CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI BÀI HỌC NGÀY HÔM NAY!

KHỞI ĐỘNG
Khi quạt điện hoạt động, năng lượng điện
chuyển thành cơ năng làm quay cánh quạt,
khi bật công tắc bóng đèn sáng, năng lượng
điện đã chuyển thành quang năng làm đèn
sáng. Vậy sự biến đổi giữa các dạng năng
lượng có tuân theo quy luật nào không?

BÀI 42: BẢO TOÀN NĂNG LƯỢNG
VÀ SỬ DỤNG NĂNG LƯỢNG

NỘI DUNG BÀI HỌC
1

Bảo toàn năng lượng

2

Năng lượng hao phí trong sử dụng

3

Tiết kiệm năng lượng

1. BẢO TOÀN NĂNG LƯỢNG
a. Tìm hiểu sự truyền năng lượng giữa các vật

Quan sát HÌnh 42.1
•

•

Khi người đẩy xe hàng, xe
hàng đã nhận được năng
lượng để chuyển động.
Năng lượng từ người này đã
chuyển sang xe hàng.

Khi phơi lúa, hạt lúa nhận năng
lượng từ đâu để có thể khô được ?

Mặt trời

Năng lượng có thể truyền từ
vật này sang vật khác

Tình huống thực tế
Nếu em đang có 1 đồng xu trong tay thì em sẽ làm
những cách nào để đồng xu nóng lên??

Đun, nấu,
phơi nắng,
sấy, đặt gần
bếp, …

Truyền nhiệt

Chà, cọ xát,
dùng búa
đập, ném, ….

Tác dụng lực

Tình huống thực tế
Trong

những hình
bên, năng
lượng đã
truyền như
thế nào?

Năng lượng đã truyền từ
nước sang nước đá.
Rót nước vào trong cốc có chứa
nước đá thì trong cốc có sự
truyền năng lượng như thế nào?

Hiện tượng năng lượng chuyển hóa từ vật này sang vật
khác được ứng dụng nhiều trong khoa học và công nghệ

b. Tìm hiểu sự chuyển hóa
giữa các dạng năng lượng

Vào lúc trời lạnh, người ta thường xoa hai bàn
tay vào nhau, khi đó dạng năng lượng nào đã
chuyển thành nhiệt để làm ấm bàn tay?

Vào lúc trời lạnh, người ta thường xoa
hai bàn tay vào nhau để nhanh làm ấm
bàn tay. Khi đó, năng lượng do sự
chuyển động của hai bàn tay đã
chuyển thành nhiệt để làm ấm bàn tay.

Khi vỗ hai tay vào nhau, ta
nghe được tiếng vỗ tay.
Trong hoạt động này đã có
sự chuyển hóa năng lượng
nào?
Khi vỗ hai tay vào nhau, ta nghe được
tiếng vỗ tay, trong hoạt động này có sự
chuyển hóa năng lượng từ động năng sang
năng lượng âm.

Khi ô tô động cơ nhiệt chạy, dạng năng lượng nào
chuyển thành năng lượng cho ô tô hoạt động?
Khi ô tô động cơ nhiệt chạy, hoá năng giải
phóng do đốt cháy nhiên liệu đã chuyển
thành năng lượng cho ô tô hoạt động.
Khi đèn đường được thắp sáng, dạng năng lượng
nào đã chuyển thành quang năng?
Khi đèn đường được thắp sáng, năng
lượng điện đã chuyển thành quang năng.

•

Năng lượng có thể chuyển hóa từ
dạng này sang dạng khác.

•

Hiện tượng năng lượng có thể chuyển
hóa từ dạng này sang dạng khác được
ứng dụng trong chế tạo động cơ nhiệt,
động cơ điện, đèn thắp sáng,…

Khi bình nóng lạnh hoạt động, đã
có sự chuyển hoá năng lượng từ
dạng nào sang dạng nào?

Khi bình nóng lạnh hoạt động, đã
có sự chuyển hoá năng lượng từ
điện năng thành nhiệt năng.

Hãy phân tích sự chuyển hoá năng
lượng trong hoạt động của đèn tín hiệu
giao thông dùng năng lượng mặt trời.

Năng lượng từ ánh sáng mặt trời (quang
năng) chuyển hoá thành điện năng.
Năng lượng điện chuyển thành năng
lượng ánh sáng do bóng đèn phát ra

Vì sao khi đun nước ta
thấy nhiệt độ của ấm
nước tăng lên?

Vì có năng lượng nhiệt từ bếp truyền
cho ấm nước làm cho nhiệt độ của ấm
nước tăng lên

 I. CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG
? Hãy mô tả sự biến đổi năng lượng của quả bóng
trong thí nghiệm
Động năng, thế năng, nhiệt năng,
năng lượng âm


Động năng

Thế năng
Nhiệt năng
Năng lượng âm

Gọi tên các năng lượng khi đèn
pin được bật sáng?

