CHÀO ĐÓN CÁC EM TỚI
TIẾT HỌC MÔN NGỮ VĂN
NGÀY HÔM NAY!

KHỞI ĐỘNG
Đọc câu thơ sau và cho biết ý nghĩa của từ “đi”:
Bác đã đi rồi sao, Bác ơi!
Mùa thu đang đẹp, nắng xanh trời
Miền Nam đang thắng, mơ ngày hội
Rước Bác vào thăm, thấy Bác cười!
(Bác ơi – Tố Hữu)

KHỞI ĐỘNG
Tác giả dùng từ “đi” để chỉ việc Bác Hồ đã mất, cách
dùng từ ấy nhằm nói tránh đi đau thương, là sự mất mát
lớn lao với toàn thể dân tộc.

Tiết...

BIỆN PHÁP TU TỪ

NỘI DUNG BÀI HỌC
Phần 1: ÔN TẬP LÍ THUYẾT

Phần 2: LUYỆN TẬP

Phần 1:

ÔN TẬP LÍ THUYẾT

 Đọc phần ví dụ SGK, trang 42.
 Đọc các câu và chú ý từ in đậm và chú ý phần giải nghĩa:
(1) Không bước nữa, bỏ quên đời, về đất
(2) khí thanh bạch

Qua các ví dụ, em hiểu thế nào là biện pháp tu từ nói
giảm nói tránh? Hãy tìm thêm những ví dụ từ thực tế cuộc
sống hay trong văn học có sử dụng nghệ thuật nói giảm
nói tránh.

Khái niệm: Nói giảm nói tránh là biện pháp tu từ dùng
cách nói làm giảm nhẹ quy mô, tính chất của đối tượng,
hoặc tránh trình bày trực tiếp điều muốn nói để gây
cảm giác đau buồn, ghê sợ hay giữ phép lịch sự.

Phần 2:

LUYỆN TẬP

Bài tập 1
Nhà thơ sử dụng biện pháp tu từ nào trong những dòng
thơ sau đây? Nêu tác dụng của biện pháp tu từ.
Một ngày hòa bình
Anh không về nữa.

Bài tập 1
- Biện pháp tu từ nói giảm nói tránh thể hiệ ở cụm từ “không
về” được dùng với nghĩa “đã hi sinh”, “đã mất”.
- Nhà thơ viết về sự hi sinh của người lính nhưng không dùng
những từ trực tiếp nói về cái chết để tránh gây cảm giác đau
buồn.

Bài tập 2
Hãy tìm thêm một số ví dụ ngoài bài thơ Đồng dao mùa xuân
có sử dụng biện pháp tu từ được dùng trong hai dòng thơ
Một ngày hòa bình/ Anh không về nữa.
Ví dụ:
Chuyện kể rằng trước lúc Người ra đi, Bác muốn nghe một
câu hò xứ Huế.
(Lời Bác dặn trước lúc đi xa)

Bài tập 3
Xác định biện pháp tu từ trong những câu văn sau và nêu
tác dụng:
a. Nhưng trước khi nhắm mắt, tôi khuyên anh: ở đời mà có
thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn
rồi cũng mang vạ vào mình đấy.
b. Lắm khi em cũng nghĩ nỗi nhà cửa như thế này là nguy hiểm,
nhưng em nghèo sức quá, em đã nghĩ ròng rã hàng mấy
tháng cũng không biết làm như thế nào.

Bài tập 3
a. Cụm từ nhắm mắt được dùng để nói về cái chết. Tác dụng:
giảm bớt cảm giác đau thương so với câu không dùng nói
giảm nói tránh: “Nhưng trước khi chết, tôi khuyên anh”.
b. Cụm từ nghèo sức được dùng để chỉ sự yếu ớt về thể chất.
Tác dụng: giảm sắc thái tiêu cực so với câu không dùng nói
giảm nói tránh: “... nhưng em yếu ớt quá”.

Bài tập 4
Xác định biện pháp tu từ điệp ngữ trong bài thơ Đồng dao
mùa xuân và nêu tác dụng.
 Mở đầu khổ: Có một người lính. Dòng thơ này tiếp tục xuất
hiện ở đầu khổ ba. Biện pháp tu từ điệp ngữ như một lời nhắc
nhở người đọc luôn nhớ về anh - một người con từng sống,
chiến đấu và đã anh dũng hi sinh.

Bài tập 4
 Anh không về nữa và anh ngồi được lặp lại hai lần. Điệp ngữ
Anh không về nữa đã khắc hoạ trong lòng người đọc về sự ra
đi của người lính trẻ, nhấn mạnh nỗi ngậm ngùi, thương tiếc
của nhân dân, đồng đội và của nhà thơ dành cho người lính.

Bài tập 5
Xác định nghĩa của các từ ngữ núi xanh và máu lửa trong
khổ thơ:
Có một người lính
Đi vào núi xanh
Những năm máu lửa.
Em căn cứ vào đâu để xác định như vậy?

Bài tập 5
 Cụm từ núi xanh là chiến trường, nơi diễn ra những trận
chiến ác liệt. Ta có thể đoán nghĩa nhờ dựa vào các từ ngữ
xung quanh nó: rừng chiêu, Trường Son, núi cũ, đại ngàn,
núi non, ...
 Cụm từ máu lửa được nhà thơ dùng với nghĩa chỉ những
năm tháng chiến tranh khốc liệt. Ta có thể đoán nghĩa nhờ
dựa vào các từ ngữ xung quanh nó: hoà bình, bom nổ, khói
đen,...

VẬN DỤNG
Cho biết sự khác biệt về nghĩa của từ xuân trong các cụm từ
ngày xuân, tuổi xuân, đồng dao mùa xuân.
CỘT A

CỘT B

Ngày xuân

A. Tuổi trẻ, sự trẻ trung

Tuổi xuân

B. Những tháng này tươi đẹp

Đồng giao mùa xuân

C. Mùa đầu tiên trong năm

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
 Hoàn thành các bài tập trong sách bài tập
Ngữ văn 7 tập 1.
 Soạn bài: Gặp lá cơm nếp trang 43

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ LẮNG NGHE,
HẸN GẶP LẠI!