CÔNG THỨC VÀ BÀI TẬP MINH HỌA

CHUYÊN ĐỀ 2.
CƠ CHẾ DI TRUYỀN VÀ BIẾN DỊ CẤP TẾ
BÀO- NHIỄM SẮC THỂ

NHIỄM SẮC THỂ VÀ CƠ CHẾ NGUYÊN PHÂN

NHIỄM SẮC THỂ VÀ CƠ CHẾ NGUYÊN PHÂN
Nội dung 1. Xác định số NST , số cromatid, số tâm động của tế bào qua
các kì trong nguyên phân theo sơ đồ tóm tắt như sau:
Số NST
Số cromatid
Số tâm động

Kì đầu
2n kép
4n
2n

Kì giữa
2n kép
4n
2n

Kì sau
4n đơn
0
4n

Kì cuối
2n đơn
0
2n

Nội dung 2. Từ a tế bào ban đầu , qua k đợt phân bào nguyên phân. Số tế
bào con tạo ra: a. . Số NST trong các tế bào con: 2n . a. [ 2n= bộ NST của
loài]
Nội dung 3. Từ nhiều tế bào ban đầu : x tế bào qua đợt nguyên phân sẽ có số tế bào
con là: x. ; y tế bào qua đợt nguyên phân sẽ cho số tế bào con là: y .
Tổng số tế bào con sinh ra sẽ là: x. + y.

Bài 1. Ở lúa nước có bộ NST lưỡng bội 2n=24. Em hãy xác định:
a. Số tâm động ở kì sau của nguyên phân?
b. Số cromatid ở kì giữa của nguyên phân?
c. Số NST ở kì sau của nguyên phân?
Giải.
a. 48 tâm động
b. 48 cromatid
c. 48 NST
Bài 2. Có 3 hợp tử A, B, C của cùng một loài đã thực hiện quá trình nguyên
phân liên tiếp cho ra các tế bào con. Số tế bào con do hợp tử A tạo ra bằng
25% số tế bào con do hợp tử B tạo ra. Hợp tử C nguyên phân 4 đợt liên tiếp.
Tổng số tế bào con được tạo ra từ 3 hợp tử trên là: 26.
a. Tính số tế bào con do mỗi hợp tử tạo ra.
b. Tính số lần nguyên phân của hợp tử A, B.

Giải.
a. Gọi x, y, z lần lượt là số tế bào con sinh ra từ 3 hợp tử A, B, C. Theo giả
thuyết , số tế bào con của hợp tử C là: z = = 16 tế bào (1).
theo bài ra: x+y+z =26 mà X=25%y hay x= y
(2)
Ta có: y +y +16 =26 -> y=8; x= 2.
Vậy số tế bào con của hợp tử A là 2.
Số tế bào con của hợp tử B là 8.
Số tế bào con của hợp tử C là 16.
b. Hợp tử A nguyên phân 1 lần (=2 tế bào con). Hợp tử B nguyên phân 3 lần
(=8 tế bào con).

NHIỄM SẮC THỂ VÀ CƠ CHẾ NGUYÊN PHÂN
Nội dung 4. Tính số NST môi trường cung cấp cho quá trình nguyên
phân trong các trường hợp:
-Từ a tế bào mẹ (2n NST ) qua k đợt nguyên phân liên tiếp , tổng số NST
đơn trong các tế bào con được tạo thành là: a. 2n.
-Từ a tế bào mẹ (2n NST ) qua k đợt nguyên phân liên tiếp , tổng số NST
đơn mới tương đương môi trường nội bào cần cung cấp là: a. 2n.( - 1)
-Từ a tế bào mẹ (2n NST ) qua k đợt nguyên phân liên tiếp , tổng số NST
đơn mới hoàn toàn tương đương môi trường nội bào cần cung cấp là:
a. 2n.( - 2)
Nội dung 5. Tính số thoi vô sắc được hình thành hay bị phá hủy trong
quá trình nguyên phân.
-Từ a tế bào mẹ (2n NST ) qua k đợt nguyên phân liên tiếp : a. -1)