Khi đèn pin bật sáng có các dạng
năng lượng: Hóa năng, điện năng,
nhiệt năng, quang năng.

Sơ đồ chuyển hóa năng lượng:



Hóa năng --> điện năng

Quang năng
Nhiệt năng

Thực hiện nhiệm vụ sau:
1. Hoàn thiện sơ đồ chuyển hóa năng
lượng trong hình 48.3
2. Nêu thêm một thiết bị điện biến đổi
điện năng thành các dạng năng lượng
khác.

Hình 48.3
Máy sấy tóc đang hoạt động

3. Rút ra kết luận về sự chuyển hóa năng lượng.
Hình thức: Hoạt động cá nhân.
Thời gian: 4 phút



Kết luận: Năng lượng có thể chuyển hóa từ dạng này sang
dạng khác hoặc từ vật này sang vật khác

BÀI 42: BẢO TOÀN NĂNG LƯỢNG
VÀ SỬ DỤNG NĂNG LƯỢNG (tiết 2)

Chọn từ thích hợp điền vào chỗ trống để hoàn
thành các câu sau.

- động
năng

-thế năng
a) Hóa năng lưu trữ trong thực phẩm, khi ta ăn,
(1) năng giúp ta đạp xe. - điện năng
động
được chuyển hóa thành...................
b) Hóa năng lưu trữ trong que diêm, khi cọ xát với - nhiệt
nhiệt(2)năng
vỏ bao diêm, được chuyển hóa thành....................
năng
(3) lượng ánh sáng
và năng
.....................
- năng
c) Hóa năng trong nhiên liệu (xăng, dầu, ) khi đốt cháy lượng
được
động(4)năng điện(5)năng
thế (6)
năng
chuyển hóa
ánh sáng
thành......................, ...................và ....................của máy bay,
tàu hỏa.



c. Tìm hiểu định luật bảo toàn năng lượng

3 phút

Thảo luận và trả lời câu hỏi

• Nhóm 1: Mô tả sự thay đổi động năng và thế năng của
viên bị khi viên bi chuyển động từ vị trí A tới vị trí B, từ vị trí
B tới vị trí C. So sánh năng lượng của viên bi khi ở vị trí A
và khi viên bị ở vị trí C.
• Nhóm 2: Trong quá trình viên bị chuyển động, ngoài động
năng và thế năng còn có dạng năng lượng nào xuất hiện?

•

•

•

Viên bi chuyển động từ vị trí A tới vị trí
B, thế năng của viên bị giảm dần,
động năng của nó tăng dần.
Viên bi chuyển động từ vị trí B tới vị trí
C, thế năng của viên bi tăng dần còn
động năng của nó giảm dần.
Năng lượng của viên bi khi ở vị trí A
lớn hơn khi nó ở vị trí C do ở A bị có
độ cao lớn hơn độ cao của nó khi ở C.

Trong quá trình viên bị chuyển
động, ngoài động năng và thế
năng còn có nhiệt năng xuất hiện.



Định luật bảo toàn năng lượng:
Năng lượng không tự nhiên sinh ra
cũng không tự nhiên mất đi, nó chỉ
chuyển từ dạng này sang dạng khác
hoặc truyền từ vật này sang vật khác.

THÍ NGHIỆM QUẢ BÓNG NẢY

- Tiến hành:
+ Thả rơi quả bóng tennis ở độ cao
1m so với sàn nhà.
+ Yêu cầu các bạn quan sát đo độ cao mà
quả bóng đạt được sau lần nảy đầu tiên.

Chọn từ thích hợp điền vào chỗ trống
a) Khi quả bóng được giữ yên ở trên cao, nó
thế(1)
năng
đang có............
(2)năng
thế
Khi quả bóng được thả rơi,................của
nó
động năng
(3)
được chuyển hóa thành...........
b) Quả bóng không thể nảy trở lại độ cao ban
đầu, nơi nó được thả rơi, bởi vì không phải tất cả
(4)
(5)năng Thực tế,
động..............
năng
thế
của nó biến thành..............
luôn có một phần năng lượng của nó được
nhiệt
(6) năng
chuyển hóa
năng lượng
âm
thành ..............
khi
(7) ....và.............................trong
va chạm.
(8) chuyển
chuyển
hóa động của quả bóng,
c) Trong quá
trình
luôn có sự.................... từ dạng năng lượng này
sang dạng năng lượng khác. Năng
bảo(9)
lượng
toàn toàn
tự mất
đi luôn được ..................không
(10)
phần của quả
bóng

- động
năng
-thế năng
- nhiệt
năng
- chuyển
hóa
-bảo toàn
-tự mất đi
- năng
lượng âm

Một em bé đang chơi xích đu trong sân. Muốn cho
xích đu luôn lên tới độ cao ban đầu, thỉnh thoảng
người mẹ phải đẩy vào xích đu . Tại sao cần làm như
thế?

