Quan sát hình 41.1, nêu tên một số loài sinh
vật có trong quần xã và mối quan hệ giữa
quần xã sinh vật với môi trường sống.

Hệ sinh thái đáy
biển

Hệ sinh thái ao

Hệ sinh thái rừng ngập mặn

Hệ sinh thái sa mạc hóa

I. HỆ SINH THÁI

Quan sát video cho nhận xét về môi trường
sống, tập tính của các cá thể sống trong biển?

“Một khu rừng hay vùng biển như trên
đều được xem là một hệ sinh thái”, “Vậy
hệ sinh thái là gì?”              

Hệ sinh thái bao gồm quần xã sinh
vật và môi trường sống của quần
xã. Các sinh vật trong quần xã
luôn tương tác với nhau, đồng thời
tác động qua lại với các nhân tố
sinh thái vô sinh của môi trường

Câu 1: Quan sát hình 41.2, nêu các thành phần cấu
trúc cơ bản của hệ sinh thái và mối quan hệ giữa
các thành phần này?

Các thành phần cấu trúc cơ bản của hệ sinh
thái:

- Môi trường sống (thành phần vô sinh): ánh sáng,
nhiệt độ, độ ẩm, đất, nước, xác sinh vật,…
- Quần xã sinh vật (thành phần hữu sinh): sinh vật
sản xuất, sinh vật tiêu thụ, sinh vật phân giải.
- Mối quan hệ giữa các thành phần cấu trúc cơ bản
của hệ sinh thái:
Các thành phần vô sinh và hữu sinh của hệ sinh thái
tác động qua lại lẫn nhau, đồng thời, các sinh vật
trong thành phần hữu sinh của hệ sinh thái cũng

Câu 2: Lấy ví dụ cho mỗi kiểu hệ sinh thái và cho
biết các thành phần của hệ sinh thái đó theo mẫu
bảng sau:
Bảng 41.1. Thành phần của mỗi hệ sinh thái đó:
Tên của hệ
Thành phần vô
Thành phần hữu
sinh thái
sinh
sinh (Quần xã sinh
(Môi trường
vật)
sống)
 

 Rừng nhiệt đới gió mùa
(N1, 2)
Hồ nước ngọt (N3, 4)
 Rạn san hô (N 5, 6)

 

Rừng nhiệt đới gió mùa

Rạn san hô (The Great
Barrier Reef)

Hồ nước
ngọt

Tên của hệ
sinh thái

Thành phần vô
sinh
(Môi trường
sống)

Thành phần hữu
sinh (Quần xã sinh
vật)

Hệ sinh thái Ánh
sáng, Cây gỗ, cây cỏ,
rừng
nhiệt nhiệt độ, độ dương
xỉ,
rêu,
đới gió mùa ẩm, đất, nước, kiến, rắn, hươu,

xác sinh vật,…
Hệ sinh thái Ánh
sáng,
hồ nước ngọt nhiệt độ, đất,
nước, xác sinh
vật,…
Hệ sinh thái Ánh
sáng,

voi,…
Cá chép, tôm, con
trai, cá rô phi,
rong đuôi chó, bèo
tây,…
Lúa, cỏ, ốc bươu

- Cỏ là thức ăn của
trâu.
- Trâu  phân cho
cỏ.
- Sư tử ăn thịt
trâu.
- Nấm, vi khuẩn,
giun đất phân
giải xác động

Ví dụ nào sau đây có thể minh họa cho
một hệ sinh thái?
•A. Một hồ với rong, tảo, động vật, vi
khuẩn,... cùng mọi vật chất và yếu tố khí
hậu liên quan.
•B. Một khu rừng có thảm cỏ, cây, sâu bọ,
chim chóc và thú, nấm, vi sinh vật,... ở
đó.
•C. Một cái hồ nhưng không tính các sinh
vật, chỉ kể các nhân tố vô cơ (nước,

Tại sao có thể coi một giọt nước lấy từ ao
hồ là 1 hệ sinh thái?
•A. Vì nó có hầu hết các yếu tố của một
hệ sinh thái.
•B. Vì thành phần chính là nước.
•C. Vì nó chứa nhiều động vật thủy sinh.
•D. Vì nó chứa nhiều động vật, thực vật
và vi sinh vật.

