BÀI 1:CTST-LỚP 9

Design: Trung Nguyên

Design: Trung Nguyên

Hoạt động mở đầu

Hs nghe bài hát: Bà tôi
(Ngọc Khuê và chia sẻ cảm
nhận về người bà trong lời
bài hát.
Design: Trung Nguyên

Hoạt động mở đầu

Hs nghe bài hát:Câu chuyện
bà tôi (Nguyễn Phi Hùng) và
chia sẻ cảm nhận về người bà
trong lời bài hát.

Design: Trung Nguyên

Hoạt động mở đầu

Em thấy mình
trong hình ảnh
nào? Chia sẻ về
câu chuyện đó
với bạn bè?

Design: Trung Nguyên

Design: Trung Nguyên

Design: Trung Nguyên

Design: Trung Nguyên

Design: Trung Nguyên

Design: Trung Nguyên

Design: Trung Nguyê

Design: Trung Nguyên

Design: Trung Nguyên

I
Trải nghiệm cùng
văn bản
Design: Trung Nguyên

1. Đọc
Giáo án Nguyễn Nhâm biên soạn.
Thầy cô cần trọn bộ liên hệ sdt zalo: 0981.713.891

01
HS đọc phù
hợp với tốc
độ đọc

02

HS ghi lại câu trả
lời cho các câu
hỏi tưởng tượng,
suy luận trong
SGK.
Design: Trung Nguyên

CÂU
HỎI
HỘP
CHỈ
DẪN

Yêu cầu trong hộp chỉ
dẫn
1. Theo dõi: Chú ý
những từ ngữ thể hiện
trực tiếp cảm xúc của
tác giả trong ba khổ thơ
đầu.

Trả lời

2. Suy luận: Lời dặn
cháu thể hiện điều gì về
bà?
3. Theo dõi: Hình ảnh
bếp lửa trong khổ thơ
này có gì khác so với
các khổ thơ trên?
Design: Trung Nguyên

CÂU
HỎI
HỘP
CHỈ
DẪN

Yêu cầu trong hộp chỉ
dẫn
1. Theo dõi: Chú ý
những từ ngữ thể hiện
trực tiếp cảm xúc của
tác giả trong ba khổ thơ
đầu.

Trả lời
- Từ ngữ: “chờn vờn”, “ấp iu”, “thương” …
=> Thể hiện sự tảo tần của người bà và tình yêu
thương của người cháu dành cho người bà.

- Thể hiện bà là một người bà tần tảo, dịu dàng,
giàu yêu thương và luôn quan tâm đến con cháu
2. Suy luận: Lời dặn nhưng đồng thời cũng thể hiện bà là người
cháu thể hiện điều gì về mạnh mẽ, kiên cường và bất khuất.
bà?
- Hình ảnh “bếp lửa” ở các khổ trước là tượng
3. Theo dõi: Hình ảnh trưng cho sự tần tảo, đức hi sinh của người bà,
bếp lửa trong khổ thơ là tình yêu thương về gia đình, về quê hương.
này có gì khác so với Còn hình ảnh “bếp lửa” ở khổ thơ này thể hiện
về ước mơ, hi vọng, ngọn lửa thắp lên tương lai
các khổ thơ trên?
cho người cháu.

Design: Trung Nguyên

2. Tìm hiểu chung

i
à
v
u
ệ
i
h
Giới t
,
ả
i
g
c
á
t
ề
v
t
é
n
o
e
h
t
m
ẩ
tác ph
PHT
Design: Trung Nguyên

Giáo án Nguyễn Nhâm biên soạn.
Thầy cô cần trọn bộ liên hệ sdt zalo: 0981.713.891

Design: Trung Nguyên

a. Tác giả

1
Bằng Việt sinh năm
1941, quê ở Hà Nội,
thuộc thế hệ nhà thơ
trưởng thành trong
thời kì kháng chiến
chống đế quốc Mỹ

2
Một số tác phẩm
tiêu biểu: Hương
cây – Bếp
lửa (1968, in
chung); Đất sau
mưa (1977) Bếp
lửa - khoảng
trời (1986), …

Design: Trung Nguyên

b. Tác phẩm

Hoàn cảnh st

Bài thơ Bếp
lửa được sáng tác
năm 1963, khi tác
giả đang là sinh
viên học tập ở nước
ngoài
Design: Trung Nguyên

