BÀI: HỆ THỐNG BÔI TRƠN ĐỘNG CƠ

MỤC TIÊU
BƠM DẦU
NHIỆM VỤ

CẤU TẠO

CÁC VAN
ĐiỀU KHIỂN

BẦU LỌC
NGUYÊN LÝ
LÀM VIỆC
KIỂM TRA , BẢO
DƯỠNG

CÁC
ĐƯỜNG
DẪN DẦU

KÉT LÀM
MÁT DẦU

THAM KHẢO

BÀI TẬP

Về trang chủ

MỤC TIÊU BÀI HỌC
• Trình bày được cấu tạo và nguyên lý hoạt
động của hệ thống bôi trơn
• Bảo dưỡng được hệ thống bôi trơn động cơ
đảm bảo yêu cầu kỹ thuật
• Rèn luyện tính cẩn thận, sạch sẽ và tư duy kỹ
thuật
Về trang đầu

I-Nhiệm vụ của hệ thống bôi trơn
• Hệ thống bôi trơn có nhiệm vụ liên tục cung cấp
dầu bôi trơn đến bề mặt ma sát của các chi tiết
để giảm tiêu hao năng lượng do ma sát, chống
mài mò do cơ học và mài mòn do hoá học, rửa
sạch các bề mặt do mài mòn gây ra, làm nguội
bề mặt ma sát, tăng cường sự kín khít của khe
hở

Về trang đầu

II- Nguyên lý và phương pháp bôi trơn
- Bôi trơn đơn giản: Pha dầu bôi trơn trong nhiên
liệu dùng trong động cơ hai kỳ. Ở các động cơ
hai kỳ cỡ nhỏ như động cơ xe máy, động cơ
máy gặt, máy hái chè bôi trơn bằng dầu bôi trơn
được trộn lẫn vào xăng theo tỷ lệ từ 1:20
đến1:50. Trong quá trình làm việc, dầu theo
xăng đi vào buồng đốt (khoang nén phụ) của
động cơ và bị nén ở đó đọng lại thành màng
trên bề mặt các chi tiết làm việc và bôi trơn
chúng
Về trang đầu

Xem tiếp

Bôi trơn vung té: Nhờ sự quay của má khuỷu và tính dính bám
của dầu bôi trơn. Khi động cơ làm việc, dầu nhờn ở cácte bị các
chi tiết chuyển động (biên, trục khuỷu) làm bắn tung lên thành
những hạt nhỏ, bám vào các bề mặt làm việc
-

- Bôi trơn cưỡng bức: dùng áp lực nhất định đưa dầu bôi trơn đến
các vị trí bôi trơn. Dầu bôi trơn được bơm dầu bơm lên với áp
suất nhất định cho nên dầu có thể bôi trơn ở xa tới tất cả các chi
tiết và theo lưu lượng mà nhà chế tạo mong muốn
- Bôi trơn kết hợp: Phối hợp các phương pháp bôi trơn ở trên. Ở
hệ thống bôi trơn này dầu nhờn được dẫn tới các gối đỡ dưới áp
suất, vì thế các bề mặt làm việc được bôi trơn và làm nguội tốt,
các mùn kim loại được đưa ra khỏi các khe hở một cách chắc
chắn hơn, mặt gương xi lanh được bôi trơn tốt bằng những dầu
nhờn thoát ra từ các gối đỡ
Về trang đầu

III- Sơ đồ cấu
tạo HT bôi trơn
1. Các te
2. Lưới lọc dầu
3. Bơm dầu
4. Van an toàn
5. Lọc dầu
6. Van nhiệt
7. Két làm mát dầu
8. Bộ phận báo áp
suất dầu
9, 10, 11, 12 Đường
ống dẫn dầu
Về trang đầu

IV- Các bộ phận HTbôi trơn cưỡng bức
1- Bơm dầu
2- Lọc dầu
3- Các loại van: Van giảm áp, van nhiệt
4- Két làm mát

Về trang đầu

Xem tiếp

1. Bơm dầu kiểu bánh răng ăn khớp ngoài

Về trang đầu

Xem tiếp

Bơm dầu bôi trơn:
Là loại bơm kiểu bánh răng
ăn khớp trong, trục bơm
nhận truyền động từ trục
đối trọng động cơ bao gồm
các chi tiết (từ 4 - 11 hình
bên), bơm hút dầu từ các te
qua lọc rồi đẩy dầu tới trục
khuỷu và dàn đòn gánh.
Lọc dầu:
Lắp ở đáy các te có ống dẫn
lắp vào thân động cơ dẫn tới
bơm dầu, bao gồm các chi
tiết (từ 12 -16 hình bên)
Về trang đầu

