TIẾT 74:
BÀI 17: VAI TRÒ CỦA TRAO ĐỔI CHẤT VÀ
CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG Ở SINH VẬT
II. Vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng
lượng trong cơ thể .

Câu 1. Xe máy đang chạy và người đang nâng tạ có sử dụng
năng lượng không?
Câu 2. Xe máy cần năng lượng từ đâu?
Câu 3. Con người vận động thì lấy năng lượng từ đâu?
Câu 4. Năng lượng cung cấp cho sinh vật lấy từ đâu và nhờ
quá trình nào?

II. VAI TRÒ CỦA TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG

Phiếu học tập 2
VAI TRÒ
1. Cung cấp
năng lượng cho
các hoạt động
của cơ thể.

2. Xây dựng cơ
thể
3. Loại bỏ chất
thải ra khỏi cơ
thể

BIỂU HIỆN

VÍ DỤ MINH HỌA

II. VAI TRÒ CỦA TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG
VAI TRÒ

BIỂU HIỆN

VÍ DỤ MINH HỌA

1. Cung cấp năng
lượng cho các
hoạt động của cơ
thể.

Chất hữu cơ được phân giải sẽ giải
phóng
năng lượng để tổng hợp chất hữu cơ
mới và thực hiện các hoạt động sống.

- Hóa năng trong chất
dinh dưỡng thành động
năng trong quá trình
vận động.

2. Xây dựng cơ
thể
3. Loại bỏ chất
thải ra khỏi cơ
thể

Thức ăn sau khi đẩy vào cơ thể sinh
vật được biến đổi thành các chất xây
dựng nên các cấu trúc của cơ thể.
Các chất dư thừa và chất thải của
quá trình trao đổi chất thải ra ngoài
cơ thể.

- Khi ta ăn và hấp thu chất
dinh dưỡng: Năng lượng ->
Hóa năng
- Thải khí CO2 - quá trình
hô hấp
- Thải phân, mồ hôi, nước
tiểu- tiêu hóa,bài tiết.

1. Cung cấp năng lượng cho các hoạt
động của cơ thể
•

Chất hữu cơ khi được phân giải sẽ giải
phóng năng lượng.

• Năng lượng này được sử dụng cho quá trình
tổng hợp chất hữu cơ mới và thực hiện các
hoạt động sống như quá trình vận động cơ
thể, vận chuyển các chất trong tế bào và cơ
thể, phân chia tế bào,...

2. Xây dựng cơ thể
Các chất sau khi được lấy vào cơ thể
sinh vật, qua quá trình biến đổi tạo
thành các chất cần thiết cho xây dựng,
duy trì và phục hồi các tế bào, mô và
cơ quan của cơ thể.
→ Sinh vật có thể sinh trưởng, phát
triển và sinh sản.

3. Loại bỏ chất thải ra khỏi cơ thể
• Các chất dư thừa, chất thải của quá trình trao đổi
chất được thải ra khỏi tế bào và cơ thể.
• Quá trình thải bỏ các chất đảm bảo duy trì cân bằng
môi trường trong cơ thể.
• Ví dụ, quá trình trao đổi chất ở cơ thể người thải bỏ
khí CO2, mồ hôi, nước tiểu,...

II. VAI TRÒ CỦA TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG

Vì sao trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng là đặc trưng cơ bản
của sự sống?

-> Vì trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng là điều kiện

tồn tại và phát triển của sinh vật. Mọi hoạt động sống
của cơ thể đều gắn với hoạt động sống của các tế bào và
đều cần năng lượng.

LUYỆN TẬP
Câu hỏi 1: Các hoạt động ở con
người (đi lại, chơi thể thao,…) đều
cần năng lượng. Năng lượng đó
được biến đổi từ dạng nào sang
dạng nào?
Vai trò của sự chuyển đổi năng
lượng đó ?

Trả lời:
• Năng lượng cần cho các hoạt động của cơ thể
người (đi lại, chơi thể thao,…) do quá trình
phân giải các chất hữu cơ trong tế bào.
• Quá trình phân giải các chất hữu cơ trong tế
bào biến đổi năng lượng từ dạng hóa học trong
chất hữu cơ thành năng lượng cơ học và năng
lượng nhiệt.
• Đảm bảo cho các hoạt động của cơ thể diễn ra
và thân nhiệt ổn định.

Mệt mỏi thiếu
năng lượng

Mạnh khỏe tràn
đầynăng lượng

Câu hỏi 2: Lấy ví dụ minh họa về vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa
năng lượng trong cơ thể.
- Nếu coi cơ thể con người như một động cơ, muốn động cơ hoạt
động, cần có năng lượng.
- Trao đổi chất:
• Tạo ra các chất cần thiết cho xây dựng tế bào mới.
• Sửa chữa các tế bào, mô và cơ quan của cơ thể.
• Thải các chất thừa (CO2, nước tiểu,…) ra khỏi cơ thể.
• Đảm bảo cho các hoạt động của cơ thể diễn ra bình thường.

VẬN DỤNG
Khi cơ thể nghỉ ngơi vẫn sẽ tiêu
Câu 1. Cơ thể ở trạng thái

tốn năng lượng. Vì, khi cơ thể

nghỉ ngơi có tiêu dùng năng

nghỉ ngơi các cơ quan trong cơ

lượng không? Tại sao?

thể vẫn cần duy trì hoạt động
như hệ tuần hoàn, hệ hô hấp, hệ
tiêu hóa, … Các cơ quan này
cần sử dụng năng lượng để hoạt
động.

Câu 2.Vì sao làm việc nhiều cần
tiêu thụ nhiều thức ăn?

Khi chúng ta làm việc cơ thể cần
tiêu thụ một lượng lớn năng lượng,
ta cần tiêu thụ nhiều thức ăn để bổ
sung và bù đắp phần năng lượng đã
sử dụng.

Câu 3. Vì sao khi
vận động thì cơ thể
nóng dần lên?
Khi vận động cơ thể
chúng ta chuyển đổi cơ
năng thành nhiệt năng
→ Cơ thể nóng lên.

Câu 4. Vì sao cơ thể thường sởn gai ốc,
rùng mình khi gặp lạnh?
Trả lời: Khi gặp lạnh chúng ta bị nổi da
gà, rùng mình khiến lông cơ thể dựng
lên mở rộng khoảng giữ nhiệt, giúp tăng
khả năng chịu lạnh.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
01

Ôn lại kiến
thức đã học.

02

03

Làm bài tập

Đọc và tìm hiểu trước

trong Sách bài

Bài 18: Quang hợp ở

tập .

thực vật.