II

Khám phá
văn bản
Design: Trung Nguyên

1

Tìm hiểu từ ngữ,
hình ảnh, bố
cục, ngôn ngữ,
biện pháp tu từ
Design: Trung Nguyên

a. Hình ảnh bếp lửa và hình bà trong bài thơ

Làm rõ mối quan hệ
giữa hình ảnh bếp lửa
và hình ảnh bà trong
bài thơ theo PHT số 2
(câu 1 trong SGK):

Design: Trung Nguyên

Pht:
…. ĐỌC
PHIẾU

Làm rõ mối quan hệ giữa hình ảnh bếp lửa và hình ảnh bà trong bài thơ
Khổ thơ
1, 2

4, 5

Hình ảnh bếp lửa

Hình ảnh bà

 

 

Design: Trung Nguyên

Pht:
…. ĐỌC
PHIẾU

Làm rõ mối quan hệ giữa hình ảnh bếp lửa và hình ảnh bà trong bài thơ
Khổ thơ
1, 2

4, 5

Hình ảnh bếp lửa

Hình ảnh bà

 hình ảnh ngọn lửa chờn vờn
hình ảnh bà đảm đang, tảo tần,
ự
s
chăm
chút cho cháu, bà vừa làm
sương sớm/ ấp iu nồng đượm/
a
r
ỉ
h
c
,
ó
đ
ừ
T
cha, vừa
làm
mẹ,
là
điểm
tựa
tinh
Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi
h
n
ì
h
a
ủ
c
i
thần cho cả gia đình trong suốt
khói/ Tám năm ròng
cháu
cùng
ổ
đ
y
a
h
t
a
u
những
năm
tháng chiến tranh.
bà nhóm lửa
q
a
ử
l
p
ế
b
h
n
ả
 Tác giả lặp lại các hình ảnh ngọn
.
ơ
h
t
Bà "nhóm" lên trong cháu ngọn lửa
ổ
lửa, điệp từ nhen, cnhóm
(Nhóm
h
ác k
của tình yêu thương, của niềm tin,
bếp lửa ấp/ Nhóm niềm yêu
sự sẻ chia, tình làng, nghĩa xóm.
thương/ Nhóm dậy cả những tâm
tình tuổi nhỏ

Design: Trung Nguyên

a. Hình ảnh bếp lửa và hình bà trong bài thơ

Sự thay đổi của hình ảnh
bếp lửa qua các khổ thơ

từ hình ảnh bếp lửa (hình ảnh thực)
chuyển qua hình ảnh ẩn dụ, tượng
trưng: bếp lửa, ngọn lửa của tình
yêu, niềm tin về những điều tốt đẹp
truyền dạy cho thế hệ sau.
Design: Trung Nguyên

b. Biện pháp tu từ

Xác định một số
biện pháp tu từ và
làm rõ tác dụng của
chúng (câu 2 trong
SGK)
Design: Trung Nguyên

b. Biện pháp tu từ
Ẩn dụ (bếp lửa)

p
á
h
p
n
ệ
Bi
tu từ

Điệp từ (nhóm)
Điệp ngữ (bếp lửa, một ngọn lửa),...

 Tác dụng: mở rộng và nhấn mạnh ý nghĩa hình ảnh bếp lửa:
không phải chỉ là bếp lửa bình thường mà là ngọn lửa của tình
yêu thương, niềm tin, của những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống
mà bà đã gieo mầm trong lòng cháu.

Design: Trung Nguyên

c. Sự kết hợp giữa yếu tố miêu tả và biểu cảm

Liệt kê vào PHT số 3 các
hình ảnh, từ ngữ thể hiện
yếu tố biểu cảm, yếu tố
miêu tả, yếu tố tự sự và
làm rõ tác dụng của sự kết
hợp giữa ba yếu tố này
(câu 3 SGK)
Design: Trung Nguyên

Pht: ….
Yếu tố tự sự

Yếu tố miêu tả

Yếu tố biểu cảm

Tác dụng:
Design: Trung Nguyên

Pht: ….
 

