1

NHÓM GIÁO VIÊN TOÁN THCS
TỈNH ĐỒNG THÁP
NĂM 2020

Trường THCS Mỹ Hội
Giáo viên: Ngô Thị Hồng Phúc

KHỞI ĐỘNG
?Em hãy xác định bộ phần điều khiển bóng
đèn sáng và tắt trên mạch điện ở Hình 9.1.

Aptomat

Bóng đèn
Ổ điện
Công tắc
Hình 9.1. Mạch điện cơ bản

Bộ phần điều khiển bóng
đèn sáng và tắt trên
mạch điện là công tắc.

Tiết 30, 31.

BÀI 9. MẠCH ĐIỆN
Trình bày được cấu trúc
chung của mạch điện.

MỤC TIÊU
Trình bày được thành phần và
chức năng của các bộ phận
chính trên mạch điện.

NỘI DUNG BÀI HỌC
1. CẤU TRÚC CHUNG CỦA MẠCH ĐIỆN.
2. CÁC BỘ PHẬN CHÍNH CỦA MẠCH ĐIỆN.

Tiết 30, 31.

BÀI 9. MẠCH ĐIỆN

1. Cấu trúc chung của mạch điện:
Công tắc

? Mạch điện là gì?

Bóng đèn

Dây dẫn
Cầu chì

Nguồn điện

Hình 9.2. Sơ đồ mạch điện đơn giản

Mạch điện là tập hợp các bộ
phận mang điện được kết nối
lại với nhau bằng dây dẫn
điện để thực hiện chức năng
của mạch điện trong điều
kiện bình thường.

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Công tắc

Bóng đèn

Dây dẫn
Cầu chì

Nguồn điện

Hình 9.2. Sơ đồ mạch điện đơn giản

? Em hãy cho biết
chức năng của các
bộ phận trên mạch
điện trong Hình 9.2.

PHIẾU HỌC TẬP ( TG: 5ph)
Hình

Bộ phận

Chức năng
 

Nguồn điện
Công tắc
Cầu chì

Bảo vệ an toàn cho mạch điện.

Bóng đèn

Tiêu thụ năng lượng điện từ nguồn điện.
 

Dây dẫn

Cung cấp năng lượng điện cho toàn
mạch điện.
Điều khiển hoạt động của bóng đèn
( mạch điện).

Kết nối các bộ phận của mạch điện.

Tiết 30, 31.

BÀI 9. MẠCH ĐIỆN

1. Cấu trúc chung của mạch điện:
Mạch điện là tập hợp các bộ phận mang điện được kết nối lại với nhau bằng dây dẫn
điện để thực hiện chức năng của mạch điện trong điều kiện bình thường.
Công tắc

Bóng đèn

Dây dẫn
Cầu chì

Nguồn điện

Hình 9.2. Sơ đồ mạch điện đơn giản

Nguồn điện

Truyền dẫn, đóng
cắt, điều khiển và
bảo vệ

? Mạch điện gồm mấy
khối chính?
Mạch điện gồm 3
khối chính:

Phụ tải điện (tải tiêu thụ điện)

Tiết 30, 31.

BÀI 9. MẠCH ĐIỆN

1. Cấu trúc chung của mạch điện:
Mạch điện gồm 3 khối chính:
Nguồn điện
* Chú ý:

Truyền dẫn, đóng
cắt, điều khiển và
bảo vệ

Phụ tải điện (tải tiêu thụ điện)

- Nguồn điện: cung cấp năng lượng điện cho toàn mạch điện.
- Truyền dẫn, đóng cắt, điều khiển và bảo vệ:
+ Dây đẫn: kết nối các bộ phận của mạch điện.
+ Công tắc: đóng cắt, điều khiển hoạt động của bóng đèn ( mạch điện).
+ Cầu chì: đóng, ngắt nguồn điện; điều khiển hoạt động của tải và bảo
vệ an toàn cho mạch điện.
- Bóng đèn, quạt…: tiêu thụ năng lượng điện từ nguồn điện.

Tiết 30, 31.
1. Cấu trúc chung của mạch điện:

BÀI 9. MẠCH ĐIỆN

TRÒ CHƠI SIÊU TRÍ NHỚ
 

Công tắc
 

Công tắc ba cực
 

Cầu chì
 

Dây pha

TÌM HIỂU

Hãy kể tên những loại nguồn điện được sử dụng ở gia đình em?

