KIỂM TRA THƯỜNG XUYÊN
Câu 1: Vì sao tự thụ phấn bắt buộc ở cây giao phấn
và giao phối gần ở động vật qua nhiều thế hệ có thể
gây ra hiện tượng thoái hoá? Cho ví dụ.
Câu 2: Trong chọn giống, người ta dùng hai
phương pháp tự thụ phấn bắt buộc và giao phối
gần nhằm mục đích gì?

Câu 1: Vì qua nhiều thế hệ các gen lặn ở trạng thái dị hợp
chuyển sang trạng thái đồng hợp. Mà các gen lặn thường biểu
hiện tính trạng xấu, khi gặp nhau sẽ biểu hiện thành tính trạng
có hại gây hiện tượng thoái hóa.
VD: Ở bắp khi cho tự thụ phấn thì thế hệ con sẽ: Sinh trưởng
và phát triển chậm, Sức chống chịu kém, Năng suất giảm,
nhiều cây bị chết, Bộc lộ các tính trạng xấu…..
Câu 2: Củng cố những tính trạng mong muốn.
- Tạo doøng thuần coù caùc cặp gen ñồng hợp
- Phaùt hiện gen xấu ñể loại bỏ ra khỏi quần thể
- Chuẩn bị lai khaùc doøng ñể tạo ưu thế lai

I/ Hiện tượng ưu thế lai:
? Hãy so sánh cây và trái bắp: ở 2 dòng tự thự phấn (a,c)
với cây và trái bắp ở cơ thể lai F1 (b) trong hình.

Hiện tượng ưu thế lai ở bắp

a và c) Cây và bắp ngô ở 2 dòng tự thụ phấn;
b) Cây và bắp của cơ thể lai F1

So sánh cây và bắp của cây lai F1 với 2 dòng tự thụ
phấn?

Đây là loài gà nuôi cổ truyền của vùng đất Khoái Châu với các đặc
điểm nổi bật như cặp chân xấu xí, đôi chân to và thô, khi trưởng
thành có thể nặng lên đến 5kg, khá to so với gà ta truyền thống.
Nguồn gốc của giống gà này bắt nguồn từ thôn Đông Cảo, xã Cấp
Tiến, huyện Khoái Châu tỉnh Hải Hưng cũ trước năm 1975, ngày
nay tên làng xã được đổi lại thành thôn Đông Tảo, xã Đông Tảo,
huyện Khoái Châu tỉnh Hưng Yên. Chính vì tên của cái thôn và cái
xã này được đổi từ chữ Cảo thành chữ Tảo cho nên chúng ta có
thể hiểu gà Đông Cảo hay Đông Tảo đều là đúng và cùng là 1 loại
gà và bắt nguồn từ cùng 1 khu vực. Tuy nhiên cái tên gà Đông Tảo
thì phổ biến hơn với thời hiện đại ngày nay và được nhiều người
biết tới thì để cho thống nhất người ta thường hay sử dụng Đông
Tảo làm tên chính thức nhiều hơn khi giới thiệu về giống gà đặc
sản đặc biệt thơm ngon này vì ngày nay không còn nhiều người

? Hiện tượng ưu thế lai được thể hiện trong
những trường hợp nào?
+ Lai giữa các dòng thuần có KG khác nhau.
+ Lai khác thứ cây trồng (cà chua hồng Việt
Nam X cà chua Ba Lan), các nòi vật thuộc cùng
một loài (gà Đông Cảo X gà Ri).
+ Lai giữa hai loài khác nhau (vịt X ngan).

I/ Hiện tượng ưu thế lai:

Qua quan sát hình trên và nghiên cứu SGK, HS trả lời
câu hỏi sau:
Ưu thế lai là gì? Cho ví dụ về ưu thế lai ở
động vật và thực vật .
- Ưu thế lai là hiện tượng cơ thể lai F1 có sức sống cao hơn,
sinh trưởng nhanh hơn, phát triển mạnh hơn, chống chịu tốt
hơn, các tính trạng năng suất cao hơn trung bình giữa hai
bố mẹ hoặc vượt trội hơn cả hai bố mẹ.
- VD: cà chua hồng Việt Nam X cà chua Ba Lan
+ Gà Đông Cảo X Gà Ri

PHIẾU HỌC TẬP
• Hoàn thành sơ đồ lai :
P : ♀ AAbbDD x ♂ aaBBdd
G: ...….…………………....
F1 : …....……………………
- Nhận xét về kiểu gen và số lượng tính trạng trội của các cá thể được
chọn làm bố, mẹ:
…………………………………………………………………………
……………………………………………………........
- Nhận xét về kiểu gen và số lượng tính trạng trội của con lai F 1:
…………………………………………………………………………
……………………………………………………................

PHIẾU HỌC TẬP
•Hoàn thành sơ đồ lai :
P : ♀ AAbbDD x ♂ aaBBdd
G:
AbD
aBd
F1 :
AaBbDd
- Nhận xét về kiểu gen và số lượng tính trạng trội của các cá thể được
chọn làm bố, mẹ:
♀: AAbbDD : Đồng hợp, 2 tính trạng trội
♂ : aaBBdd : Đồng hợp, 1 tính trạng trội
- Nhận xét về kiểu gen và số lượng tính trạng trội của con lai F 1:
F1: AaBbDd: Dị hợp, 3 tính trạng trội

=> ? Em hãy cho biết nguyên nhân của hiện tượng ưu thế lai là gì?
- Do sự tập trung các gen trội có lợi ở cơ thể F 1.

II/ Nguyên nhân của hiện tượng ưu thế lai.
Tại sao khi lai 2 dòng thuần, ưu thế lai
biểu hiện rõ nhất?

