Vụ cướp thường xảy ra vào trời tối. Mục
Hình ảnh mô phỏng một tên trộm ở huyện Bến Cát,
đích là cướp nữ trang và ….. (vào năm
Tân Uyên và thị xã Thủ Dầu Một - tỉnh Bình Dương
2003-2004)
1

Đã thành công được 12 vụ. Đến vụ thứ 13, thì
anh ta bị chị Bích cắn đứt một mẫu tai và đã
chạy thoát.
2

Cơ quan điều tra đã đưa 19 người vào diện
Nhưng đến tháng 4/2006, chỉ một mẫu tóc của kẻ
nghi
vấn
có
đặc
điểm
hình
dáng
giống
với
kẻ
tình nghi mà công an tỉnh Binh Dương đã thành
mà
cáctrong
nạnviệc
nhân
đãbắt
môtộitả.
công
truy
Phạm
3

Đố các em: tại sao chỉ một mẫu tóc của tội
phạm mà công an tỉnh Bình Dương đã truy
bắt được tội Phạm?

B. Mẫu tóc của tội phạm
C. Mẫu mô tai của tội phạm

4

Trung tâm phân tích ADN
và công nghệ di truyền

Các cán bộ giám định
ADN trong phòng TN
5

Trước
những
bằng
chứng
ADN
được
phân
tích
trên
Mặc dù trên cơ thể có rất nhiều tế bào, nhưng mỗi tế
máy
hiệncóđại
giới, giống
Điền đã
cúiĐó
đầu
nhận
bào đều
cấunhất
trúc thế
di truyền
nhau.
chính
là tội.
phân tử ADN.

Cấu trúc gen trong
ADN của mẫu tóc

Cấu trúc gen trong
của mô tai

ADN
6

* Khái niệm Axit nucleic (nucleic acid)
Là một axit đặc trưng của các chất
quan trọng trong sinh học, tồn tại
trong tất cả các cơ thể của sinh vật sống
, nơi đó hình thành nên các dây thần kinh
và thực hiện các chức năng mã hóa,
chuyển giao cũng như thể hiện ra
tính chất đặc biệt của gen.
Hai axit nucleic là ADN và ARN.

TUẦN 8
TIẾT 16
CHƯƠNG III : ADN VÀ GEN
Bài 15: ADN
( AXIT ĐÊÔXIRIBÔ NUCLÊIC)

I. Cấu tạo hoá học của phân tử ADN

Cấu tạo chi tiết một đoạn phân tử ADN
? Qua hình cho biết những thành phần hóa học nào cấu
tạo nên phân tử ADN?
10

I. Cấu tạo hoá học của phân tử ADN

- Phân tử ADN được cấu tạo từ các
nguyên tố hoá học: C, H, O, N, P.

11

? ADN có kích thước
và khối lượng như thế
nào ?

Đại phân tử: kích
thước lớn, dài vài
trăm µm. Khối lượng
hàng triệu, hàng chục
triệu đvC.

AA

T

G

X

T

A

X

G

TT

A

A

T

G

X

X

G

T

A

A

T

G

X

XX

G

T

A

A

T

G

X

Ađenin (A)
Timin (T)
Guanin (G)
Xitozin (X)

? ADN có
cấu tạo như
thế nào ?

Một đoạn phân tử
ADN (mạch thẳng)
- ADN là một đại phân tử cấu tạo theo nguyên tắc đa
phân, mà đơn phân là các Nuclêôtit, có 4 loại nuclêôtit :
A (ađênin), T (timin), G (guanin), X (xitôzin).