Pin Mặt trời

Tiết 30, 31.

BÀI 9. MẠCH ĐIỆN

1. Cấu trúc chung của mạch điện:
2. Các bộ phận chính của mạch điện:
2.1. Nguồn điện.
? Nguồn điện có chức năng gì?
Nguồn điện là bộ phận cung
cấp điện năng cho mạch điện
hoạt động.

Các nguồn điện được sử dụng ở hình 9.4. Hình nào là nguồn điện một
chiều, nguồn điện xoay chiều?

Nguồn điện một chiều.
Nguồn điện một chiều.

Nguồn điện xoay chiều

Nguồn điện xoay chiều

HOẠT ĐỘNG NHÓM (TG: 5ph)
Em hãy sắp xếp các nội dung (1)-(6) sao cho phù hợp?
a. Nguồn điện xoay chiều(AC)

b. Nguồn điện một chiều(DC)

(1) Cung cấp điện năng cho mạch điện có tải tiêu thụ điện xoay chiều.
(2) Cung cấp điện năng cho mạch điện có tải tiêu thụ điện một chiều.
(3) Khi mạch điện hoạt động, nguồn điện xoay chiều tạo ra dòng điện xoay chiều
có giá trị và chiều thay đổi theo thời gian.
(4) Khi mạch điện hoạt động, nguồn điện một chiều tạo ra dòng điện một chiều
có giá trị và chiều không thay đổi theo thời gian.
(5) Một số nguồn điện xoay chiều thông dụng như nguồn điện lưới, máy phát
điện xoay chiều…
(6) Một số nguồn điện một chiều thông dụng như nguồn điện pin, ắc quy, pin
năng lượng mặt trời….

a. Nguồn điện xoay chiều(AC)

(1), (3), (5)
(1) Cung cấp điện năng cho mạch
điện có tải tiêu thụ điện xoay chiều
(3) Khi mạch điện hoạt động,
nguồn điện xoay chiều tạo ra dòng
điện xoay chiều có giá trị và chiều
thay đổi theo thời gian.
(5) Một số nguồn điện xoay chiều
thông dụng như nguồn điện lưới,
máy phát điện xoay chiều…

b. Nguồn điện một chiều(DC)

(2), (4), (6)
(2) Cung cấp điện năng cho mạch
điện có tải tiêu thụ điện một chiều.
(4) Khi mạch điện hoạt động, nguồn
điện một chiều tạo ra dòng điện một
chiều có giá trị và chiều không thay
đổi theo thời gian.
(6) Một số nguồn điện một chiều
thông dụng như nguồn điện pin, ắc
quy, pin năng lượng mặt trời….

VẬN DỤNG
Câu 1:  Sơ đồ khối cấu trúc chung của mạch điện là
A. Truyền dẫn, đóng, cắt, điều khiển và bảo vệ →  Nguồn điện →
Tải tiêu thụ điện
B. Tải tiêu thụ điện → Truyền dẫn, đóng, cắt, điều khiển và bảo
vệ → Nguồn điện
C. Nguồn điện → Truyền dẫn, đóng, cắt, điều khiển và bảo vệ →
Tải tiêu thụ điện
D. Nguồn điện → Tải tiêu thụ điện → Truyền dẫn, đóng, cắt, điều
khiển và bảo vệ
Câu 2: Nguồn điện nào sau đây không tạo ra dòng điện một chiều?
A. Pin
B. Ắc quy
C. Pin mặt trời
D. Lưới điện

VẬN DỤNG
Câu 3: Chức năng của nguồn điện là
A. Cung cấp năng lượng điện cho toàn mạch điện.
B. Đóng, ngắt nguồn điện; điều khiển hoạt động của tải và bảo vệ an toàn
cho mạch điện.
C. Kết nối các bộ phân của mạch điện.
D. Tiêu thụ năng lượng điện từ nguồn điện.
Câu 4: Nguồn điện xoay chiều được sử dụng trong sinh hoạt tại các hộ
gia đình Việt Nam là nguồn điện có giá trị
A. 220V
B. 120V
C. 100V
50V
Câu 5: Nguồn D.
điện
được tạo ra từ đâu?
A. Pin, ắc quy
B. Pin
mặt trời
C. Máy phát điện
D. Tất

GHI NHỚ
- Mạch điện là tập hợp các bộ phận mang điện được kết nối lại với nhau bằng dây
dẫn điện để thực hiện chức năng của mạch điện trong điều kiện bình thường.
- Mạch điện gồm 3 khối chính:
Nguồn điện

Truyền dẫn, đóng
cắt, điều khiển và
bảo vệ

Phụ tải điện (tải tiêu thụ điện)

- Nguồn điện là bộ phận cung cấp điện năng cho mạch điện hoạt động.