Câu nào không đúng ?
•A. Các hệ sinh thái nhân tạo có nguồn
gốc tự nhiên.
•B. Các hệ sinh thái nhân tạo do con
người tạo ra, phục vụ cho mục đích của
con người.
•C. Hệ sinh thái là sự thống nhất của
quần xã sinh vật với môi trường mà nó
tồn tại
•D. Hệ sinh thái là một cấu trúc hoàn

II. Chuỗi thức ăn và lưới thức ăn.

Chuỗi và
lưới thức
ăn biểu
hiện mối
quan hệ
dinh
dưỡng giữa
các loài
sinh vật
trong quần

1. Chuỗi thức ăn
Dựa vào
hình 41.4
vẽ chuỗi
thức ăn có
các loài
sinh vật:

diều hâu,
cỏ, châu
chấu,

Sinh vật
tiêu thụ
Sinh vật
sản xuất

Sinh vật
tiêu thụ
cấp 1

Sinh vật
tiêu thụ
cấp 2

Sinh vật
tiêu thụ
cấp 3

Sinh vật
tiêu thụ
cấp 4

Một chuỗi thức ăn gồm nhiều loài sinh vật
có quan hệ dinh dưỡng với nhau, mỗi loài
là một mắt xích của chuỗi.

2. Lưới thức ăn
Câu 3: Liệt
kê 3 chuỗi
thức ăn có
trong hình
41.4. Các
chuỗi thức
ăn đó có
mắt xích
nào
chung?

Cây xanh  chuột rắn  cú 
VSV.

Mắt xích
chung:
cây
xanh,
VSV
Cây xanh  thỏ  linh miêu  sư tử 
VSV.
Cây xanh  chuột  linh miêu  sư tử 
VSV.
Cây xanh  chuột  cú  VSV.

Thế nào là lưới thức ăn?
Lưới thức
ăn là tập
hợp các
chuỗi thức
ăn có
những mắt
xích
chung.

Một lưới thức ăn hoàn chỉnh gồm những thành phần
chủ yếu nào?

- Sinh vật
sản xuất;
- Sinh vật
tiêu thụ;
- Sinh vật
phân giải.

Lấy ví dụ về lưới thức ăn
trong tự nhiên.

Sơ đồ nào dưới đây thể hiện đúng một
chuỗi thức ăn trong hệ sinh thái?
A. Cây lúa  Sâu  Ếch đồng  Rắn  Đại
bàng.
B. Cây lúa   Rắn  Ếch đồng   Sâu   Đại
bàng.
C. Cây lúa  Sâu  Rắn  Ếch đồng  Đại
bàng.
D. Cây lúa  Đại bàng  Ếch đồng  Rắn 
Sâu.

Điều gì sẽ xảy ra với hệ sinh thái khi một
mắt xích trong chuỗi thức ăn bị biến
mất?

Dẫn đến mất cân bằng sinh
thái.

Chuỗi thức ăn 
•A. bao gồm nhiều loài sinh vật có quan
hệ dinh dưỡng với nhau, mỗi loài là một
mắt xích của chuỗi.
•B. bao gồm một loài sinh vât nhất định.
•C. bao gồm nhiều loài sinh vật có quan
hệ cộng sinh với nhau, mỗi loài là một
mắt xích của chuỗi.
•D. bao gồm nhiều loài sinh vật có quan
hệ hỗ trợ nhau, mỗi loài là một mắt xích

Một lưới thức ăn bao gồm các thành
phần chủ yếu nào?
•A. Sinh vật sản xuất. 
•B. Sinh vật tiêu thụ.
•C. Sinh vật phân giải.
•D. Cả ba đáp án trên đều đúng. 

Trong chuỗi thức ăn, sinh vật phân giải là
loài sinh vật nào sau đây?
•A. Nấm và vi khuẩn.
•B. Thực vật.
•C. Động vật ăn thực vật.
•D. Các động vật kí sinh.

Trong một chuỗi thức ăn, cây xanh đóng
vai trò là
•A. sinh vật phân giải.
•B. sinh vật phân giải và sinh vật tiêu thụ.
•C. sinh vật sản xuất.
•D. sinh vật phân giải và sinh vật sản
xuất.

3. Tháp sinh thái
Ý nghĩa: Xem xét mức độ hiệu quả dinh dưỡng của
mỗi bậc dinh dưỡng trong hệ sinh thái.

Tháp số lượng:
Số lượng cá
thể/A, V

Tháp khối
lượng: Tổng KL
SV/A, V