BÀI 1: THƯƠNG NHỚ QUÊ
HƯƠNG
VĂN BẢN 2: BẾP LỬA

BẰNG VIỆT

CHUẨN
BỊ ĐỌC

CHIA SẺ CỦA BẢN THÂN

Hãy chia sẻ một kỷ
niệm với người thân
của em.

Khi nhắc tới người thân,
em nhớ nhất điều gì/ thứ
gì?

I/TRẢI
NGHIỆM
CÙNG VĂN
BẢN

1/Tác giả

TRÌNH BÀY CÁC
THÔNG TIN EM
BIẾT VỀ NHÀ THƠ
BẰNG VIỆT

1/ Tác giả

Sinh
Tên thật

Các tập thơ: Hương
Phong cách viết đa cây – Bếp lửa (1968,
Xã Chàng
in chung với Lưu
dạng, trẻ trung và
Sơn, huyện
Thạch Thất, đầy sức sống; ngôn Quang Vũ), Đất sau
Thành phố Hà ngữ thơ tài hoa, giàu mưa (1977), Bếp lửa
hình ảnh; tư tưởng – khoảng trời (1986)
Nội
thơ Bằng Việt bị ảnh
hưởng bởi tư tưởng trí
thức phương Tây

15/06/1941

Nguyễn Việt
Bằng

Phong cách
Quê quán
sáng tác

Tác phẩm
tiêu biểu

1.2. TÌM HIỂU CHÚ
THÍCH
Tu hú
Nêu khái
niệm

Đinh ninh
Nêu khái
niệm

Chiến khu
Nêu khái
niệm

2. Tác phẩm

TRÌNH BÀY CÁC
THÔNG TIN EM
BIẾT VỀ BÀI THƠ
“BẾP LỬA”

2. Tác phẩm
Năm sáng tác
Hoàn cảnh sáng tác

196
3

Bài thơ được sáng tác khi
tác giả đang là sinh viên
ngành Luật du học Liên
Xô. Cảnh xa quê đã gợi lại
trong lòng nhà thơ nỗi nhớ
quê, nhớ nhà, nhớ người
bà kính yêu của mình.

Xuất xứ

In trong “Bằng Việt – thơ với
tuổi thơ

Thể thơ
Bố cục

Tự do

Khổ 1: Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn
cảm xúc
Khổ 2, 3, 4, 5: Hồi tưởng kỷ niệm
tuổi thơ bên bà và trân trọng những
giá trị tốt đẹp bà trao truyền cho
cháu
Khổ 6: Nỗi nhớ và tình yêu dành cho
bà khi xa bà

II/SUY NGẪM
VÀ PHẢN HỒI

1/Nét độc đáo về
hình thức của bài
thơ

Nhóm 4HS hoàn thành 2 PHT
sau

a. TÌM HIỂU TỪ NGỮ, HÌNH ẢNH,
BIỆN PHÁP TU TỪ

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Hình ảnh bếp lửa
Khổ 1
Khổ 2, 3, 4, 5
Khổ 6
Mối quan hệ giữa
hình ảnh bếp lửa
và hình ảnh bà
Sự thay đổi của
hình ảnh bếp lửa
Tác dụng của
BPTT

Hình ảnh bà

Biện pháp tu từ

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Yếu tố biểu cảm
Từ ngữ, hình
ảnh thể hiện
Tác dụng của
từng yếu tố
Tác dụng của
việc kết hợp 3
yếu tố

Yếu tố miêu tả

Yếu tố tự sự

Hình ảnh bếp lửa

 

Khổ 1
Khổ 2, 3, 4, 5

Khổ 6
Mối quan hệ
giữa hình ảnh
bếp lửa và hình
ảnh bà
Sự thay đổi của
hình ảnh bếp
lửa
Tác dụng của
BPTT

Hình ảnh bà

Biện pháp tu từ

chờn vờn sương sớm
ấp iu nồng đượm
Lên bốn tuổi… quen mùi khói
khói hun nhèm mắt cháu
Tám năm ròng… cùng bà nhóm lửa
Rồi sớm rồi chiều, lại bếp lửa bà nhen
Một ngọn lửa… luôn ủ sẵn
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới, sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kỳ lạ và thiêng liêng

biết mấy nắng mưa

điệp ngữ (một bếp lửa)

hay kể chuyện những ngày ở Huế
bảo cháu nghe
dạy cháu làm
chăm cháu học
khó nhọc
vững lòng, dặn cháu đinh ninh
lận đận
vẫn giữ thói quen dậy sớm
 

điệp ngữ (một ngọn lửa)
điệp từ (nhóm)
ẩn dụ (bếp lửa)

 

Sớm mai này, bà nhóm bếp lên chưa?

điệp từ (có, trăm)

Hình ảnh bếp lửa cho ta thấy một người bà đảm đang, tần tảo; chăm sóc cháu chu đáo, ân
 
cần; đảm nhiệm luôn vai trò người cha, người mẹ, người thầy; là điểm tựa tinh thần cho cả
gia đình trong những năm tháng chiến tranh khốn khó.
Đồng thời, bà cũng là người trao truyền, hun đúc trong cháu những tình cảm đẹp đẽ: đó là
tình yêu thương gia đình, quê hương, làng xóm; sự sẻ chia; là niềm tin vào cuộc sống.
Từ hình ảnh bếp lửa thực bà nhóm lên mỗi  
ngày chuyển thành hình ảnh mang tính
biểu tượng cho niềm tin, cho tình yêu
thương, cho sức sống mãnh liệt.

