Sự tích Hồ Gươm

Văn bản 2

SỰ TÍCH HỒ GƯƠM

Nào bây giờ chúng ta cùng đến với một địa
danh nổi tiếng qua những bức tranh và sau
đó các em cùng chia sẻ với nhau những
hiểu biết của mình về địa danh ấy? Nào
mời các em!

Nhìn hình đoán địa danh

Đền Ngọc Sơn:

- Được xây dựng từ thế kỷ XIX, lúc đầu được gọi là chùa Ngọc Sơn, sau đổi gọi là đền Ngọc Sơn
- Các nhân vật được thờ trong đền: Trần Hưng Đạo, Văn Xương Đế Quân, Lã Động Tân, Quan Vân Trường, Đức Phật Adiđà. 
Thể hiện quan niệmTam giáo đồng nguyên của người Việt.

2. Cầu Thê Húc (Nghĩa: nơi đậu ánh sáng đẹp của mặt trời).

- Cầu Thê Húc dẫn đến cổng đền Ngọc Sơn, còn gọi là Đắc Nguyệt Lâu (lầu được trăng)
- Cầu được danh sĩ Nguyễn Văn Siêu cho xây dựng vào năm 1865.
- Cầu Thê Húc được làm bằng gỗ rất thô sơ và sơn màu đỏ. Tương truyền cuối thếkỷ 19 cầu bị gãy, người ta xây lại cầu mới có
chân làm bằng xi măng cốt thép, sàn và lan can làm bằng gỗ. Cầu có thiết kế cong cong và uốn như hình con tôm.

Cầu
Thê
Húc về
đêm

3. Tháp Rùa: Tháp xây trên đảo Rùa

- Từ thời vua Lê Thánh Tông đã dựng Điếu Đài ở đó để nhà vua ra câu cá. Sang thời Lê Trung Hưng (khoảng thế kỷ XVII-thế kỷ
XVIII) thì chúaTrịnh Giang cho xây Tả vọng dinh trên đảo rùa là nơi vui chơi hóng mát, sau bị phá hỏng khi Lê Chiêu Thống
lên nắm quyền.
- Tháp Rùa được xây theo hình vuông có 3 tầng, tầng dưới xây rộng hơn, rồi thunhỏ dần lên tầng trên, các mặt phía đông và tây có
3 cửa cuốn. Phía nam và bắc có 2 cửacuốn nhọn ở đầu. Đỉnh 2 tầng có lan can chạy xung quanh. Bốn đầu đao đắp uốn cong
dần lên vào giữa đỉnh, trên đỉnh có hình ngôi sao 5 cánh.

Hồ Gươm

Văn bản 2

SỰ TÍCH HỒ GƯƠM

I. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN

Đọc văn bản

Phiếu học tập số 1
Yêu cầu
1. Trả lời câu hỏi sau: Truyện “Sự tích Hồ
Gươm” thuộc thể loại nào?
A. Truyền thuyết về người anh hùng.
B. Truyền thuyết về thời kì dựng nước.
C. Truyền thuyết về địa danh.
2. Nêu hiểu biết của nhóm về thể loại đó?
3. Trả lời câu hỏi sau: Văn bản này là một
văn bản truyện vậy PTBĐ chính của nó là
gì? Ngôi kể của truyện là ngôi thứ mấy?

Sản phẩm

C. Truyền thuyết về địa danh.

Truyện Sự tích Hồ Gươm thuộc thể
loại truyền thuyết địa danh: Loại
truyền thuyết giải thích nguồn gốc
lịch sử của một địa danh.
- PTBĐ: Tự sự.
- Ngôi kể: Ngôi thứ ba.

Văn bản 2
I. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN
1. Thể loại: Truyền thuyết địa danh
2. Ngôi kể, PTBĐ:
- Ngôi kể: ngôi thứ ba
- PTBĐ: Tự sự.
3. Bố cục: 2 phần

SỰ TÍCH HỒ GƯƠM
- P1: Từ đầu đến đất nước: Long Quân cho
nghĩa quân mượn gươm thần.
- P2: Còn lại: Long Quân đòi lại gươm thần.

Văn bản 2
I. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN

II. SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI
1. Yếu tố kì ảo
- Thanh gươm thần thể hiện đặc điểm của
truyện truyền thuyết là thường có các chi tiết
kì ảo, hoang đường.

SỰ TÍCH HỒ GƯƠM
1. Theo em, vì sao thanh gươm trong
truyện này được gọi là gươm thần?
Điều này thể hiện đặc điểm gì của
truyền thuyết?
- Thanh gươm trong truyện này được gọi
là gươm thần vì có nguồn gốc kì lạ và
sức mạnh phi thường.
- Từ khi có thanh gươm, nghĩa quân dành
được nhiều thắng lợi.