Xem tiếp

Về trang đầu

Bầu lọc

Về trang đầu

a-bình lọc dầu; sơ đồ tạo nên mômen
quay rôto; b-quá trình tác dụng (khi dầu
đi vào rôto); c-quá trình phản lực (khi
dầu đi ra từ rôto); 1-thân bình lọc; 2nắp rôto; 3, 10, 21-các lỗ; 4-cốc bên
trong; 5-ống xoáy lốc; 6-vít hãm; 7-thân
rôto; 8-cốc; 9, 18, 27 và 28-các rãnh;
11, 13 và 15-đai ốc; 12-vòng đệm chặn;
14-nắp chụp; 16-lỗ trong trụ giữa của
thân rôto; 17-trục; 19-đệm; 20-vòng cao
su; 22- ống dẫn dầu ra; 23-van thoát;
24-đầu nối để nối ống áp kế; 25-ống
dẫn dầu đến két làm mát; 26-van nhiệt;
29-van xả; 30-các nút điều chỉnh.
Xem tiếp

• Trong thời gian động cơ làm việc, dầu bị bẩn do các mạt kim loại (hao mòn
các chi tiết), muội than, hắc ín và bụi phát sinh trong động cơ. Tất cả các
động cơ hiện đại đều được trang bị bộ phận làm sạch dầu liên tục, nhờ đó
giảm đáng kể mức độ hao mòn các chi tiết và kéo dài thời gian phục vụ của
dầu.
• Trong động cơ có thể làm sạch dầu bằng ba phương pháp: lọc, lắng và lọc li
tâm.
• Khi đi qua dưới cốc bên trong 4, dầu chuyển động lên trên được lọc sạch
bằng li tâm, rồi được đẩy vào các rãnh 9. Từ đây, với tốc độ lớn dầu phụt vào
lỗ bên trong 16 ở trong trụ giữa. Chiều dầu phụt ngược với chiều chuyển
động của dầu trong các rãnh 18, kết quả là có mômen phản lực Mp tác dụng
lên trụ giữa có phương trùng với mômen tác dụng. Những mômen này hợp lại
thành mômen quay tổng cộng Mk, làm rôto quay với số vòng quay 5000¸6000
vòng/phút.
• Dầu lọc sạch theo lỗ khoan trong trục và ống 22 được đẩy vào rãnh 27, được
làm mát trong két làm mát rồi đi bôi trơn cho các chi tiết làm việc. Trong thân
bình lọc dầu có đặt van nhiệt 26 không điều chỉnh và van thoát 23, van xả có
thể điều chỉnh được (bằng nút ren 30)
Về trang đầu

Các van điều khiển
• Dầu được đẩy dưới áp suất vào khe hở giữa các chi tiết. Khi
áp suất dầu quá cao làm tăng tải trọng lên các cụm của hệ
thống bôi trơn và tăng chi phí năng lượng truyền động cho
bơm dầu.
• Áp suất dầu trong mạch phụ thuộc vào số vòng quay trục
khuỷu, nhiệt độ dầu, mức độ hao mòn các chi tiết, lực cản
của các bình lọc dầu, két làm mát...
• Để cho sự thay đổi của các yếu tố này không phá hoại sự
làm việc bình thường của hệ thống bôi trơn, trong hệ thống
có đặt những bộ phận tác dụng tự động đó là các loại van
sau: van thoát áp, van an toàn, van nhiệt và van xả.
Về trang đầu

Xem tiếp

• Van thoát áp: có nhiệm vụ ngăn ngừa áp suất
tăng quá cao do bơm dầu tạo nên.
• Van an toàn: Khi lực cản của bình lọc dầu vượt
quá trị số chênh áp suất, van mở và một phần
dầu thoát vào mạch dầu chính, không qua bình
lọc dầu.
• Van nhiệt: Nếu trong hệ thống có dầu lạnh lưu
thông thì do độ nhớt của dầu tăng cao làm lực
cản của két làm mát tăng lên. Khi lực cản vượt
quá độ chênh lệch áp suất đã được điều chỉnh
bởi lò xo, van sẽ mở. Dầu không qua két làm
mát mà vào mạch dầu chính.
Về trang đầu