Muốn cho xích đu luôn lên tới độ cao ban đầu, thỉnh thoảng
người mẹ phải đẩy vào xích đu vì trong quá trình chuyển
động, xích đu và cậu bé va chạm với không khí và lực cản
của không khí làm tiêu hao một phần năng lượng của cậu bé
và xích đu. Do đó thi thoảng cần phải đẩy vào xích đu để nó
lên độ cao ban đầu.

LUYỆN TẬP
Gọi tên các dạng năng lượng được đánh số từ (1) đến (8) trong sơ đồ

Hóa năng

Điện

Hóa
năng

Điện
Động năng
Quang
+nhiệt

Động
năng

Quang năng
và năng
lượng âm

Động
năng

AI NHANH HƠN ?

Hãy ghép các bức tranh tương ứng với các quá
trình chuyển hóa năng lượng đã cho..

AI NHANH HƠN?

Hóa năng →
điện năng →
quang sáng.

Điện năng →Nhiệt Hóa năng →nhiệt
năng, động năng và năng,quang năng
NL âm thanh.
và NL âm thanh.

 
 

Thế năng →
động năng và
NL âm thanh.

Động năng → thế
năng đàn hồi →
động năng.

Điện năng → NL
âm thanh.

Hóa năng →
nhiệt năng,
động năng

Quang năng →
điện năng.

Động năng →
điện năng.

Hóa năng → điện năng →
quang sáng.

Điện năng →Động năng, nhiệt
năng và NL âm thanh.

Hóa năng →nhiệt năng,quang
năng và NL âm thanh.

 
 

Thế năng→ động năng → Động năng → thế năng đàn hồi →
điện năng.  
động năng.

Hóa năng → nhiệt năng,
động năng.
 
 

Quang năng → điện năng.

Điện năng → NL âm thanh.

Động năng → điện năng.

• Khi quạt điện hoạt động, điện năng
cung cấp cho quạt điện chuyển hóa
thành những dạng năng lượng nào?
• Tổng các dạng năng lượng đó có
bằng phần điện năng ban đầu cung
cấp cho quạt không?

Điện năng cung cấp cho quạt điện
chuyển hoá thành cơ năng làm cho
quạt quay và nhiệt năng làm nóng
quạt. Tổng hai dạng năng lượng này
bằng điện năng đã cung cấp cho quạt.

BÀI 42: BẢO TOÀN NĂNG LƯỢNG
VÀ SỬ DỤNG NĂNG LƯỢNG(tiết 3)

KHỞI ĐỘNG
Quan sát bức tranh
và gọi tên ít nhất 5
thiết bị điện mà em
nhìn thấy.

Gọi tên dạng năng
lượng được sử
dụng khi các thiết
bị đó hoạt động.

Thiết bị điện Năng lượng sử
dụng

Ấm điện

Nhiệt năng

Máy giặt

Động năng

Đàicassette

Năng lượng âm

Bàn Là

Nhiệt năng

Lò vi sóng

Nhiệt năng

2. NĂNG LƯỢNG HAO PHÍ TRONG SỬ DỤNG
a. Tìm hiểu năng lượng hao phí

Thiết bị điện Năng lượng sử
dụng (có ích)

Năng lượng hao phí

Ấm điện

Nhiệt năng

Nhiệt năng, năng lượng
âm

Máy giặt

Động năng

Đài cassette

Năng lượng âm

Nhiệt năng, năng lượng âm
Nhiệt năng

Bàn Là

Nhiệt năng

Nhiệt năng

Lò vi sóng

Nhiệt năng

Nhiệt năng, năng lượng âm

Trong ba cách đun nước ở hình bên, cách đun nào ít
hao phí năng lượng nhất? Tại sao?

Cách đun nước bằng cách dùng ấm điện ít hao phí năng lượng
nhất.

Vì gần như toàn bộ năng lượng cung cấp cho ấm sẽ làm nóng nước và
sôi. Ở hai cách đun còn lại có nhiều năng lượng bị tổn thất ra bên ngoài
môi trường.

Trong các hoạt động, năng lượng ban đầu đã chuyển hoá
thành những dạng năng lượng nào? Hãy chỉ ra phần năng
lượng nào là có ích, phần năng lượng nào là hao phí.

Khi đun nước sôi, năng lượng nhiệt từ ngọn lửa
làm nóng nước, ấm và môi trường xung quanh,
trong đó chỉ có phần làm nóng nước là có ích.
Khi ô tô chuyển động, xăng được đốt cháy
cung cấp năng lượng chuyển thành cơ năng
cho ô tô chạy, nhiệt năng làm nóng ô tô. Phần
chuyển hoá thành cơ năng cung cấp cho ô tô
chạy là có ích, phần nhiệt năng là hao phí.

NĂNG
LƯỢNG
Năng lượng hữu
ích Là phần năng lượng

ban đầu chuyển thành
năng lượng theo đúng
mục đích sử dụng

Năng lượng hao
phí Là phần năng lượng

ban đầu chuyển
thành năng lượng
không theo đúng
mục đích sử dụng