Văn bản 2

SỰ TÍCH HỒ GƯƠM

I. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN
II. SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI
1. Yếu tố kì ảo
- Thanh gươm thần thể hiện đặc điểm của truyện truyền thuyết
là thường có các chi tiết kì ảo, hoang đường.

2. Ở truyền thuyết cũng như truyện kể nói
chung, các sự việc thường diễn ra trong một
thời gian, không gian nhất định. Em hãy xác
định bối cảnh của việc Long Quân cho mượn
2. Bối cảnh xảy ra câu chuyện
gươm, đòi lại gươm trong Sự tích Hồ Gươm
- Long Quân cho mượn gươm đánh giặc, hòa
và điền vào ô tương ứng theo bảng dưới đây
bình thần đòi lại gươm ở hồ Tả Vọng.
(làm vào vở):
Sự việc

Thời gian
 

Cho mượn gươm
thần

Không gian
 Tìm thấy lưỡi

Khi giặc gươm ở biển
Minh đô và chuôi
hộ nước ta gươm ở vùng
rừng núi

khi  
 Sau
Đòi lại gươm thần đuổi sạch
quân Minh

Hồ Tả Vọng

Văn bản 2
I. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN
II. SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI
1. Yếu tố kì ảo
- Thanh gươm thần thể hiện đặc điểm của truyện truyền thuyết
là thường có các chi tiết kì ảo, hoang đường.

SỰ TÍCH HỒ GƯƠM

3. Trong truyền thuyết cũng như truyện kể nói
chung, các sự việc thường được sắp đặt nhằm thể
hiện một ý nghia nào đó. Trong Sự tích Hồ
Gươm, Long Quân để co Lê Thận tình cờ tìm
2. Bối cảnh xảy ra câu chuyện
thấy lưỡi gươm ở một nơi, Lê Lợi tình cờ tìm
- Long Quân cho mượn gươm đánh giặc, hòa thấy chuôi gươm ở một nơi khác. Thông qua cách
cho mượn gươm như vậy, tác giả dân gian muốn
bình thần đòi lại gươm ở hồ Tả Vọng.
- Cách cho mượn gươm thể hiện tinh thần thể hiện điều gì?
- Việc nhận gươm diễn ra ở nhiều thời điểm, nhiều
đoàn kết toàn dân đánh giặc.
địa điểm cho thấy việc cứu nước vô cùng khó khăn,
gian khổ và dài lâu.
- Chuôi gươm tìm thấy ở miền rừng núi, lưỡi gươm
thấy ở miền sông nước cho thấy cách để cứu nước có
ở khắp nơi, từ miền ngược tới miền xuôi.
- Qua đó cũng cho thấy để cứu đất nước khỏi lâm
nguy là sự hợp sức đồng lòng của dân tộc ở khắp
mọi miền đất nước.

Văn bản 2
I. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN
II. SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI
1. Yếu tố kì ảo
- Thanh gươm thần thể hiện đặc điểm của truyện truyền thuyết
là thường có các chi tiết kì ảo, hoang đường.
2. Bối cảnh xảy ra câu chuyện
- Long Quân cho mượn gươm đánh giặc, hòa bình thần đòi lại
gươm ở hồ Tả Vọng.
- Cách cho mượn gươm thể hiện tinh thần đoàn kết toàn dân
đánh giặc.

SỰ TÍCH HỒ GƯƠM

5. Tìm trong văn bản Sự tích Hồ Gươm:
- Một số từ ngữ cho thấy cách xưng hô trân trọng
của các nhân vật đối với Lê Lợi
- Một vài câu văn cho thấy cách bộc lộ tình cảm,
cảm xúc của tác giả dân gian trong lời kể (chẳng
hạn: lo lắng khi nghĩa quân gặp khó khăn; phấn
khởi khi nghĩa quân ngày một thêm hùng mạnh).
- Một số từ ngữ cho thấy cách xưng hô trân trọng
3. Thái độ của tác giả dân gian dành cho của các nhân vật đối với Lê Lợi: minh công, bệ hạ
- Một vài câu văn cho thấy cách bộc lộ tình cảm,
nhân vật
cảm xúc của tác giả dân gian trong lời kể:
- Sự yêu mến, tin tưởng, ngưỡng mộ...
+ Vào thời giặc Minh đặt ách đô hộ ở nước Nam,
chúng coi dân ta như cỏ rác, làm nhiều điều bạo
ngược, thiên hạ căm giận chúng đến xương tủy.
+ Trong tay Lê Lợi, thanh gươm thần tung hoành
khắp các trận địa, làm cho quân Minh bạt vía...