Yếu tố tự sự

Yếu tố miêu tả

Yếu tố biểu cảm

Suốt bài thơ là sự hồi
tưởng, kể lại câu
chuyện về bà từ khi
cháu mới 4 tuổi đến lúc
đi học, đối thoại với bà
(Khi tu hú kêu, bà còn
nhớ không bà), tái hiện
nguyên văn lời dặn
cháu của bà).

 
Các chi tiết trong câu chuyện
được miêu tả sống động (bếp lửa
chờn vờn sương sớm: gợi tả hình
ảnh khói bếp toả trong sương
mai; ấp iu nồng đượm: gợi tả sự
ấm áp; khô rạc ngựa gầy: gợi tả
hình ảnh gầy gò, thiếu ăn của con
ngựa; lầm lụi: gợi tả sự vất vả,
lầm than, âm thầm,...

 
Từng chi tiết, hình ảnh đều
chất chứa tình cảm thương
yêu, nghẹn ngào, kính
trọng dành cho bà, những
giá trị tinh thần mà bà đã
trao truyền cho con cháu
cùng với những từ cảm
thán, bộc lộ trực tiếp tình
cảm của tác giả với bà

Tác dụng: Thể
nhỏ đến
đến lúc
lúc
Thể hiện
hiện hình
hình ảnh
ảnh bà
bà sống động, cụ thể từ lúc nhân vật "cháu" còn nhỏ
trưởng thành,
thể hiện
tìnhthể
cảm
yêutình
thương
và lòng
ơn lòng
đối với
trưởng
thành,
hiện
cảm vô
yêubờ
thương
vôbiết
bờ và
biếtbà.
ơn đối với bà.
Design: Trung Nguyên

2

Tìm hiểu mạch
cảm xúc, cảm
hứng chủ đạo
Design: Trung Nguyên

2. Tìm hiểu mạch cảm xúc, cảm hứng chủ đạo

Các nhóm đọc lại
bài thơ, xác định bố
cục, từ đó xác định
mạch cảm xúc, cảm
hứng chủ đạo và điền
vào sơ đồ
Design: Trung Nguyên

BỐ CỤC

MẠCH CẢM XÚC

Khổ …...

Khổ .......................

.................
.

 
Khổ …....

Khổ ...................

 

Khổ ......... 

Cảm
hứng chủ
đạo

.................
.
.................
.

Khổ ..................

.................
.
.................
.................

Design: Trung Nguyên

BỐ CỤC

Phần 1:

MẠCH CẢM XÚC
Khổ 1

1 

Từ hồi tưởng về hình ảnh bếp lửa của bà

Phần 2:
Khổ 2,3,4,5
 

Khổ 2,3,4,5
Đến nghẹn ngào, thương yêu thiết tha,
trân trọng những giá trị tốt đẹp mà bà trao
truyền cho cháu

Phần 3:
Khổ 6

Khổ 6
Đến đón nhận niềm vui trăm ngả nhưng
vẫn khôn nguôi thương nhớ bà

Cảm hứng
chủ đạo
cảm hứng
ngợi ca hình
ảnh bếp lửa
ấm
áp,
thiêng liêng
được nhóm
lên từ bàn
tay và tấm
lòng của bà.
Design: Trung Nguyên

3

Tìm hiểu kết
cấu, thông
điệp và tư
tưởng

Design: Trung Nguyên

3. Tìm hiểu kết cấu, thông điệp và tư tưởng

Hãy chỉ ra vài nét
đặc sắc về kết
cấu của bài thơ.