Bài 1. Một tế bào sinh dục sơ khai nguyên phân một số lần liên tiếp , môi
trường nội bào đã cung cấp 98 NST đơn mới tương đương . Biết bộ NST
lưỡng bội của loài 2n=14.
a,. Tính số tế bào con tạo ra.
b. Tính số lần nguyên phân của tế bào sinh dục sơ khai.
c. Tính số thoi vô sắc bị phá hủy trong quá trình nguyên phân.
Giải.
a. Số tế bào con được tạo ra: Gọi k là số lần nguyên phân của tế bào sinh
dục sơ khai. Theo bài ra : ( -1). 2n =98 -> = + 1 = 8 tế bào con.
b. Số lần nguyên phân của tế bào sinh dục sơ khai: = -> k=3 lần.
c. Số thoi vô sắc bị phá hủy trong quá trình phân bào: ( -1)= ( -1)=7

NHIỄM SẮC THỂ VÀ CƠ CHẾ NGUYÊN PHÂN
Nội dung 6. Tính thời gian và tốc độ phân bào nguyên phân.
-Nếu tốc độ nguyên phân không đổi, thì thời gian cả quá trình nguyên phân =
thời gian một đợt nguyên phân x số đợt nguyên phân.
-Nếu tốc độ nguyên phân thay đổi, xảy ra 2 trường hợp:
∆

+Tốc độ nguyên phân nhanh dần đều: thời gian của đợt nguyên phân sau ít
hơn thời gian của đợt nguyên phân trước 1 hằng số.
+Tốc độ nguyên phân giảm dần đều: thời gian của đợt nguyên phân sau nhiều hơn
thời gian của đợt nguyên phân trước 1 hằng số.
-Thời gian của cả quá trình nguyên phân: = ( + ) = [ 2 +k(k-1).

]

1

Bài 1. Một hợp tử nguyên phân 4 lần liên tiếp trong khoảng thời gian 16 giờ,
thời gian cần thiết cho đợt phân bào đầu tiên là 2 giờ. Biết rằng tốc độ phân
bào của hợp tử trên giảm dần đều. Thời gian cần thiết của đợt phân bào cuối
cùng là bao nhiêu?
Giải.
Theo đề ra , tốc độ phân bào của hợp tử giảm dần đều. Vì vậy , thời gian cần
thiết các đợt phân bào tăng dần đều.
Gọi thời gian của cả quá trình phân bào (=16)
: thời gian của đợt phân bào đầu tiên ( = 2)
: thời gian của đợt phân bào cuối cùng.
k: số đợt phân bào (k=4).
Ta có: = (+)
-> = =
Vậy thời gian cần thiết cho đợt phân bào cuối cùng là 6 giờ.

Bài 2. Ở đợt nguyên phân đầu tiên của một hợp tử người ta ghi nhận được trung bình mỗi
kì của nguyên phân là 5 phút, giai đoạn chuyển tiếp với đợt phân bào kế tiếp là 10 phút .
Khi hợp tử nguyên phân được 210 phút thì nó trải qua bao nhiêu đợt nguyên phân. Biết
rằng thời gian của đợt nguyên phân cuối cùng là 40 phút và tốc độ giảm dần đều.
a. Tính thời gian của đợt phân bào đầu tiên.
b,. Tính số đợt nguyên phân của hợp tử.
Giải.

a. Thời gian của đợt phân bào đầu tiên: thời gian của mỗi đợt là thời gian
của 1 chu kì nguyên phân (4 giai đoạn chính+kì trung gian).
= 5 . 4 + 10 = 30 phút.
b. Số đợt nguyên phân.
Gọi x là số đợt nguyên phân , vì tốc độ nguyên phân giảm dần đều -> thời
gian nguyên phân tang dần đều, thời gian đợt sau hơn thời gian đợt trước 1
hằng số: thời gian nguyên phân liên tiếp của hợp tử là tổng của dãy số cộng
với x là số hạng của dãy:
(30+40)=210 -> 70x=420-> x=6 đợt.

CHUYÊN ĐỀ TIẾP THEO