2.1.Nguồn điện
Nguồn điện là bộ phận cung cấp điện năng cho mạch điện hoạt động và có 2 loại:
a.Nguồn điện xoay chiều(AC)
- Cung cấp điện năng cho mạch điện có tải tiêu thụ điện xoay chiều
- Khi mạch điện hoạt động, nguồn điện xoay chiều tạo ra dòng điện xoay chiều có
giá trị và chiều thay đổi theo thời gian.
- Một số nguồn điện xoay chiều thông dụng như nguồn điện lưới, máy phát điện
xoay chiều…
b. Nguồn điện một chiều(DC)
- Cung cấp điện năng cho mạch điện có tải tiêu thụ điện một chiều
- Khi mạch điện hoạt động, nguồn điện một chiều tạo ra dòng điện một chiều có
giá trị và chiều không thay đổi theo thời gian.
- Một số nguồn điện một chiều thông dụng như nguồn điện pin, ắc quy, pin năng
lượng mặt trời….

Em hãy nêu tên và chức năng của mỗi đồ dùng điện trong Hình 9.5.

Hình 9.5. Một số tải tiêu thụ điện thông dụng

Em hãy nêu tên và chức năng của mỗi đồ dùng điện trong Hình 9.5.

Hình 9.5. Một số tải tiêu thụ điện thông dụng

a) Đèn điện: Biến đổi điện năng thành
quang năng để thắp sáng.
b) Nồi cơm điện: Biến đổi điện năng
thành nhiệt năng để nấu chín thức ăn.
c) Quạt điện: Biến đổi điện năng thành
cơ năng để làm mát.

2.2. Tải tiêu thụ điện
Tải tiêu thụ điện là những thiết bị, đồ dùng điện được sử dụng trong cuộc sống gia
đình hoặc trong công nghiệp, có chức năng biến đổi điện năng thành các dạng
năng lượng khác để phục vụ nhu cầu sử dụng như quang năng, cơ năng, nhiệt
năng.

Quan sát Hình 9.6, em hãy nêu tên, chức năng của một số thiết bị
đóng, cắt và bảo vệ mạch điện.

Quan sát Hình 9.6, em hãy nêu tên, chức năng của một số thiết bị
đóng, cắt và bảo vệ mạch điện.
a) Cầu dao: thiết bị đóng, cắt
nguồn điện bằng tay.
b) Cầu chì: thiết bị bảo vệ sự
cố ngắn mạch và quá tải cho
mạch điện. Cầu chì thường
được sử dụng kết hợp với cầu
dao.
c) Aptomat: thiết bị đóng, cắt
nguồn điện bằng tay hoặc cắt
nguồn điện tự động khi có sự
cố quá tải và ngắn mạch xảy
ra.

2.3. Bộ phận đóng, cắt và bảo vệ mạch điện
- Bộ phận đóng, cắt và bảo vệ mạch điện có chức năng đóng, cắt nguồn điện cho
mạch điện và bảo vệ mạch điện khi có sự cố
- Bộ phận đóng, cắt và bảo vệ mạch điện có các thành phần:
+ Cầu dao: thiết bị đóng, cắt nguồn điện bằng tay.
+ Cầu chì: thiết bị bảo vệ sự cố ngắn mạch và quá tải cho mạch điện. Cầu chì
thường được sử dụng kết hợp với cầu dao.
+ Aptomat: thiết bị đóng, cắt nguồn điện bằng tay hoặc cắt nguồn điện tự động khi
có sự cố quá tải và ngắn mạch xảy ra.
 

Em hãy nêu chức năng và phạm vi ứng dụng của các loại công tắc có
trong Hình 9.7.

Em hãy nêu chức năng và phạm vi ứng dụng của các loại công tắc có
trong Hình 9.7.
- Công tắc nổi và công tắc âm
tường (Hình 9.7a, 9.7b): sử dụng để
đóng, ngắt mạch điện trực tiếp
bằng tay.
- Công tắc điện từ (Hinh 9.7c): sử
dụng đề đóng, ngắt mạch điện tự
động.
- Mô đun điều khiển (Hình 9.7d):
sử dụng để đóng, ngắt mạch điện tự
đông theo chương trình đã được lập
trình sẵn.