Design: Trung Nguyên

3. Tìm hiểu kết cấu, thông điệp và tư tưởng
là tạo ra một chỉnh thể tác
phẩm
toàn thân
vẹn từ nội dung
• hình
ảnh
bà
–
hiện
01
thức:
xây dựng hình
cho nhữngđến
giáhình
trị tốt
đẹp
ảnh sóng đôi bà – bếp lửa

của người phụ nữ Việt
Nam
và của
tình
Nét đặc sắc trong
kết cấu
VB cảm biết
ơn, thương
nhớyếu
bàtốkhôn
kết hợp các
tự sự, miêu tả,
nguôi.biểu cảm, sự phát triển của hình
02

ảnh bếp lửa từ hình ảnh thực đến
hình ảnh ẩn dụ,...

Design: Trung Nguyên

3. Tìm hiểu kết cấu, thông điệp và tư tưởng

Theo em, tác giả
muốn gửi đến
người đọc thông
điệp gì qua văn
bản này?
Design: Trung Nguyên

3. Tìm hiểu kết cấu, thông điệp và tư tưởng

Thông
điệp

Tình yêu thương là
ngọn lửa dẫn dắt con
người trong cuộc
sống, là động lực giúp
ta sống tốt hơn.

Design: Trung Nguyên

3. Tìm hiểu kết cấu, thông điệp và tư tưởng
01

Bài thơ thể hiện tư tưởng gì?
02

Các động từ “nhóm”, “nhen”
và hình ảnh “bếp lửa” đã
góp phần như thế nào trong
việc thể hiện tư tưởng đó?
Design: Trung Nguyên

3. Tìm hiểu kết cấu, thông điệp và tư tưởng

01

02

Tư tưởng của tác phẩm là những điều tốt đẹp được gieo
mầm, hình thành từ tuổi thơ, có tác dụng giúp con
người trưởng thành, nâng đỡ con người suốt hành trình
dài của cuộc đời.
Các động từ "nhóm", "nhen" là biểu tượng
cho sự gieo mầm, hình ảnh "bếp lửa"
tượng trưng cho những giá trị tốt đẹp có
tác dụng nuôi dưỡng, nâng đỡ
con người trong suốt cuộc đời.
Design: Trung Nguyên

III
Khái quát đặc điểm
thể loại và rút ra
kinh nghiệm đọc
Design: Trung Nguyên

III. Khái quát đặc điểm thể loại và rút ra kinh nghiệm đọc

HS xem lại các câu
trả lời cho các câu hỏi
của bài và hoàn
thành bảng tóm tắt

Design: Trung Nguyên

Một số đặc điểm
của thể loại thơ
Ngôn ngữ
Biện pháp tu từ
Mạch cảm xúc,
cảm hứng chủ
đạo

Thể hiện trong bài thơ Bếp lửa

Kết cấu
Thông điệp
Tư tưởng, chủ đề
Design: Trung Nguyên

Một số đặc điểm
Thể hiện trong bài thơ Bếp lửa
của thể loại thơ
Ngôn ngữ
gợi hình, gợi cảm, sử dụng các động từ “nhóm”, “chen”,...
Biện pháp tu từ ẩn dụ, điêp từ, liệt kê
Mạch cảm xúc, Từ hồi tưởng về hình ảnh bếp lửa của bà đến nghẹn ngào, thương
cảm hứng chủ yêu thiết tha, trân trọng những giá trị tốt đẹp mà bà trao truyền
đạo
cho cháu, sau cùng là đón nhận niềm vui trăm ngả nhưng vẫn
khôn nguôi thương nhớ bà.
Kết cấu
Thể thơ tự do, bố cục 3 phần,...
Thông điệp
Tình yêu thương là ngọn lửa dẫn dắt con người trong cuộc sống,
là động lực giúp ta sống tốt hơn.
Tư tưởng, chủ đề những điều tốt đẹp được gieo mầm, hình thành từ tuổi thơ, có tác
dụng giúp con người trưởng thành, nâng đỡ con người suốt hành
trình dài của cuộc đời.
Design: Trung Nguyên

III. Khái quát đặc điểm thể loại và rút ra kinh nghiệm đọc

Thiết
kế
một
infographic về điểm
cần lưu ý khi đọc
VB thơ.
Design: Trung Nguyên

Design: Trung Nguyên