Đầu
nhụy

Bao
phấn
Chỉ

Vòi
nhụ
y

nhị

Tràng
hoa
Đài
hoa

10
Đế
hoa

Bầu
nhụy
Cuống
11
hoa

Nhụ
y
hoa

3. Sinh sản hữu tính ở sinh vật
b. Sinh sản hữu tính ở thực vật

* Cơ quan sinh sản của thực vật



Nêu các bộ phận của hoa lưỡng tính.

3. Sinh sản hữu tính ở sinh vật
b. Sinh sản hữu tính ở thực vật

* Cơ quan sinh sản của thực vật

Nhóm 1 + 2 trả lời câu 17. Quan sát Hình 37.13 và 37.14,
phân biệt hoa lưỡng tính với hoa đơn tính bằng cách hoàn
thành bảng SGK trang 170

hân biệt hoa lưỡng tính với hoa đơn
Đặctính
điểm hoa lưỡng tính với hoa đơn tín

Thành
phần
Nhị hoa
Nhụy hoa

Hoa
lưỡng
tính
Có
Có

Hoa đơn tính
Có
Hoa đực
Không

- Hoa lưỡng tính: hoa có cả nhị và nhụ
trên cùng một hoa

- Hoa đơn tính: hoa chỉ có nhị hoặc nh
trên cùng một hoa.
Không
Hoa cái
Có

LUYỆN TẬP
Các nhóm tham gia trò chơi “Tiếp sức” kể tên thực vật có hoa lưỡng tính và
thực vật có hoa đơn tính trong tự nhiên. Trong vòng 2 phút lần lượt các thành
viên trong nhóm lên bảng ghi tên các loại thực vật, nhóm có đáp án đúng nhiều
nhất sẽ được nhận điểm cộng.
Thực vật có hoa lưỡng tính

Thực vật có hoa đơn tính

3. Sinh sản hữu tính ở sinh vật
b. Sinh sản hữu tính ở thực vật

* Cơ quan sinh sản của thực vật



- Phân loại:

3. Sinh sản hữu tính ở sinh vật
b. Sinh sản hữu tính ở thực vật

* Quá trình sinh sản hữu tính ở thực vật

Dựa trình sinh
vào thôngsản
tin SGK
trang
Quá
hữu tính
171
cho
biết
quá
ở
thực
vật
diễn
ratrình sinh
với các sự
sản hữu
thực
diễn
kiện
liên tính
tiếp:ởsự
thụvật
phấn,
ra với
cácsựsựhình
kiệnthành
nào? và
thụ
tinh,
lớn lên của quả.

3. Sinh sản hữu tính ở sinh vật
b. Sinh sản hữu tính ở thực vật

* Quá trình sinh sản hữu tính ở thực vật

Các sự kiện
trong quá trình Thứ tự
thụ phấn và thụ
đúng
tinh
Ống phấn
tiếpsát
xúc
4 và
18. Quan
Hình 37.15
với noãn.
đọc thông tin, hãy mô tả sự
thụ phấn
sự thụ tinh bằng
Giao tử
đực vàkết
xáctử
định
5 của
hợp vớicách
giao
cáithứ tự đúng
các sự
kiệntử.
sau
tạo thành
hợp
Hạt phấn rơi vào
đầu nhụy và nảy
mầm.
Ống phấn mọc dài
ra trong vòi nhụy
và đi vào bầu
nhụy.
Nhụy và nhị cùng

2
3
1

3. Sinh sản hữu tính ở sinh vật

19. Hãy phân biệt thụ phấn và
thụ tinh. Sản phẩm của sự thụ
* Quá trình sinh sản hữu tính ở thực vật
-tinh
Phân
vàlàthụ
ở biệt
thựcthụ
vật phấn
có hoa
gì?
tinh:
+ Thụ phấn là hiện tượng hạt
phấn tiếp xúc với đầu nhụy.
+ Thụ tinh là sự kết hợp của
giao tử đực với giao tử cái để
tạo
thành
hợp
tử.sự thụ tinh ở
- Sản
phẩm
của
thực vật có hoa: hình thành
hợp tử → phôi → cơ thể mới.

b. Sinh sản hữu tính ở thực vật

3. Sinh sản hữu tính ở sinh vật
b. Sinh sản hữu tính ở thực vật

* Quá trình sinh sản hữu tính ở thực vật
Thụ phấn là gì? Thụ tinh là gì?



