Cây rau dừa nước mọc trên cạn

Cây rau dừa nước nổi trên mặt nước

KHỞI ĐỘNG
GV: ĐẶT VĐ
? Cùng là cây rau dừa nước, nhưng trồng ở 2
môi trường khác nhau, thì kiểu hình của 2 cây
đó có điểm nào khác nhau ?
HS: QS HÌNH ẢNH -> TRẢ LỜI
HS KHÁC NX, BỔ SUNG
GV: HOÀN CHỈNH KIẾN THỨC -> ĐẶT VĐ -> VÀO
BÀI MỚI.

THƯỜNG BIẾN
Hãy quan sát tranh và đọc ví dụ 1,2 SGK
để hoàn thành bảng sau:

Cây rau mác

Rau dừa nước ở cạn

Rau dừa nước ở nước

Thảo luận
nhóm
Sai qui trình kĩ thuật

- Đúng qui trình kĩ thuật

THƯỜNG BIẾN
Đối tượng
nghiên cứu

Điều kiện
môi trường

Lá cây
rau
mác

- Mọc trong không khí
- Mọc trên mặt nước
- Mọc trong nước

Cây rau
dừa
nước

- Mọc trên bờ
- Trải trên mặt nước

Su
hào

- Đúng qui trình kĩ thuật
- Sai qui trình kĩ thuật

Mô tả kiểu hình
tương ứng

- Lá nhỏ, hình mũi mác
- Lá lớn, hình mũi mác
- Lá hình dải
- Thân, lá nhỏ, chắc

- Thân, lá lớn hơn, một số rễ

biến thành phao

- Củ to

- Củ nhỏ, sâu bệnh

THƯỜNG BIẾN

? Sự biểu hiện ra kiểu hình bên ngoài của một cơ thể
phụ thuộc vào những yếu tố nào ?
Trong đó yếu tố nào được xem là không biến đổi ?

Sự biểu hiện ra kiểu hình bên ngoài của một cơ
thể phụ thuộc vào kiểu gen và môi trường sống .
Trong đó kiểu gen được xem là không biến đổi/

THƯỜNG BIẾN

I. Sự biến đổi kiểu hình do tác động của môi trường . 
Thường biến là gì?

- Thường biến là những biến đổi ở kiểu hình phát sinh
trong đời cá thể dưới ảnh hưởng trực tiếp của môi trường.
- Ví dụ: Cây rau dừa nước
+ Mọc trên bờ: Thân, lá nhỏ, chắc
+ Trải trên mặt nước: Thân, lá lớn hơn, một số rễ biến
thành phao

Trồng ở nhiệt độ 35 độ C

Trồng ở nhiệt độ 20 độ C

Ví dụ: Hoa liên hình

Ví dụ

THƯỜNG BIẾN

Sự biến đổi lá ở cây lục bình của cùng một kiểu gen

THƯỜNG BIẾN

Ví dụ
Thường
biến
thích
nghi sự
thay
đổi môi
trường

Cùng kiểu gen ---->kiểu
hình khác

Ví dụ

Xương rồng sống nơi
khô cạn

Xương rồng sống nơi
ẩm ướt

Mọc trong rừng
Mọc nơi
quang đãng

Chim xù
lông khi
lạnh

Chó sói ở vùng nhiệt đới

Chó sói ở vùng bắc cực

THƯỜNG BIẾN

Ví dụ

Thường biến thích
nghi môi trường để
tự vệ và săn mồi

Ví dụ

THƯỜNG BIẾN

Thường biến thích
nghi môi trường để
tự vệ và săn mồi

Ví dụ

THƯỜNG BIẾN

Thường biến thích
nghi môi trường để
tự vệ và săn mồi

Sự thay đổi màu sắc con Tắc kè hoa theo
màu môi trường

Khi có ánh sáng

Khi ở trong bóng tối

THƯỜNG BIẾN

II. Mối quan hệ giữa kiểu gen, môi trường
và kiểu hình:
1)Nhận xét mối quan hệ giữa kiểu gen, môi
trường và kiểu hình?
2) Những tính trạng nào chủ yếu phụ thuộc vào
kiểu gen?
Những tính trạng nào chịu ảnh hưởng nhiều
của môi trường?

THƯỜNG BIẾN

II. Mối quan hệ giữa kiểu gen, môi trường
và kiểu hình:
1) Kiểu hình là kết quả của sự tương tác gữa
kiểu gen với môi trường
2) + Các tính trạng chất lượng phụ thuộc chủ
yếu vào kiểu gen.
+ Các tính trạng số lượng chịu ảnh hưởng của
môi trường.

