CHỦ ĐỀ A
MÁY TÍNH VÀ XÃ HỘI TRI THỨC
GIỚI THIỆU VỀ TRÍ TUỆ NHÂN TẠO
BÀI 1
GIỚI THIỆU VỀ TRÍ TUỆ NHÂN TẠO

Theo em máy tính làm được
những việc gì tốt hơn con người?

- Tính toán nhanh chóng và chính xác.
- Xử lý dữ liệu lớn.
- Khả năng làm việc liên tục và không cần nghỉ ngơi
- Khả năng thực hiện các tác vụ nguy hiểm
- Bảo mật và tự bảo vệ

Em hãy cho ví dụ về việc mà máy
tính chưa làm tốt hơn con người?

- Phân tích tâm lý con người
- Chuẩn đoán bệnh
- Sáng tác văn học, nghệ thuật

1. Tìm hiểu về khái niệm trí tuệ nhân tạo

Trí tuệ là gì?

- Trí tuệ là khả năng suy nghĩ và hành động sử dụng
kiến thức, kinh nghiệm, sự hiểu biết, ý thức chung và
cái nhìn sâu sắc.

1. Tìm hiểu về khái niệm trí tuệ nhân tạo
a) Trí tuệ con người và trí tuệ nhân tạo
- Trí tuệ con người thể hiện qua khả năng tư duy, suy luận logic, phân
tích và giải quyết vấn đề; biết học hỏi và kinh nghiệm từ những sai lầm
trước đó; biết kiểm soát và điều chỉnh cảm xúc của bản thân,...
- Trí tuệ nhân tạo là khả năng máy tính có thể làm được những công
việc mang tính trí tuệ con người.

1. Tìm hiểu về khái niệm trí tuệ nhân tạo
b) Vài nét về sự phát triển của AI
- Từ những năm 1950, Alen Turing đã đề xuất bài kiểm tra trí tuệ máy tính
(Turing test).
- Bài kiểm tra dựa trên tiêu chí không thể phân biệt được giữa người và máy
tính trong thể hiện hành vi thông minh.
- Thuật toán AI bắt đầu được sử dụng tại hội thảo ở Đại học Dartmouth (Mỹ)
vào năm 1956.

1. Tìm hiểu về khái niệm trí tuệ nhân tạo
b) Vài nét về sự phát triển của AI
- Có 2 loại AI: AI mạnh (AI rộng) và AI yếu (AI hẹp).
+ AI mạnh:
Mục đích tạo ra hệ thống AI có các khả năng như con người trong suy
luận, lập kế hoạch và có trí thông minh để giải quyết bất kì loại vấn đề phức
tạp nào.
Hệ thống AI mạnh sẽ có tri thức toàn diện về mọi vấn đề, có ý thức khi
hành động. Không thể phân biệt được hệ thống AI mạnh với trí tuệ con
người nói chung.

1. Tìm hiểu về khái niệm trí tuệ nhân tạo
b) Vài nét về sự phát triển của AI
+ AI yếu:
Hướng tới một số ứng dụng cụ thể và để hoạt động hiệu quả cần có sự
tham gia của con người.
AI yếu có thể được con người huấn luyện thông qua học máy nhưng
không thể tự học hỏi hoặc tự cải thiện nếu không có sự hỗ trợ và hướng dẫn
của con người.
AI yếu đã được sử dụng rộng rãi và có hiệu quả trong mốt số nhiệm vụ
cụ thể.

1. Tìm hiểu về khái niệm trí tuệ nhân tạo
b) Vài nét về sự phát triển của AI
- Một số thành tựu nổi bật của ngành AI trong thời gian gần đây:
+ Phần mềm máy tính Alphago đã đánh bại nhà vô địch cờ vây Lee Sedol vào
năm 2016. (AlphaGo thắng 4/5 trận, Lee Dedol thắng 1/5 trận).
=> Thể hiện khả năng suy luận, giải quyết các vấn đề phức tạp.
+ ChatGPT, chatbot, trợ lí ảo, ... có thể giao tiếp được với con người bằng cả
ngôn ngữ viết và tiếng nói.
phù hợp.

1. Tìm hiểu về khái niệm trí tuệ nhân tạo
b) Vài nét về sự phát triển của AI
- Một số thành tựu nổi bật của ngành AI trong thời gian gần đây:
+ Xe ô tô tự lái có thể đi đúng luật giao thông, tránh va chạm với xe khác.
=> Thể hiện khả năng nhận thức được môi trường xung quanh để có hành vi
phù hợp.