-> Vì hầu hết các cặp gen ở trạng thái dị hợp  chỉ có
các gen trội có lợi mới được biểu hiện ở cơ thể lai F1.
Ví dụ: Một dòng mang 2 gen trội lai với một dòng mang
một gen trội sẽ cho con lai F1 mang 3 gen trội có lợi.
P: AAbbDD x aaBBdd  F1: AaBbDd

Sự biến đổi tỉ lệ thể dị hợp và thể đồng hợp do tự thụ phấn và giao
phối gần

-> Vì ở đời sau có hiện tượng phân li, tỉ lệ dị hợ
giảm dần, tỉ lệ đồng hợp lặn tăng lên

- Tại sao ưu thế lai biểu hiện rõ nhất ở F1, sau đ
giảm dần qua các thế hệ?

II/ Nguyên nhân của hiện tượng ưu thế lai.
? Muốn duy trì ưu thế lai chúng ta phải sử dụng biện pháp
nào?
-> Muốn duy trì ưu thế lai phải dùng biện pháp nhân giống vô
tính bằng giâm, chiết, ghép, nuôi cấy mô…

II/ Nguyên nhân của hiện tượng ưu thế lai.
- Lai 2 dòng thuần thì ưu thế lai biểu hiện rõ nhất ở F1. Do sự
tập trung các gen trội có lợi ở cơ thể F1.
VD: P : AAbbdd x aaBBDD
F1: AaBbDd
- Ưu thế lai giảm dần qua các thế hệ. Vì qua các thế hệ tỉ lệ gen
dị hợp giảm dần, tỉ lệ gen đồng hợp lặn tăng .

- Muốn duy trì ưu thế lai phải dùng phương pháp nhân
giống vô tính bằng giâm, chiết, ghép, nuôi cấy mô…

III/ Các phương pháp tạo ưu thế lai

Không dạy chi tiết, chỉ dạy phần chữ đóng khung ở cuối bài).
1/ Phương pháp tạo ưu thế lai ở cây trồng
? Con người đã tiến hành tạo ưu thế lai ở cây
trồng bằng phương pháp nào?
+ Lai khác dòng: Tạo hai dòng thuần chủng (bằng cách cho tự
thụ phấn) rồi cho giao phấn với nhau.
+Lai khác thứ: Để kết hợp giữa tạo ưu thế lai và tạo giống mới.
Trong hai phương pháp trên, phương pháp nào được
sử dụng phổ biến hơn?

-> Phương pháp lai khác dòng được sử dụng phổ biến hơn.

2/ Phương pháp tạo ưu thế lai ở vật nuôi
Người ta đã tiến hành tạo ưu thế lai ở vật
nuôi bằng phương pháp nào? Cho ví dụ.

* Lai kinh tế: Là phép lai giữa cặp vật nuôi bố mẹ
thuộc hai dòng thuần khác nhau rồi dùng cơ thể
lai F1 làm sản phẩm, không dùng nó làm giống.
*Ví dụ: Ở lợn, Con cái là Ỉ Móng Cái lai với con đực
thuộc giống Đại Bạch  Lợn con mới đẻ nặng 0,8 kg,
tăng trọng nhanh, tỉ lệ thịt nạc cao hơn.

2/ Phương pháp tạo ưu thế lai ở vật nuôi
Tại sao người ta không dùng con
lai kinh tế để nhân giống?

* Vì thế hệ sau các gen lặn gây hại ở trạng
thái đồng hợp sẽ được biểu hiện tính trạng.

LAI KHÁC DÒNG

LAI KHÁC THỨ

LAI KINH TẾ

III/ Các phương pháp tạo ưu thế lai
1/ Phương pháp tạo ưu thế lai ở cây trồng
- Chủ yếu dùng phương pháp Lai khác dòng.
2/ Phương pháp tạo ưu thế lai ở vật nuôi
- Lai kinh tế.

Ưu
thế
lai

BÀI TẬP VẬN DỤNG
BT: Một bác nông dân có 2 giống bưởi quả to, vỏ dày, ngọt có kiểu gen
AAbbCC và bưởi quả nhỏ, vỏ mỏng, chua có kiểu gen aaBBcc.
→ Bác muốn tạo giống bưởi có đặc điểm: quả to, vỏ mỏng, ngọt từ 2
giống trên.
a. Theo em Bác nông dân cần làm gì để có giống lai mong muốn? Vì
sao?
=> Cho 2 giống bưởi lai với nhau tạo ưu thế lai vì các gen trội có lợi
sẽ tập trung ở cơ thể lai F1
b. Nếu Bác tiếp tục cho lai giữa các cá thể của giống lai mới thì Bác có
thu được giống lai tốt hơn nữa không? Vì sao?
=> Không, vì ưu thế lai biểu hiện cao nhất ở F1, sau đó giảm dần qua
các thế hệ.

Hướng dẫn về nhà
+ Tìm hiểu và sưu tầm thêm tranh ảnh về hiện tượng thoái hóa; hiện
tượng ưu thế lai.
+ Thực hiện và tuyên truyền cho mọi người có hiểu biết khoa học về lai
kinh tế trong chăn nuôi-> tránh hiện tượng thoái hóa.
- KHUYẾN KHÍCH HS TỰ ĐỌC, TỰ LÀM, ĐỌC THÊM CÁC BÀI
SAU:
+ Bài 36: Các phương pháp chọn lọc.
+ Bài 37: Thành tựu chọn giống ở Việt Nam.
+ Bài 38: tập dượt thao tác giao phấn.
+ Bài 39: Tìm hiểu thanh tựu chọn giống vật nuôi và cây trồng.
- Tuần 22 – Tiết 43: Ôn tập chương V, VI -> KTTX 15 phút – Bài
31,32,34,35