Lợn Ỉ Nam Định nuôi ở miền
Bắc, miền Nam và ở các vườn
thú của nhiều nước Châu Âu
vẫn có màu lông đen

Giống lúa nếp Cẩm ( nếp
than) trồng ở miền núi hay
đồng bằng đều cho hạt gạo
bầu tròn và màu đỏ thẫm.

 tính trạng chất lượng phụ thuộc chủ yếu vào kiểu
gen, ít chịu ảnh hưởng của điều kiện môi trường.

Lượng sữa vắt trong một ngày Số hạt lúa trên một bông của
của một giống bò phụ thuộc một giống lúa phụ thuộc vào
điều kiện trồng trọt.
vào điều kiện chăn nuôi.

 Tính trạng về số lượng chịu ảnh hưởng nhiều của điều
kiện môi trường tự nhiên hoặc điều kiện trồng trọt và chăn
nuôi nên biểu hiện kiểu hình rất khác nhau

II. Mối quan hệ giữa kiểu gen, môi trường và kiểu
hình:
- Kiểu hình là kết quả của sự tương tác gữa kiểu gen với
môi trường

- Các tính trạng chất lượng phụ thuộc chủ yếu vào kiểu gen.
+ VD: Lợn Ỉ Nam Định nuôi ở miền Bắc, miền Nam và ở các
vườn thú của nhiều nước Châu Âu vẫn có màu lông đen
- Các tính trạng số lượng chịu ảnh hưởng của môi trường.
+ VD: Lượng sữa vắt trong một ngày của một giống bò phụ
thuộc vào điều kiện chăn nuôi.

? Người ta đã vận dụng những hiểu biết về ảnh
hưởng của môi trường đối với tính trạng số lượng
để nâng cao năng suất cây trồng như thế nào?
-> Người ta đã vận dụng những hiểu biết về ảnh hưởng
của môi trường đối với tính trạng số lượng trong
trường hợp tạo điều kiện thuận lợi nhất để đạt tới kiểu
hình tối đa nhằm tăng năng suất và hạn chế các các
điều kiện ảnh hưởng xấu, làm giảm năng suất.

THƯỜNG BIẾN

Tìm hiểu ví dụ tr.73-SGK: giống lúa DR2

Lúa DR2 chăm sóc
Bình thừơng (4,5 – 5 tấn)

1)Sự khác nhau giữa năng suất
bình quân và năng sất tối đa là
do đâu?
2) Giới hạn năng suất tối đa của
lúa là do yếu tố nào?

Lúa DR2 chăm sóc
tốt (8 tấn)

Do kĩ thuật chăm sóc
Do kiểu gen qui định
(giống)

THƯỜNG BIẾN

III. Mức phản ứng:

Mức phản ứng là gì?

- Mức phản ứng là giới hạn thường biến của một kiểu
gen trước môi trường khác nhau.
+ VD: SGK/73
- Mức phản ứng do kiểu gen quy định

Thường biến là loại biến dị nào sau đây ?

A

Biến dị di truyền.

B
X

Biến dị không di truyền.

C

Biến dị tổ hợp.

D

Biến dị đột biến.

KIỂU HÌNH
(Năng suất)

Kiểu gen

(Giống)

Môi trường
(Kĩ thuật chăm sóc)

? Phân biệt thường biến với đột biến?
Đặc điểm
Biến đổi ở đâu?

Thường biến

Biến đổi kiểu hình

Đột biến
Biến đổi trong vật chất
di truyền (ADN, NST)

Di truyền hay
Di truyền được
Không
di
truyền
được
không?
Biến đổi riêng rẽ,
Mang tính cá thể Biến đổi đồng loạt,
hay đồng loạt? theo hướng xác định
cá thể, không xác định
Thường có hại,
Có lợi hay có
Thường có lợi cho sinh vật.
Giúp SV thích nghi với môi trường đôi khi có lợi (rất ít)
hại?
Nguyên nhân
Do ảnh hưởng của môi Do tác nhân lí, hóa, rối
phát sinh
loạn QT TĐC nội bào.
trường

? người ta vận dụng những biết về ảnh hửơng của môi trường
đố với tính trạng số lượng, về mức phản ứng đề nâng cao năng
suất cây trồng như thế nào?
Tạo điều kiện thuận lợi nhất để đạt kiểu hình tối đa (nhiệt độ,
độ ẩm, ánh sáng…).
Hạn chế những ảnh hưởng xấu làm giảm năng suất.
Áp dụng các kĩ thuật trồng trọt hiện đại, thích hợp với từng
loại giống.
Thay thế các giống cũ bằng giống mới có tiềm năng năng
suất cao hơn, phù hợp với từng điều kiện môi trường khác
nhau.

Hướng dẫn về nhà

-Trả lời câu hỏi cuối bài .
-Vận dụng vào thực tế nhằm nâng cao
năng suất cây trồng, vật nuôi nhưng
chú ý BVMT.
- Tiết sau: Bài 27: Thực hành: quan
sát thường biến