1. Tìm hiểu về khái niệm trí tuệ nhân tạo
b) Vài nét về sự phát triển của AI
- Một số thành tựu nổi bật của ngành AI trong thời gian gần đây:
+ Người máy Xoxe:
Có khả năng nghe nhìn, nhận biết môi trường xung quanh, hiểu ngôn
ngữ tự nhiên và có khả năng học. Giao tiếp được hơn 120 thứ tiếng và học
thông qua tương tác với người dùng trên mạng xã hội.
Xoxe tích hợp công nghệ nhận dạng khuôn mặt và cảm xúc => có thể dự
đoán độ tuổi, nhận biết ngôn ngữ cơ thể và phát hiện cảm xúc con người.

1. Tìm hiểu về khái niệm trí tuệ nhân tạo
c) Một số đặc trưng của AI
- Khả năng học: Trong quá trình hoạt động, hệ thống AI học từ dữ liệu đầu
vào, tìm ra được các tính chất và quy luật tiềm ẩn trong dữ liệu, rút ra được tri
thức để thực hiện công việc tốt hơn trước.
- Khả năng hiểu ngôn ngữ: Hệ thống AI có các mô hình ngôn ngữ giúp máy
tính giao tiếp được với con người bằng ngôn ngữ tự nhiên, nhận câu hỏi và trả
lời được bằng văn bản hay tiếng nói.

1. Tìm hiểu về khái niệm trí tuệ nhân tạo
c) Một số đặc trưng của AI
- Khả năng suy luận: Hệ thống AI vận dụng các quy tắc logic và tri thức đã
tích luỹ để đưa ra kết luận dựa trên các thông tin đang có.
- Khả năng nhận thức được môi trường xung quanh: Trong quá trình hoạt
động, hệ thống AI nhận dữ liệu đầu vào từ các cảm biến, xử lí dữ liệu, rút ra
thông tin và hiểu biết môi trường xung quanh để có hành vi phù hợp.
- Khả năng giải quyết vấn đề: Hệ thống AI có các kĩ thuật, phương pháp phân
tích dữ liệu từ đó trích xuất được tri thức, đề xuất cách giải quyết vấn đề và ra
quyết định tối ưu để đạt được mục tiêu đặt ra.

2. một số lĩnh vực nghiên cứu phát triển của AI
a) Học máy
Học máy (machine learning) là lĩnh vực nghiên cứu làm cho máy tính
có khả năng học từ dữ liệu thu được trong quá trình hoạt động để tự
hoàn thiện và nâng cao năng lực nhận thức.

2. một số lĩnh vực nghiên cứu phát triển của AI
b) Xử lí ngôn ngữ tự nhiên
Xử lí ngôn ngữ tự nhiên là lĩnh vực nghiên cứu các mô hình ngôn ngữ,
các phương pháp để máy tính và con người giao tiếp được với nhau
bằng ngôn ngữ tự nhiên, cả ngôn ngữ viết và tiếng nói.
Hiện nay, nhiều người dùng các kênh liên lạc khác nhau như: email,
tin nhắn thoại và văn bản, bài đăng trên mạng xã hội,... Xử lí ngôn ngữ
tự nhiên nghiên cứu các giải pháp giúp tự động xử lí nguồn dữ liệu
này.

2. một số lĩnh vực nghiên cứu phát triển của AI
c) Thị giác máy tính
- Thị giác máy tính là lĩnh vực nghiên cứu các phương pháp thu nhận,
xử lí ảnh kĩ thuật số, phân tích và nhận dạng các hình ảnh từ thế giới
bên ngoài, rút ra các thông tin cần thiết trong từng tình huống cụ thể.
- Thị giác máy tính góp phần phát triển các hệ thống AI để điều khiển
phương tiện tự lái, hỗ trợ người lái hay người máy có camera tích hợp
công nghệ nhận dạng khuôn mặt và cảm xúc.

2. một số lĩnh vực nghiên cứu phát triển của AI
d) AI tạo sinh
- AI tạo sinh là lĩnh vực nghiên cứu xây dựng các phương pháp để phát
triển một hệ thống AI có khả năng tạo ra nội dung văn bản, hình ảnh, âm
thanh,…
- GPT là một mô hình nền tảng để phát triển một số hệ thống AI tạo sinh.
Ví dụ: ChatGPT có thể trả lời các câu hỏi trong nhiều lĩnh vực kiến thức
như hỗ trợ lập trình, viết các bài luận, viết các tóm tắt nghiên cứu.

2. một số lĩnh vực nghiên cứu phát triển của AI
d) AI tạo sinh
- AI tạo sinh giúp máy tính đã sáng tác được nhạc cho các bài hát như hệ
thống Mubert, Beatoven.... và AI tạo sinh hình ảnh như Midiourney...