2.4. Bộ phận điều khiển mạch điện
- Bộ phận điều khiển mạch điện có chức năng bật, tắt hoạt động của tải theo nhu
cầu sử dụng
- Bộ phận điều khiển mạch điện gồm:
+ Công tắc nổi và công tắc âm tường sử dụng để đóng, ngắt mạch điện trực tiếp
bằng tay.
+ Công tắc điện từ sử dụng đề đóng, ngắt mạch điện tự động.
+ Mô đun điều khiển: sử dụng để đóng, ngắt mạch điện tự đông theo chương trình
đã được lập trình sẵn.
 
 

Quan sát Hình 9.8, em hãy cho biết có những loại dây dẫn điện thông
dụng nào?

Quan sát Hình 9.8, em hãy cho biết có những loại dây dẫn điện thông
dụng nào?
•
•
•
•
•
•
•

Dây điện đơn cứng.
Dây điện đơn mềm.
Dây điện đôi mềm dệp.
Dây điện xoắn mềm.
Dây cáp điện thường.
Dây cáp điện bọc giáp.
Dây cáp điện ngầm 3 pha.

2.5. Dây dẫn điện
- Dây dẫn điện có chức năng kết nối các bộ phận(thiết bị) của mạch điện để tạo
thành mạch kín cho dòng điện chạy qua khi mạch điện hoạt động.
- Dây dẫn điện gồm những loại sau:
- Dây điện đơn cứng.
- Dây điện đơn mềm.
- Dây điện đôi mềm dệp.
- Dây điện xoắn mềm.
- Dây cáp điện thường.
- Dây cáp điện bọc giáp.
- Dây cáp điện ngầm 3 pha.
 
 
 

LUYỆN TẬP
Bài 1. Quan sát Hình 9.9, em hãy cho biết tên những thiết bị có trong bảng
điện. Nêu chức năng của từng thiết bị. 

Hình 9.9.Bảng điện cơ bản

LUYỆN TẬP
Bài 1. Quan sát Hình 9.9, em hãy cho biết tên những thiết bị có trong bảng
điện. Nêu chức năng của từng thiết bị. 
Bài 1. - Aptomat: thiết
bị đóng, cắt nguồn điện
bằng tay hoặc cắt
nguồn điện tự động khi
có sự cố quá tải và ngắn
mạch xảy ra.
- Công tắc nổi: sử dụng
để đóng, ngắt mạch
điện trực tiếp bằng tay.
- Ổ cắm: chia sẻ và kết
Hình 9.9.Bảng điện cơ bản
nối của các thiết bị điện
với nguồn điện.

LUYỆN TẬP
Bài 2. Em hãy cho biết mạch điện cần có những bộ phận (thiết bị điện) nào
để có thể hoạt động bình thường và bảo vệ an toàn khi có các sự cố quá tải,
ngắn mạch?

LUYỆN TẬP
Bài 2. Em hãy cho biết mạch điện cần có những bộ phận (thiết bị điện) nào
để có thể hoạt động bình thường và bảo vệ an toàn khi có các sự cố quá tải,
ngắn mạch?
Bài 2. Bộ phận đóng, cắt và bảo vệ mạch điện:
- Cầu dao: thiết bị đóng, cắt nguồn điện bằng tay.
- Cầu chì: thiết bị bảo vệ sự cố ngắn mạch và quá tải cho mạch điện.
Cầu chì thường được sử dụng kết hợp với cầu dao.
- Aptomat: thiết bị đóng, cắt nguồn điện bằng tay hoặc cắt nguồn
điện tự động khi có sự cố quá tải và ngắn mạch xảy ra.

VẬN DỤNG
 1.Hãy

kể tên một số mạch điện sử dụng công tắc nổi, công tắc âm tường
để bật, tắt tải bằng tay.
2. Hãy kể tên một số mạch điện sử dụng công tắc điện từ, mô đun điều
khiển để bật, tắt tải tự động mà em biết.

VẬN DỤNG
 1.Hãy

kể tên một số mạch điện sử dụng công tắc nổi, công tắc âm tường
để bật, tắt tải bằng tay.
2. Hãy kể tên một số mạch điện sử dụng công tắc điện từ, mô đun điều
khiển để bật, tắt tải tự động mà em biết.