H 27.4. Caùc giai ñoaïn nhaân gioáng voâ tính trong oáng nghieäm

I. Khái niệm
Công nghệ tế bào nghệ tế bào

là gì ?

Nhân giống vô tính trong ống nghiệm

công

Công nghệ tế bào là
ngành kỹ thuật về quy
trình ứng dụng phương
pháp nuôi cấy tế bào hoặc
mô để tạo ra cơ quan
hoặc cơ thể hoàn chỉnh.

I. Khái niệm công nghệ tế bào
* Các công đoạn : gồm 2 công
Để
mô non,
cơ
Tạinhận
sao được
cơ quan
hoặc
đoạn thiết yếu :
quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh
cơ thể hoàn chỉnh lại Không yêu cầu HS thực hiện
hoàn toàn giống với cơ thể
có kiểu
như
dạng
gốc,
ngườigen
ta phải
thực
hiện - Tách tế bào hoặc mô từ cơ
thể rồi mang nuôi cấy để tạo
gốc ?công việc gì?
những
mô sẹo
Vì cơ quan hoặc cơ thể mới đó
- Dùng hoocmon sinh trưởng
được sinh ra từ 1 tế bào dạng
kích thích mô sẹo phân hóa
gốc có bộ gen nằm trong nhân
thành cơ quan hoặc cơ thể
tế bào và được sao chép.
hoàn chỉnh.

Hãy cho biết thành tựu công
nghệ tế bào trong sản xuất
- Nhân giống vô tính ở cây trồng
- Nuôi cấy tế bào và mô trong chọn giống cây
trồng.
- Nhân bản vô tính ở động vật.

II. Ứng dụng công nghệ tế bào
Không yêu cầu học chi tiết về cơ
chế, chỉ học các ứng dụng
1. Nhân giống vô tính trong ống nghiệm
(vi nhân giống) ở cây trồng

Sơ đồ nhân giống mía bằng nuôi cấy mô

Lá non được
nuôi cấy trên
môi trường
dinh dưỡng
đặc

Mô sẹo
được tạo
thành sau 10
ngày nuôi
cấy

Cây con
được tạo
thành từ mô
sẹo

Cây con
hoàn
chỉnh

Nhà
lưới để
ươm
cây con

Cây tạo thành
từ nuôi cấy mô
được trồng
trên đồng
ruộng

Quan sát hình 31, nghiên cứu thông tin mục 1/II/SGK/ 89, 90
trình bày:
1/ Qui trình nhân giống vô tính trong ống nghiệm ở cây
trồng trên đối tượng cây mía?
2/ Ưu điểm và triển vọng của phương pháp này ? Lấy ví dụ?

1/ Qui trình nhân giống vô tính trong ống nghiệm ở cây
trồng trên đối tượng cây mía?

Lá non
được
nuôi cấy
trên môi
trường
dinh
dưỡng
đặc

Mô sẹo
được tạo
thành sau
10 ngày
nuôi cấy

Cây con
được tạo
thành từ mô
sẹo

Tế bào gốc
Cây con hoàn
chỉnh

Cây con
hoàn
chỉnh

Cây tạo thành
từ nuôi cấy mô
được trồng trên
đồng ruộng

Nhà lưới
để ươm
cây con

Mô
sẹo
Cây con nuôi
trong nhà lưới

Cây con
Cây con trồng
trên đồng ruộng

II. Ứng dụng công nghệ tế bào

? Nêu ưu điểm và triển vọng phương pháp nhân giống vô
tính trong ống nghiệm ở cây trồng ?
1. Nhân giống vô tính trong ống nghiệm (vi nhân
giống) ở cây trồng

- Ưu điểm :

+ Tăng nhanh số lượng cây trồng.
+ Rút ngắn thời gian tạo cây con.
+ Bảo tồn một số nguồn gen thực vật quí hiếm.
- Thành tựu : SGK/90

Một số thành tựu
nhân giống vô
tính trong ống
nghiệm (vi nhân
giống ) ở cây
trồng.

Quy trình nhân giống vô tính trong ống nghiệm ở Lan Hồ Điệp

1

2
3

4

5

Lát hoa

Sến

Bạch đàn
Gỗ
nghiến

Tại sao trong nhân giống vô tính ở thực vật,
người ta không tách tế bào già hay mô đã già ?
Về phương diện lý thuyết, tất cả các tế bào còn sống đều có thể
mang nuôi cấy để tạo cơ thể hoàn chỉnh như dạng gốc. Tuy nhiên
về phương diện hiệu quả kinh tế , người ta chỉ dùng tế bào của mô
phân sinh để nhân giống vô tính trong ống nghiệm. Nếu dùng các tế
bào đã qua phân hoá hoặc đã già thì khi nuôi cấy phải qua khâu
phản phân hoá, chúng mới có thể phân bào và tái sinh thành cơ thể
hoàn chỉnh . Như vậy sẽ tốn thời gian, hoá chất, kinh phí. Trong
trường hợp cần thiết, người ta mới sử dụng tế bào đã phan hoá để
duy trì các nguồn gen quý hiếm có nguy cơ bị tuyệt chủng.

2. ÖÙng duïng nuoâi caáy teá baøo vaø moâ trong choïn gioáng
caây troàng.
Ñoïc thoâng tin sgk, traû lôøi caùc caâu hoûi sau :
? Gioáng luùa môùi caáp quoác gia DR2 coù ñaëc tính gì ?
? Ngöôøi ta ñaõ laøm nhö theá naøo ñeå taïo ra gioáng luùa DR2 ?

