CHỦ ĐỀ 11. DI TRUYỀN
BÀI 35. KHÁI QUÁT VỀ DI TRUYỀN HỌC

1

HĐ: KHỞI ĐỘNG
* Phương pháp dạy học “Nêu và giải quyết vấn đề”
+ Bước 1: Nêu vấn đề
Tạo tình huống có vấn đề
Phát hiện vấn đề nảy sinh
Phát biểu vấn đề cần giải quyết
+ Bước 2: Giải quyết vấn đề đặt ra
Đề xuất các giả thuyết
Lập kế hoạch giải quyết vấn đề
Thực hiện kế hoạch giải quyết
+ Bước 3: Kết luận
Thảo luận và đánh giá kết quả
Khẳng định hay bác bỏ giả thuyết đã nêu
Phát biểu kết luận
Đề xuất vấn đề mới

Em hãy giải thích câu tục ngữ “ Con nhà tông không giống lông cũng giống cánh”

Con trai và bố khi ở tuổi 20
Tông là họ hàng, là thân thích và gần gũi nhất chính là cha mẹ của chúng ta.
“Lông” và “cánh” ở đây được hiểu là những đặc điểm tính cách hay ngoại hình của
cha mẹ.
Ý nghĩa của câu tục ngữ trên là cha mẹ thế nào thì con thế ấy, không giống điểm này
cũng sẽ giống điểm khác.

Em hãy liên hệ với bản thân và xác định xem mình giống và khác bố mẹ ở những điểm nào
(ví dụ : hình dạng tai, mắt, mũi, tóc, màu mắt, da, …
Đặc điểm
Mắt (màu mắt, số mí…)
Mũi (cao, thấp…)
Tóc (đen, nâu, …)
Màu da (Trắng, đen, vàng, …)
Chiều cao (cao, trung bình, …)
…………………………………..

Bố

Mẹ

Bản thân HS

Đặc điểm
Mắt (số mí…)
Mũi (cao, thấp…)
Tóc (đen, nâu, …)
Màu da (đen, vàng, …)
Chiều cao (cao, trung bình,
…)

Bố

Mẹ

Bản thân HS

1 mí

2 mí

2 mí

cao

thấp

cao

xoăn

xoăn

thẳng

đen

trắng

trắng

Trung bình

Trung bình

cao

Tại sao ở người, con cái có những đặc điểm giống và không giống với bố, mẹ?

Các đặc điểm do gene quy định.
Ở người, con cái có những đặc điểm
giống và không giống với bố, mẹ vì
trong quá trình di truyền, gene có khả
năng truyền lại các đặc điểm của bố, mẹ
cho con cái, đồng thời gene cũng có thể
tạo ra các biến dị, các biến dị này có thể
di truyền cho thế hệ sau.

Gene di truyền hay nhân tố di
truyền là đơn vị vật chất cơ bản
của quá trình di truyền. Gene có
chứa tất cả những thông tin cần
thiết đảm bảo quá trình hình
thành, phát triển và hoạt động
của một cơ thể.

Di truyền là gì?
Đặc điểm
Mắt (số mí)
Mũi (cao, thấp)

Bố
1 mí

Mẹ
2 mí

Bản thân HS
2 mí

cao

thấp

cao

Tóc (đen, nâu, …)

xoăn

xoăn

thẳng

đen

trắng

trắng

Trung bình

Trung bình

cao

Màu da (đen, vàng,
…)
Chiều cao (cao, trung
bình, …)

Biến dị là gì?
Đặc điểm
Mắt (số mí…)
Mũi (cao, thấp…)

Bố
1 mí

Mẹ
2 mí

Bản thân HS
2 mí

cao

thấp

cao

Tóc (đen, nâu, …)

xoăn

xoăn

thẳng

đen

trắng

trắng

Trung bình

Trung bình

cao

Màu da (đen, vàng,
…)
Chiều cao (cao, trung
bình, …)

HĐ: HÌNH
THÀNH
KIẾN
THỨC

CHỦ ĐỀ 11. DI TRUYỀN
BÀI 35. KHÁI QUÁT VỀ DI TRUYỀN HỌC
MỤC TIÊU

-Nêu được khái niệm di truyền, biến dị.
- Nêu gene quy định di truyền và biến dị ở sinh vật, qua đó gene được xem là trung tâm của di truyền học.

10

BÀI 35. KHÁI QUÁT VỀ DI TRUYỀN HỌC
I. KHÁI NIỆM DI TRUYỀN, BIẾN DỊ

Nội dung 1. Tìm hiểu khái niệm di truyền, biến dị.
Phương pháp quan sát tìm tòi:
GV tổ chức cho học sinh tự quan sát, mô tả, phân tích đối tượng, thu thập thông
tin, các số liệu … sau đó tự thực hiện các bài tập để xử lý thông tin đã thu được (Đối
chiếu, so sánh, phân tích, nhận xét, khái quát hoá …) nhằm rút ra các đặc tính chung
và riêng, các đặc điểm bản chất của đối tượng, hiện tượng đã quan sát.