LUYỆN TẬP
Câu 1. Em hãy cho biết phát biểu sau về AI là đúng hay sai?
"Turing Test" là bài kiểm tra trí tuệ của máy tính.
Đúng
- Turing Test là một phương pháp để đánh giá khả năng của một máy
tính để thực hiện hành vi tương tự hoặc khó phân biệt được so với con
người. Trong thử nghiệm, một máy tính được đưa vào tình huống giao
tiếp với một người thật thông qua văn bản, và nhiệm vụ của máy tính là
phải gây ấn tượng cho người thẩm định rằng nó là một người thật. Nếu
máy tính có thể đạt được mức độ này, thì nó được coi là đã vượt qua
Turing Test.

Câu 2. Em hãy cho biết phát biểu sau về AI là đúng hay sai?
Nhờ mở rộng phạm vi ứng dụng mà AI yếu phát triển thành
AI mạnh.
Đúng
- AI yếu thường chỉ giải quyết các nhiệm vụ cụ thể và hạn chế, trong
khi AI mạnh có khả năng tự học và thích nghi với nhiều tình huống khác
nhau một cách linh hoạt.
- Mở rộng phạm vi ứng dụng của trí tuệ nhân tạo có thể đóng một vai
trò quan trọng trong việc phát triển từ AI yếu sang AI mạnh. Khi AI
được áp dụng và huấn luyện trong nhiều lĩnh vực và tác vụ khác nhau,
nó có cơ hội tiếp cận nhiều dữ liệu và kinh nghiệm hơn, từ đó cải thiện
hiệu suất và khả năng tự học của nó. Điều này dẫn đến sự tiến bộ từ AI
yếu đến AI mạnh.

Câu 3. Em hãy cho biết phát biểu sau về AI là đúng hay sai?
AI tạo sinh có thể giúp học sinh viết được một bài văn tả
cảnh đẹp của quê hương.
Đúng
- Các mô hình AI tạo sinh đã đạt được tiến bộ đáng kể và có thể tạo ra
văn bản mô phỏng ngôn ngữ tự nhiên với độ chính xác và sự tự nhiên
tương đối cao. Vì vậy, trong một số trường hợp, AI tạo sinh có thể hỗ
trợ học sinh trong việc viết bài văn tả cảnh đẹp của quê hương bằng
cách cung cấp ý tưởng, cấu trúc hoặc thậm chí là văn bản cụ thể.

Câu 4. Em hãy cho biết phát biểu sau về AI là đúng hay sai?
AI có thể tự hành động một cách hợp lí.

-Phát biểu này có thể đúng hoặc sai tùy thuộc vào cách hiểu và bối
cảnh cụ thể. Một số hành động của AI có thể được coi là hợp lý trong
một tình huống nhất định nhưng không phải lúc nào cũng phù hợp
trong mọi tình huống.

VẬN DỤNG
Năm 1997, máy tính Deep Blue của IBM đánh bại Đại kiện tướng cờ
vua Garry Kasparov. Đây là lần đầu tiên một chương trình máy tính
đánh bại một nhà vô địch thế giới về cờ vua. Em hãy giải thích vì sao
sự kiện đó được xem là một thành tựu của trí tuệ nhân tạo.
- Sự kiện Deep Blue của IBM đánh bại Đại kiện tướng cờ vua Garry
Kasparov vào năm 1997 được xem là một thành tựu của trí tuệ nhân tạo
vì nó đại diện cho một bước tiến quan trọng trong việc áp dụng trí tuệ
nhân tạo vào một lĩnh vực phức tạp như cờ vua.

VẬN DỤNG
- Deep Blue đã thành công trong việc đánh bại Kasparov, một trong
những kỳ thủ hàng đầu và được coi là một trong những tay cờ vua vĩ đại
nhất mọi thời đại. Điều này đã chứng minh rằng một hệ thống máy tính
có thể vượt qua khả năng của con người trong một trò chơi đòi hỏi sự tư
duy chiến thuật và sáng tạo như cờ vua.
- Thành công của Deep Blue đã mở ra cánh cửa cho việc phát triển các
hệ thống trí tuệ nhân tạo khác, từ xe tự lái đến phân tích dữ liệu y tế.
=> Điều này đã chứng minh tiềm năng to lớn của trí tuệ nhân tạo trong
việc giải quyết các vấn đề phức tạp và mở ra một tương lai hứa hẹn cho
sự phát triển của công nghệ này.

Thank you