3. Sinh sản hữu tính ở sinh vật
20. Quan sát hình 37.16 và
đọc
thông
tin,
hãy
cho
biết
Quá trình sinh sản hữu tính ở thực vật
quả được hình thành và lớn
lên như thế nào?

b. Sinh sản hữu tính ở thực vật



3. Sinh sản hữu tính ở sinh vật

21.
Quả
có
vai
trò
gì
đối
với
đời
Vai
trò
của
quả
đối
với
đời
b. Sinh sản hữu tính ở thực vật
sống
của
cây
và đời sống con
sống
của
cây
trồng:
Quá trình sinh sản hữu tính ở thực vật
người?
+ Quả bảo vệ hạt, bảo vệ
phôi giúp đảm bảo duy trì giống
cây trồng.
+ Quả góp phần phát tán
hạt giúp mở rộng khu phân bố
của cây trồng.
- Vai trò của quả đối với đời
sống con người: nhiều loại quả
là nguồn thực phẩm có hàm
lượng dinh dưỡng cao (chuối,
táo, nho, dâu...), dược phẩm (la
hán, bạch quả,...), gia vị (thảo
quả, hồ tiêu, hoa hồi,..), một số

CỦNG CỐ

Câu 1. Lựa chọn đáp án đúng về quá trình sinh sản hữu tính ở thực vật.
nhA. Hình
thành thành
giao giao
tử đực
tử đực
vàvà
giao
giaotử
tử cái
cái ––Thụ
Thụphấn
phấn
– Thụ
– Thụ
tinh tinh
– Kết–hạt,
Kếttạohạt,
quả.tạo q
B. Hình thành giao tử đực và giao tử cái – Thụ tinh – Thụ phấn – Kết hạt, tạo quả.
C. Hình thành giao tử đực và giao tử cái – Thụ phấn – Kết hạt, tạo quả – Thụ tinh.
D. Hình thành giao tử đực và giao tử cái – Kết hạt, tạo quả - Thụ phấn – Thụ tinh.
Câu 2. Sự thụ phấn là quá trình
A. chuyển hạt phấn từ bao phấn này sang bầu nhuỵ
B. chuyển giao tử đực từ bao phấn sang vòi nhuỵ
C. chuyển hạt phấn từ bao phấn sang đầu nhuỵ
D. chuyển hạt phấn từ bao phấn sang noãn

Luyện tập
Vẽ và hoàn thành sơ đồ về
sinh sản hữu tính ở thực vật.

Sinh sản hữu tính ở động vật
22. Quan sát Hình 37.17 và 37.18, vẽ sơ đồ chung về sinh sản hữu tính ở
động vật.

23. Nêu một số hình thức sinh sản hữu tính ở động vật. Vẽ sơ đồ phân biệt
các hình thức sinh sản đó.

 Một số hình thức sinh sản hữu tính ở động vật: đẻ trứng, đẻ con
 Sơ đồ phân biệt hai hình thức sinh sản

24. Dự đoán đặc điểm con sinh ra. Theo em, đặc điểm này có ý nghĩa gì
đối với sinh vật?

• Cơ thể mới được sinh ra mang đặc điểm của cả bố và mẹ (con đực và con
cái), giới tính: có thể là đực hoặc cái.
• Ý nghĩa: kết hợp được các đặc tính tốt của bố mẹ và thích nghi hơn với các
điều kiện môi trường