Đọc thông tin và quan sát Hình 35.1, hãy phát biểu khái niệm di truyền, biến dị.

H 35.1, trang 150 KHTN 9

BÀI 35. KHÁI QUÁT VỀ DI TRUYỀN HỌC
I. KHÁI NIỆM DI TRUYỀN, BIẾN DỊ

Hoạt động 1. Tìm hiểu khái niệm di truyền, biến dị.
- Khái niệm di truyền: Sự truyền đạt các đặc điểm từ thế hệ
này sang thế hệ khác được gọi là di truyền.
- Khái niệm biến dị: Một số đặc điểm của con cái không giống
với bố, mẹ của chúng được gọi là biến dị.

Mối quan hệ giữa di truyền và biến dị là gì?
song
song
- Di truyền và biến dị là hai hiện tượng ………….
sinh sản.
và gắn liền với quá trình …………

Xem nội dung video và cho biết gene di truyền là gì?

BÀI 35. KHÁI QUÁT VỀ DI TRUYỀN HỌC
II. VỊ TRÍ CỦA GENE TRONG DI TRUYỀN HỌC
Nội dung 2. Tìm hiểu vị trí của gene trong di truyền học.
PHƯƠNG PHÁP LÀM VIỆC NHÓM VÀ KỸ THUẬT “KHĂN TRẢI BÀN”

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

1. Đọc thông tin và quan sát Hình 35.2, hãy
cho biết gene là gì?
- Gene là  một đoạn của phân tử DNA mang
thông tin di truyền mã hóa cho một sản phẩm
nhất định nào đó.
2. Nêu vị trí của gene trong di truyền học?
H 35.2, trang 151 KHTN 9

- Vị trí của gene trong di truyền học: Gene
được xem là trung tâm của di truyền học.  

Em hãy giải thích tại sao: Gene được xem là trung tâm của di truyền học.  

- Giải thích: Hệ gene quy định tất cả các đặc điểm của cơ thể. Thông qua quá trình
sinh sản, hệ gene của mỗi cá thể được thừa hưởng cả bên bố và bên mẹ. Vì vậy,
con sinh ra có những đặc điểm giống nhau và giống bố mẹ. Bên cạnh đó, sự tổ hợp
các gene qua quá trình sinh sản hoặc sự thay đổi trình tự nucleotide trên hệ gene sẽ
tạo nên tính biến dị của sinh vật. Di truyền học nghiên cứu về tính di truyền và
biến dị của sinh vật, do đó, gene là trung tâm của di truyền học.

BÀI 35. KHÁI QUÁT VỀ DI TRUYỀN HỌC
II. VỊ TRÍ CỦA GENE TRONG DI TRUYỀN HỌC
Nội dung 2. Tìm hiểu vị trí của gene trong di truyền học.

–

Trong quá trình di truyền, gene có khả năng truyền lại các đặc điểm của bố,
mẹ cho con cái, đồng thời gene cũng có thể tạo ra các biến dị, các biến dị này
có thể di truyền cho thế hệ sau. Do đó, gene được xem là trung tâm của di
truyền học.

HĐ: LUYỆN TẬP, VẬN DỤNG
Phương pháp dạy học hợp tác trong nhóm:
- Làm việc chung cả lớp:
+ Giáo viên nêu vấn đề, xác định nhiệm vụ nhận thức
+ Tổ chức các nhóm, giao nhiệm vụ
+ Hướng dẫn cách làm việc của các nhóm
- Làm việc theo nhóm:
+ Phân công trong nhóm, từng cá nhân làm việc rồi trao đổi trong nhóm
+ Cử nhóm trưởng điều khiển hoạt động của nhóm, cử thư kí ghi chép
+ Thư kí đại diện cho nhóm trình bày kết quả làm việc của nhóm
- Thảo luận tổng kết trước lớp
+ Đại diện nhóm lần lượt báo cáo kết quả
+ Thảo luận chung
+ Giáo viên giúp học sinh hoàn thiện và đặt vấn đề tiếp theo

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Nhóm……………..
1. Hãy điền dấu (+) nếu đúng, dấu (–) nếu sai vào ô trống.
Hiện tượng
Ở người, bố mẹ da ngăm sinh ra con da ngăm.
Ở người, bố mẹ tóc xoăn sinh ra con tóc thẳng.
Ở đậu hà lan, cây bố mẹ hoa tím sinh ra con hoa
trắng.
Ở ruồi giấm, bố mẹ cánh dài sinh ra con cánh dài.

 
 
 
 

Di truyền

 
 
 

Biến dị

 

2. Ví dụ về hiện tượng di truyền:
............................................................................................................
...
3. Ví dụ về hiện tượng biến dị:
.........................................................................................................................................
....

ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Hiện tượng
Ở người, bố mẹ da ngăm sinh ra con da ngăm.
Ở người, bố mẹ tóc xoăn sinh ra con tóc thẳng.
Ở đậu hà lan, cây bố mẹ hoa tím sinh ra con hoa trắng.
Ở ruồi giấm, bố mẹ cánh dài sinh ra con cánh dài.

Di truyền
 +
   +

Biến dị
  +
 +
 -

- Ví dụ về hiện tượng di truyền ở người: bố mẹ có màu mắt nâu, sinh ra con mang màu mắt nâu; bố mẹ đều
thuận tay phải, con sinh ra thuận tay phải; bố mẹ đều có nhóm máu A, con sinh ra có nhóm máu A;…
- Ví dụ về biến dị ở người: bố mẹ đều mang tính trạng tóc xoăn, sinh con ra mang tính trạng tóc thẳng; bố
mẹ đều thuận tay phải, con sinh ra thuận tay trái; bố mẹ đều có nhóm máu A, con sinh ra có nhóm máu O;…

HOẠT ĐỘNG NHÓM NHỎ 2 HỌC SINH

Một người trồng hoa lan sau nhiều năm
nghiên cứu đã có ý định tạo ra một giống
hoa lan có kiểu hoa vừa mang đặc điểm
của cây mẹ lại vừa mang đặc điểm mới.
Theo em, ý định này của người trồng hoa
là có cơ sở không? Tại sao?
Ý định này của người trồng hoa là có cơ sở vì: Các đặc điểm của sinh vật nói riêng
và của cây hoa lan nói riêng là do gene quy định. Mà trong quá trình di truyền,
gene có khả năng truyền lại các đặc điểm của bố, mẹ cho con cái giúp giống hoa
lan có kiểu hoa mang đặc điểm của cây mẹ; đồng thời gene cũng có thể tạo ra các
biến dị, các biến dị này có thể di truyền cho thế hệ sau giúp giống hoa lan có kiểu
hoa mang đặc điểm mới.

RUBRICS ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC HỢP TÁC CỦA MỖI CÁ NHÂN TRONG NHÓM
Tiêu chí

Mức 3
Mức 2
Mức 1
Không xung phong nhưng vui Miễn cưỡng khi nhận nhiệm vụ  
 
vẻ nhận nhiệm vụ khi được
Nhận nhiệm vụ
Từ chối nhận nhiệm vụ.
nhiệm vụ.
được giao.
giao.
 
 
Hăng hái bày tỏ ý kiến, tham Tham gia ý kiến xây dựng kế  
hoạch
hoạt
động
nhóm
tuy
Tham gia xây dựng kế
Còn ít tham gia ý kiến xây dựng Không tham gia ý kiến xây
gia xây dựng kế hoạch hoạt
nhiên đôi lúc chưa chủ động.
hoạch hoạt động
kế hoạch
dựng kế hoạch
động
của nhóm
hoạt động nhóm.
hoạt động nhóm.
của nhóm.
Thực hiện nhiệm vụ và Cố gắng hoàn thành nhiệm vụ Cố gắng hoàn thành nhiệm vụ  
Không cố gắng hoàn thành
hỗ trợ, giúp đỡ các
của bản thân, chủ động hỗ trợ của bản thân, chưa chủ động Cố gắng hoàn thành nhiệm vụ của nhiệm vụ của bản thân, không
bản thân nhưng chưa hỗ trợ các
thành viên khác
các bạn khác
hỗ trợ các bạn khác.
hỗ trợ những bạn khác.
bạn khác.
trong nhóm.
Thường xuyên không tôn trọng Không tôn trọng quyết định
Tôn trọng quyết định
Luôn tôn trọng quyết định
Đôi khi chưa tôn trọng quyết
quyết định chung của cả nhóm.
chung
chung của cả nhóm.
định chung của cả nhóm.
chung của cả nhóm.
 
Có sản phẩm tốt theo yêu cầu  
Có sản phẩm tương đối tốt theo  
Kết quả làm việc

Mức 4
Chủ động xung phong nhận

đề ra và đảm bảo đúng thời
gian.

Trách nhiệm với kết quả Tự giác chịu trách nhiệm về
làm việc chung

sản phẩm chung.

Có sản phẩm tốt nhưng chưa

yêu cầu đề ra nhưng chưa đảm Sản phẩm không đạt yêu cầu.

đảm bảo thời gian.
bảo thời gian.
Chịu trách nhiệm về sản phẩm Chưa sẵn sàng chịu trách nhiệm Không chịu trách nhiệm về
chung khi được yêu cầu.
về sản phẩm chung.
sản phẩm chung.

HS TRUY CẬP VÀO LINK ĐỂ LÀM BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM Ở NHÀ

https://tech12h.com/cong-nghe/trac-nghiem-khtn-9-chan-troi-sang-tao