Tính đa dạng và đặc thù của ADN được thể hiện:

1
T

2
T

T

G

T

X

X

T
A

T
A

G
X

T
A

G

T

G

X

3

G

T
A

GX

T

Số lượng Thành phần

T

G
T

X

T
A

G

Trình tự
sắp xếp

A

T

G

X
T

A
G

X
TT

A

A

T

G

X
G

X
T

A
T

A
G

X
G

XX
T

A

A

T

G

X

? Yếu tố nào qui định
tính
đặc
thù
của
ADN?
Timin (T)
? Yếu tố nào qui định
Guanin (G) tính đa dạng của
Xitozin (X) ADN?
Ađenin (A)

Một đoạn phân tử ADN (mạch thẳng)

- Phân tử ADN có tính đặc thù và đa dạng
+ Đặc thù : do thành phần, số lượng và trình tự sắp xếp
của các Nuclêôtit quy định.
+ Đa dạng : do sự sắp xếp khác nhau của 4 loại nuclêôtit.

Cho 3 đơn phân sau A, T và G. Biết 1 mạch ADN
có 3 nucleotit Tìm xem có bao nhiêu cách xếp?
VD : A – T - G
G–A-G
A–G-T
G–T-G
T–G-A
A–A-A
T–A-G
A–A-G
G–A-T
A–G-A
G–T-A
G–A-A
G–G-G
G
–
A
A
G–G-A
G–G-T

T–T-T

T–T-A
T–A-T
A–T-T
T–A-A
T–T-G
T –G - T
G –T - T
G –T - T

A–A-T
A–T-A

A

T

G

X
T

A
G

X
TT

A

A

T

G

X
G

X
T

A

Ađenin (A)
Timin (T)
Guanin (G)

T

A
G

X
G

XX
T

A

A

T

G

X

Xitozin (X)

? Tính đa dạng và
đặc thù của ADN
có ý nghĩa gì đối
với sinh vật ?

Một đoạn phân tử ADN (mạch thẳng)

- Tính đa dạng và đặc thù của ADN là cơ sở
phân tử cho sự đa dạng và đặc thù của các loài
sinh vật.

+ ADN trong nhân có khối lượng ổn định đặc trưng
cho mỗi loài.
+ Trong giao tử hàm lương ADN giảm 1 nửa và
được phục hồi sau thụ tinh. Điều này liên quan với
cơ chế tự nhân đôi, phân ly và tổ hợp của các NST
trong qúa trình phân bào và thụ tinh.
Hàm lượng ADN trong nhân tế bào lưỡng bội ở
người là 6,6.10-12g
Hàm lượng ADN trong trứng hay tinh trùng là
3,3.10-12g

II. Cấu trúc không gian của phân tử ADN

25 tuổi 37 tuổi
J.Oatx¬n (ng­êi Mü) và
F.Crick
(ng­ưêi
Anh)
( c«ng bè 1953 –gi¶i th­ëng
N«ben 1962 )

? Mô tả cấu trúc không gian
của phân tử ADN?
- ADN là một chuỗi xoắn kép gồm
hai mạch song song, xoắn đều
quanh một trục theo chiều từ trái
sang phải (xoắn phải).
- Mỗi chu kì xoắn (vòng xoắn) cao
34A°, đường kính 20A0 , gồm 10
cặp nuclêôtit.

A T
X

G

T

A A

G G
T X X T T A

A

G

A A
T
X

G
A
X T T

=> Các Nucleotit giữa hai mạch đơn liên kết
với nhau thành từng cặp : A – T ; G – X .
Những liên kết này được gọi là các liên kết
hiđro theo nguyên tắc bổ sung ( NTBS)
- Các Nuclêôtit giữa 2 mạch đơn liên kết với
nhau theo nguyên tắc bổ sung : A – T ; G –
X và ngược lại.

A T

? Các loại nucleotit nào liên kết
với nhau theo từng cặp ?

