CHÀO ĐÓN CÁC BẠN

Định luật phản xạ ánh sáng?
Định luật truyền thẳng của ánh sáng : Trong môi trường trong suốt và đồng
tính ánh sáng truyền đi theo đường thẳng.
• Tia phản xạ nằm trong cùng mặt phẳng với tia tới và đường pháp tuyến.
• Góc phản xạ bằng góc tới (i' = i)
S

N
i i
'
I

R

Tại sao đũa, bút chì, ống hút,… khi đặt vào trong cốc
thủy tinh có nước lại gặp hiện tượng như trên?

Chủ đề 2: Ánh Sáng

Bài 4: KHÚC XẠ ÁNH SÁNG

 I. Hiện tượng khúc xạ ánh sáng
 1. Thí nghiệm hiện tượng khúc xạ ánh sáng

 I. Hiện tượng khúc xạ ánh sáng
Quan sát hình bên và nêu nhận xét về
S
đường truyền tia sáng:
a)Từ S đến I ( trong không khí ).

 đường thẳng.
b)Từ I đến K ( trong nước ).

 đường thẳng.

Mặt phân cách

I

P

Q

Nước

c)Từ S đến mặt phân cách rồi đến K.
 đường gãy khúc (gãy khúc tại I)

N

Không
khí

,
N

K

Tia sáng truyền từ không
khí sang nước (tức là truyền S
từ môi trường trong suốt
này sang môi trường trong
P
suốt khác) thì bị gãy khúc
tại mặt phân cách giữa hai
môi trường. gọi là hiện
tượng khúc xạ ánh sáng.

Không
khí

N
I

Q

Nước

,
N

K

 Kết luận
* Khi truyền từ môi trường trong suốt này sang môi
trường trong suốt khác, tia sáng có thể bị khúc xạ( bị
lệch khỏi phương truyền ban đầu)

• Hiện tượng nào sau đây liên quan đến sự khúc xạ ánh sáng?
- Tia sáng mặt trời bị hắt trở lại môi trường cũ khi gặp mặt nước.
- Tia sáng mặt trời bị lệch khỏi phương truyền ban đầu khi đi từ
không khí vào nước.̣

- Tia sáng mặt trời bị hắt trở lại môi trường cũ khi
gặp mặt nước ⇒⇒  Liên quan tới hiện tượng phản xạ
ánh sáng.
- Tia sáng mặt trời bị lệch khỏi phương truyền ban
đầu khi đi từ không khí vào nước ⇒⇒ Liên quan đến
sự khúc xạ ánh sáng.

• Trong đó:
• PQ mặt phân cách giữa 2
môi trường
• SI tia tới
• I là điểm tới
• IR tia khúc xạ
• NN' Pháp tuyến tại điểm
tới I
• i= SIN: góc tới
• R= RIN': Góc khúc xạ
• Mặt phẳng chứa tia tới và
pháp tuyến tại điểm tới
được gọi là mặt phẳng tới

KKhi
Nước
R
R

 2. Định Luật khúc xạ ánh sáng

- Quan sát đường truyền của một
tia sáng từ không khí sang nước.
Làm bảng 4.1 trang 20

R

Em hãy ghi lại giá
trị của góc tới và
góc khúc xạ.

N
40
50
60
70
80

30

0 10
10
20
20

40

40
50
60
70
80

I

P 90

80
70
60
50

30

30

20

10 0 10 20

N'

90
80
70

30

40

Q

60
50

13

C2/ Đề xuất
phương án
để kiểm tra:
- Khi đổi
hướng tia
tới thì tia
khúc xạ như
thế nào?
- Em hãy
ghi lại giá
trị của góc
tới và góc
khúc xạ.

N
40
50
60
70
80

30

0 10
10
20
20

40

40
50
60
70
80

I

P 90

80
70
60
50

30

30

20

10 0 10 20

N'

90
80
70

30

40

Q

60
50

14

Góc
tới

Góc
khúc
xạ

So sánh góc
khúc xạ và
góc tới

1

300

200

2

400

300

Góc
khúc xạ
nhỏ hơn
góc tới

Lần

Tia khúc xạ có
nằm trong mặt
phẳng tới
không?
Có

 Kết luận
• Định luật khúc xạ ánh sáng
- Tia khúc xạ nằ trong mặt phẳng tới và ở bên kia
pháp tuyến so với tia sáng tới.
- Đối với hai môi trường trong suốt nhất định, tỉ số
giữa sin góc tới (sin i) và sin góc khúc xạ (sin r)là
một hằng số
sin i = hằng số
sinr