Xem tiếp

Sơ đồ nguyên tắc bố trí các van trong hệ thống bôi trơn
1-bơm dầu; 2-van thoát áp; 3-bình lọc dầu; 4-két làm mát; 5-van
nhiệt; 6-van an toàn; 7-mạch dầu chính; 8-van xả.
Về trang đầu

Két làm mát dầu
• Khi động cơ làm việc, dầu được làm mát để không bị
giảm độ nhớt quá mức và để làm chậm quá trình ôxi
hoá. Muốn vậy trong hệ thống bôi trơn có bộ phận
làm mát kiểu ống gọi là két làm mát dầu
• Dòng dầu đi qua két làm mát thay đổi chiều chuyển
động nhiều lần. Việc tăng đường đi và thời gian dầu
đi qua két làm mát sẽ tạo điều kiện làm mát có hiệu
quả hơn, làm nhiệt độ dầu giảm thấp đến 100¸ 150C.

Về trang đầu

V- Những hư hỏng của HT bôi trơn
1. Áp suất dầu bôi trơn quá thấp
Do các nguyên nhân:
- Thiếu dầu ở các te
- Dầu bôi trơn chất lượng kém.
- Bơm dầu mòn
- Khe hở bạc, trục lớn

Về trang đầu

Xem tiếp

2. Không có dầu đi bôi trơn
Do các nguyên nhân
- Tắc lưới lọc dầu
- Bơm dầu hỏng

Về trang đầu

Xem tiếp

VI- Bảo dưỡng HT bôi trơn

Về trang đầu

Xem tiếp

Thay dầu bôi trơn

Về trang đầu

Xem tiếp

Kiểm tra mức dầu

Về trang đầu

Xem tiếp

Làm sạch lọc dầu

Về trang đầu

Xem tiếp

Làm sạch các te

Về trang đầu

Xem tiếp

Làm sạch cánh tản nhiệt két nước

Về trang đầu

Xem tiếp

Bảo dưởng, kiểm tra bơm dầu

Về trang đầu

Xem tiếp

Bảo dưởng, kiểm tra bơm dầu

Về trang đầu

Xem tiếp

Làm sạch bơm dầu

Về trang đầu

Xem tiếp

Kiểm tra bơm dầu

Hư hỏng do bị hao mòn làm tăng khe hở giữa bạc và
trục bơm, giữa mặt bên bánh răng với nắp, đầu răng
với mặt trong thân bơm, khe hở ăn khớp giữa các
bánh răng, bề mặt lắp ghép giữa thân và nắp bên bị
biến dạng cong vênh.
Kiểm tra sửa chữa: Bơm dầu được rửa sạch bên ngoài
sau đó đưa lên bàn đo chuyên dùng để kiểm tra lưu
lượng và áp suất của bơm. Nếu không đảm bảo thì
tháo ra kiểm tra, sửa chữa từng chi tiết (GT)

Về trang đầu

Xem tiếp

Điều chỉnh áp suất dầu 
Áp suất dầu trong hệ thống bôi trơn ở số vòng quay bình
thường của trục khuỷu và khi động cơ nóng (động cơ D-240)
cần phải là 0,2¸0,3 MPa (ở một số động cơ khác theo quy định
của nhà sản xuất). Nếu áp suất dầu khi số vòng quay bình
thường của trục khuỷu nhỏ hơn 0,1 MPa, nên dừng động cơ để
phát hiện và khắc phục nguyên nhân làm áp suất dầu giảm
xuống

Về trang đầu

Xem tiếp

• Áp suất dầu được điều chỉnh khi động cơ nóng bằng
nút điều chỉnh của van xả của bình lọc dầu. Nếu áp
suất dầu không tăng lên khi siết chặt hoàn toàn van xả
thì tháo đáy cácte dầu của động cơ, rửa lưới của bầu
thu dầu và siết chặt nút điều chỉnh của van giảm áp
của bơm dầu. Khi động cơ làm việc hơn 5000 giờ, áp
suất dầu bị giảm có thể là do cổ và gối đỡ của trục
khuỷu động cơ bị mòn. Trong trường hợp này phải
sửa chữa nhóm biên-tay quay

Về trang đầu

Bài tập 1: Làm sạch lọc dầu và thay dầu động cơ.
Bài tập 2: Bảo dưỡng bơm dầu.
Bài tập 3: Làm sạch các te và thay dầu động cơ
Ghi nhớ
Cần chú ý các nội dung trọng tâm sau:
• Phương pháp xử lý xả không khí cho hệ thống
dầu bôi trơn.
• Vị trí bánh răng bơm dầu
Về trang đầu