? Giả sử trình tự đơn phân trên một đoạn mạch ADN như sau:
Mạch ban đầu – A – T – G – G – X – T – A – G – T – X –
I I I
I I
I I I I I
Mạch tương ứng
–T– A–X–X–G –A–T–X– A–G
(mạch bổ sung)
–……………………………………………..
? Trình tự các đơn
phân trên đoạn mạch tương ứng sẽ như thế
nào?
- Hệ quả của nguyên tắc bổ sung :
+ Do tính chất bổ sung của 2 mạch , nên khi biết trình tự đơn
phân của một mạch sẽ suy ra được trình tự đơn phân của mạch
còn lại.
+ Về tỉ lệ các loại đơn phân trong ADN :
A=T:G=X

LUYỆN TẬP

1. ADN được cấu tạo từ các nguyên tố hóa học:
a. Ca, P,N,O,H.
b. C,O,H,N,P
c. Ba, N,P,O,H
c. C,Na, O, H, P
2.Phát biểu nào sau đây không đúng khi nói về cấu trúc của
ADN:
a. Là đại phân tử có kích thước và khối lượng lớn.
b. Được cấu tạo theo nguyên tắc đa phân gồm nhiều đơn
phân,với 4 loại là A, T, G, X.
c. Được cấu tạo từ các nguyên tố C,H,O,N,P.
d. Có một mạch xoắn đơn.

LUYỆN TẬP
3.Loại nucleotit nào sau đây không phải là đơn
phân của ADN?
a.Uraxin
b.Adenin
c.Timin
d.Xitoxin
4.Trên phân tử ADN, mỗi chu kì xoắn có chiều dài
( đơn vị là A0) là:
a.3,4
b.34
c.340
d.20

LUYỆN TẬP

5. Trong cấu trúc mạch kép của phân tử ADN, liên kết
hidro được hình thành giữa những loại nucleotit nào sau
đây?
a. A-G, T-X và ngược lại.
b. A-A, T-T, G-G, X-X
c. A-X, T-G và ngược lại
d. A-T, G-X và ngược lại
6. ADN có cấu trúc mạch kép và xoắn theo chu kì, mỗi
vòng xoắn có đường kính (A0) là:
a. 20
b. 10
c. 50
d. 34

LUYỆN TẬP

? Nêu đặc điểm cấu tạo hóa học của
ADN?
? Vì sao ADN có tính đa dạng và đặc thù?
? Mô tả cấu trúc không gian của ADN,
( Trên mô hình) . Hệ quả của NTBS được
thể hiện ở những điểm nào?

CHO ĐOẠN MẠCH ĐƠN MẪU
? Hãy tìm đoạn tương ứng: 1, 2 hay 3?
A
G
T
X
T
A
G
X
T
A
G
X
T
A
G

MẪU

T
X
G
G
A
T
X
G
A
A
X
T
A
T
X

1

T

T
X
A
G
A
T

A

G
A
G
X
T

X
G
A
T

A

X
G
A
T

A

X

X

T
X
G
T
X

2 3

MẪU

1

A
G
T
X
T
A
G
X
T
A
G
X
T
A
G

SAI RỒI !

2

3

T

T

T

X
G
G
A
T

X
A
G
A
T

X
A
G
A
G

X
G
A
A

X
G
A
T

X
T
A
T

X
T
A
T

X
G
A
T

X
G
A
T

X

X

X

LỰA CHỌN CHÍNH XÁC
1 2
3
MẪU
A
G
T
X
T
A
G
X
T
A
G
X
T
A
G

T

T

T

X
G
G
A
T

X
A
G
A
T

X
A
G
A
G

X
G
A
A

X
G
A
T

X
T
A
T

X
T
A
T

X
G
A
T

X
G
A
T

X

X

X

MẪU
A
G
T
X
T
A
G
X
T
A
G
X
T
A
G

SAI RỒI !

1 2 3
T

T

T

X
G
G
A
T

X
A
G
A
T

X
A
G
A
G

X
G
A
A

X
G
A
T

X
T
A
T

X
T
A
T

X
G
A
T

X
G
A
T

X

X

X

HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ

- Học bài + Ghi nhớ
- Trả lời câu hỏi và làm bài tập 3,4 trong SGK/
47
- Bỏ câu 5,6/ 47.
- Đọc mục “ Em có biết ”
- Đọc và tìm hiểu trước nội dung bài mới: ADN
và bản chất của gen.