 

 

Nhấn mạnh ý nghĩa hình ảnh bếp lửa:
không phải là bếp lửa bình thường mà là
bếp lửa của niềm tin và tình yêu thương
vĩnh cửu, không gì có thể thay thế được bà
và tình yêu của bà dành cho cháu.

 

 
Từ ngữ, hình ảnh
thể hiện

-

Yếu tố biểu cảm
Từ ngữ biểu cảm trực
tiếp: “thương”.
Biểu cảm gián tiếp: từng
chi tiết, hình ảnh trong
bài thơ đều thể hiện tình
cảm yêu thương, kính
trọng dành cho bà.

-

Tác dụng của từng
yếu tố

Tác dụng của việc
kết hợp 3 yếu tố

Bộc lộ tình cảm chan chứa,
lòng kính yêu của tác giả
dành cho bà.

Yếu tố miêu tả
Bếp lửa: “chờn vờn
sương sớm”, “ấp iu nồng
đượm”.
Ngựa: “khô rạc”, “gầy”.
Làng: “cháy tàn cháy
rụi”.
Bà: “lận đận”, “khó
nhọc”.
…

Hình ảnh thơ chân thực, rõ
nét; thấy được sự khốn khó
của những năm tháng chiến
tranh khốc liệt; sự vất vả, hy
sinh của bà; tình thương bao
la bà dành cho cháu.

Yếu tố tự sự
Cả bài thơ là dòng hồi tưởng
về bà, kể lại câu chuyện từ
khi cháu 4 tuổi đã ở với bà
đến khi cháu lớn lên, đi học
xa.

 

 

Biết và hiểu được câu chuyện
tuổi thơ gắn liền với bà của
tác giả
 

Thể hiện hình ảnh bà sống động, chân thực từ khi nhân vật “tôi” còn nhớ đến lúc lớn lên, tình
yêu thương vô bờ và lòng biết ơn dành cho bà.

2. MẠCH CẢM XÚC, CẢM HỨNG
CHỦ ĐẠO

2. TÌM HIỂU MẠCH CẢM XÚC, CẢM HỨNG CHỦ ĐẠO
MẠCH CẢM XÚC

BỐ CỤC

Khổ 1

Khổ 1

Khổ
2, 3, 4,
5

Khổ 2,
3, 4, 5

Khổ 6

Khổ 6

CẢM HỨNG CHỦ
ĐẠO
…………………………
…………………………
…………………………
…………………………
…………………………
…………………………
…………………………
………………................
.

2. MẠCH CẢM XÚC, CẢM HỨNG CHỦ ĐẠO
MẠCH CẢM XÚC

BỐ CỤC

KHỔ 1

KHỔ 2, 3, 4,
5

KHỔ 6

Khổ 1

Khổ 2,
3, 4, 5
Khổ 6

• Hồi tưởng về hình ảnh
bếp lửa của bà
• Cảm xúc nghẹn ngào, thương yêu
thiết tha, trân trọng những giá trị
tốt đẹp mà bà trao truyền cho
cháu.
• Niềm vui với cuộc sống rộng lớn
bên ngoài nhưng trong lòng là nỗi
nhớ khôn nguôi về bà.

CẢM HỨNG
CHỦ ĐẠO
Cảm hứng ngợi ca hình ảnh
bếp lửa ấm áp, thiêng liêng
được nhóm lên từ bàn tay
và tấm lòng của bà.

3. kết cấu, thông điệp, tư tưởng

0
1

Kết cấu

Thông điệp

Tư tưởng

Nét đặc sắc trong kết cấu của
văn bản là tạo ra một chỉnh thể
tác phẩm toàn vẹn từ nội dung
tới hình thức: xây dựng hình ảnh
sóng đôi bà - bếp lửa; kết hợp 3
yếu tố miêu tả - tự sự - biểu cảm;
sự phát triển của hình ảnh bếp
lửa từ hình ảnh thực thành hình
ảnh ẩn dụ, … Tất cả yếu tố đó đã
góp phần tạo nên hình ảnh bà đại
diện cho những giá trị tốt đẹp
của phụ nữ Việt Nam và thể hiện
tình yêu thương, nỗi nhớ bà
khôn nguôi.

Tình yêu thương là
ngọn lửa dẫn dắt ta
trong cuộc sống, tạo
động lực cho ta sống
tốt hơn.

Những điều tốt đẹp
được gieo mầm, hình
thành từ tuổi thơ giúp
con người trưởng
thành, nâng đỡ con
người trên bước đường
đời.

0
2

0
3

Viết một đoạn văn (khoảng 200
chữ) thể hiện tình cảm với người
có ảnh hưởng lớn đến em.
4. LIÊN HỆ, VẬN DỤNG

(1) Em hãy khái quát đặc điểm
thể loại thơ qua bài thơ “Bếp
lửa”.
(2) Em hãy nêu những điểm cần
lưu ý khi đọc văn bản thơ.
5. KHÁI QUÁT ĐẶC ĐIỂM THỂ LOẠI,
RÚT RA KINH NGHIỆM ĐỌC

Một số đặc điểm của thể loại thơ
Ngôn ngữ
 
Biện pháp tu từ
 
Mạch cảm xúc, cảm hứng chủ  
đạo
Kết cấu
 
Thông điệp
 
Tư tưởng, chủ đề
 

Thể hiện trong bài thơ “Bếp lửa”