- Gioáng luùa môùi DR2 coù naêng suaát vaø ñoä thuaàn chuûng cao, chòu noùng
vaø khoâ haïn toát.
- Choïn loïc ñöôïc doøng teá baøo xoâma chòu noùng vaø khoâ töø teá baøo phoâi
cuûa gioáng luùa CR203.
- Duøng phöông phaùp nuoâi caáy teá baøo ñeå taïo ra gioáng luùa môùi DR2 coù
naêng suaát vaø ñoä thuaàn chuûng cao, chòu noùng vaø khoâ haïn toát.

II. Ứng dụng công nghệ tế bào
1. Nhân giống vô tính trong ống
nghiệm (vi nhân giống) ở cây trồng
2. Ứng dụng nuôi cấy tế bào và mô
trong chọn giống cây trồng
- Tạo giống cây trồng mới bằng cách
chọn dòng tế bào xôma biến dị.
- VD : SGK

Nhân giống hoa đồng tiền 3. Nhân bản vô tính ở động vật
bằng
cấy
môThanh
Tạo giống
câynuôi
trồng
ở cây

Quá trình nhân giống của cừu Đôli
Cõu c¸i mÆt ®en
cho TÕ bµo trøng
Cõu c¸i l«ng
tr¾ng cã chöa
t¸ch tÕ bµo tuyÕn
vó nu«i trong m«i
tr­êng nghÌo dinh
d­ìng
Cöøu Ñoâli

Hót bá nh©n
non bµo

Cho hai tÕ bµo tiÕp xóc
råi xung ®iÖn rung hîp

Ph«i ë giai ®o¹n
1 tÕ bµo ( 2n)

Ph«i 6 ngµy
Ñöa phoâi vaøo daï con
cuûa cöøu maët ñen

ÖÙNG DUÏNG DI TRUYEÀN HOÏC
BÀI 31
COÂNG NGHEÄ TEÁ BAØO
I – Khaùi nieäm coâng ngheä teá baøo Dolly là con cừu cái sinh ra từ kĩ
CHƯƠNG VI

Một số thông tin bổ sung về cừu Dolly

thuật từ 1 tế bào trưởng thành
Nó có 3 bà mẹ
- Mẹ cho gen
- Coâng ngheä teá baøo laø
noãn
ngaønh kó thuaät veà quy trình- Mẹ choCông
nghệ tế bào
là gì?
öùng duïng phöông phaùp nuoâ-i Mẹ mang
thai

caáy teá baøo hoaëc moâ ñeå taïo
ra cô
quannăm
hoaëc nghiên
cô theå hoaø
n
- Dolly ra đời sau
nhiều
cứu,
chænh.
ít nhất là 277 thử
nghiệm chuyển nhân tế
bào được 29 phôi ( 12 % thành công). Nó
giống hệt hình dáng đến tính cách của
cừu mẹ cho gen
- Tháng 3/1998 nặng 45 kg
- Tháng 2/2003 Dolly chết do chững viêm
khớp và sưng phổi nặng

Phương pháp nhân bản vô tính ở động vật
là gì?

Nhân bản vô tính ở động vật là phương pháp
nhân giống bằng cách chuyển nhân của một tế
bào sinh dưỡng vào một tế bào trứng đã lấy mất
nhân rồi kích thích phát triển thành một phôi, từ
đó làm cho phôi phát triển thành một cơ thể
mới. Cơ thể mới này chỉ chứa một bộ NST 2n
của cơ thể “mẹ”.

Thế giới: Nhân bản
thành công trên cừu
Dolly, Hươu sao, lợn
(Mỹ), ngựa (Italy), dê
(Trung quốc) đã đẻ
sinh đôi.....

Việt Nam:
Nhân bản
thành công trên
Cá trạch

Nhân bản
vô tính
thành
công ở
động vật
có ý nghĩa
như thế
nào?

II. Ứng dụng công nghệ tế bào
3. Nhân bản vô tính ở động vật
- Ý nghĩa :
+ Nhân nhanh nguồn gen động vật quí
hiếm có nguy cơ bị tuyệt chủng
+ Tạo cơ quan nội tạng của động vật
đã được chuyển gen người để chủ
động cung cấp cơ quan thay thế cho
các bệnh nhân bị hỏng cơ quan tương
ứng.

Hãy cho biết:? Công nghệ tế bào là gì ?
? Thành tựu công nghệ tế bào trong sản xuất ?

- Nhân giống vô tính ở cây trồng
- Nuôi cấy tế bào và mô trong chọn giống
cây trồng.
- Nhân bản vô tính ở động vật.

Điền vào chỗ chấm (….) các từ còn thiếu
trong câu sau đây:
Để tạo ra cơ quan (hoặc cơ thể) hoàn chỉnh,
Tế bào hoặc mô từ cơ thể rồi
người ta tách………………….
Mô sẹo
nuôi cấy để tạo ……………,
dùng hoocmôn
sinh trưởng kích thích mô sẹo phân hóa
Cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh.
thành………….

- Học bài theo nội dung ghi.
- Trả lời 2 câu hỏi SGK
- Chuẩn bị bài mới :
Công nghệ gen.