 3. Chiết suất của môi trường
• H chiết suất n của môi trường cho biết điều gì? Và được xác định như thế nào?  chiết
suất n của một môi trường cho biết tốc độ ánh sáng truyền trong môi trường đó nhỏ
hơn bao nhiêu lần so với tốc độ ánh sáng trong chân không. Được xác định n=c/v
• Khi ánh sáng truyền từ môi trường trong suốt có chiết suất n1 sang môi trường trong
suốt có chiết suất n2 thì tỉ số giữa góc sin góc tới và sin góc khúc xạ bằng đại lượng
nào? Đại lượng này gọi là gì?
Sini/sinr = n21, gọi là chiết suất tỉ đối
• Chiết suất tỉ đối này có mối liên hệ như thế nào với tốc độ truyền ánh sáng trong hai
môi trường trong suốt trên?
Vì tốc độ của ánh sáng truyền đi trong các môi trường bao giờ cũng nhỏ hơn tốc độ ánh
sáng trong chân không (v < c) nên chiết suất tuyệt đối của mọi chất đều lớn hơn 1.

 Kết luận
* Chiết suất của môi trường có giá trị bằng tỉ số tốc độ
ánh sáng trong chân không( hoặc không khí) với tốc độ
ánh sáng trong môi trường đó.

 III. Vận
dụng

C7: Phân biệt các hiện tượng khúc xạ và phản xạ ánh sáng.
HIỆN TƯỢNG PHẢN XẠ ÁNH
SÁNG

HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH
SÁNG

-Tia tới gặp mặt phân cách giữa
hai môi trường ...........................
bị hắt trở lại môi
……………………
........
trường trong suốt cũ.

-Tia tới gặp mặt phân cách giữa
hai môi trường ………......................
bị gãy khúc và
…………………………………………
tiếp tục truyền vào môi trường
………

- Góc phản xạ ……....góc
tới.
bằng

- Góc khúc xạ ………..........góc tới.

trong suốt thứ hai.

không bằng

C8/ Giải thích hiện tượng nêu ở phần mở
bài

Tại sao khi nhúng trong nước, ta thấy chiếc đũa bị gãy khúc ?
20

1) Cách vẽ nào biểu diễn đúng hiện tượng
khúc xạ của tia sáng khi đi từ không khí
(Kk) vào nước ?
Kk

S

N

P

I

Nước

A
Kk

S

P

N
I

Nước

C

Q

N

P

Q
K

N'

Kk

S

Tiếc quá . . !
Em
Tiếcchọn
quá .sai
. ! rồi.
Em quá
chọn. .sai
Tiếc
! rồi
Em
chọn
Hoan
hô.sai. .rồi.
!

Đúng rồi . . !

I

Nước

B
Kk

N

P

I

Nước

K N'

D
D

K

N'

S

Q

N'

Q
K

2) Tia nào sau đây là tia khúc xạ của tia tới
SI? Vì sao?
a) Tia IA?
b) Tia IB?

c) Tia IC?
d) Tia ID?

Tia chọn là tia IC vì
khi ánh sáng truyền
từ nước sang không
khí thì góc khúc xạ
lớn hơn góc tới

B

A

N

C

P Không khí
Nước

D

Q

I

N'

S

3) Tia nào sau đây là tia khúc xạ của tia tới SI? Vì sao?
a) Tia IA?
b) Tia IB?
c) Tia IC?
d) Tia ID?

Tia chọn là tia IB vì
khi ánh sáng truyền
từ không khí sang
nước thì góc khúc xạ
nhỏ hơn góc tới

N

S

D

Không khí
P

Q

I

Nước
C
N'

B

A

CÓ THỂ EM CHƯA BIẾT

Tại sao ta lại nhìn thấy cầu vồng ?

Hướng dẫn về nhà
- Học bài
- Đọc phần: “Có thể em chưa
biết”
- Làm bài tập trong SBT

- Tiết
48: Giải bài tập về hiện tượng khúc
xạ ánh sáng

H: Đặt cây bút chì vào một bát nước như hình. Vì sao ta thấy cây bút
chì dường như bị gãy tại mặt nước?