Văn bản 2
I. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN
II. SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI
1. Yếu tố kì ảo
- Thanh gươm thần thể hiện đặc điểm của truyện truyền thuyết
là thường có các chi tiết kì ảo, hoang đường.
2. Bối cảnh xảy ra câu chuyện
- Long Quân cho mượn gươm đánh giặc, hòa bình thần đòi lại
gươm ở hồ Tả Vọng.
- Cách cho mượn gươm thể hiện tinh thần đoàn kết toàn dân
đánh giặc.
3. Thái độ của tác giả dân gian dành cho nhân vật
- Sự yêu mến, tin tưởng, ngưỡng mộ...

SỰ TÍCH HỒ GƯƠM

6. Theo em, Sự tích Hồ Gươm thể hiện những
đặc điểm nào của thể loại truyền thuyết?
- Nhân vật:
+ Nhân vật lịch sử có vai trò quan trọng với
cộng đồng (Lê Lợi, Lê Thận...)
+ Nhân vật kì ảo, có phép thuật (Đức Long
Quân, Rùa Vàng...)
- Cốt truyện: đề cập đến sự kiện lịch sử đã xảy
ra trong quá khứ và có ý nghĩa quan trọng đối
4. Đặc điểm của truyền thuyết
với cộng đồng (cuộc kháng chiến chống quân
- Nhân vật và cốt truyện thể hiện rõ đặc điểm Minh và thành lập triều đại nhà Lê)
của truyền thuyết.
- Sử dụng nhiều yếu tố kì ảo (Rùa Vàng biết nói
tiếng người, lưỡi gươm tự tìm vào lưới Lê Thận
suốt 3 lần...)

Văn bản 2
I. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN
II. SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI
1. Yếu tố kì ảo
- Thanh gươm thần thể hiện đặc điểm của truyện truyền thuyết
là thường có các chi tiết kì ảo, hoang đường.
2. Bối cảnh xảy ra câu chuyện
- Long Quân cho mượn gươm đánh giặc, hòa bình thần đòi lại
gươm ở hồ Tả Vọng.
- Cách cho mượn gươm thể hiện tinh thần đoàn kết toàn dân
đánh giặc.
3. Thái độ của tác giả dân gian dành cho nhân vật
- Sự yêu mến, tin tưởng, ngưỡng mộ...
4. Đặc điểm của truyền thuyết
- Nhân vật và cốt truyện thể hiện rõ đặc điểm của truyền
thuyết.

SỰ TÍCH HỒ GƯƠM

4. Sau khi đọc Sự tích Hồ Gươm, một số bạn cho
rằng truyện này chỉ đơn giản mượn chuyện Lê
Lợi trả gươm thần để "giải thích địa danh Hồ
Gươm". Em đồng ý hay không đồng ý với ý kiến
ấy? Vì sao?
- Theo em, ý kiến trên đúng nhưng chưa đủ.
- Bởi vì, ngoài ý nghĩa "giải thích địa danh Hồ
Gươm", câu chuyện còn:
Kể lại những ngày tháng gian khó khi chống giặc
ngoại xâm của dân tộc ta
Ca ngợi sự đoàn kết, chiến đấu mạnh mẽ, ngoan
cường của ông cha ta trong công cuộc chống giặc
ngoại xâm
5. Ý nghĩa
Chi tiết trao trả lại gươm thần ở cuối câu chuyện,
Truyện giải thích nguồn gốc tên gọi hồ
Gươm, ca ngợi cuộc kháng chiến chính nghĩa còn thể hiện khát vọng hòa bình của đất nước ta,
chống giặc Minh do Lê Lợi lãnh đạo đồng thời đồng thời khẳng định tư tưởng cai trị đất nước bằng
tài đức chứ không phải bằng vũ lực của ông cha ta
thể hiện ý
xưa

"NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ GIÁO VỀ DỰ GIỜ LỚP"

(1
)

Đâu là những chi tiết tưởng tượng,
kì ảo có trong truyện?
a. Lưới đánh cá
e. Lê Thận
b. Gươm thần
c. Rùa Vàng
f. Long Quân
d. Lê Lợi
d. Giặc Minh
 Đáp án: B – C - F

(2)

Theo em, vì sao thanh gươm trong
truyện này được gọi là gươm thần?
Điều này thể hiện đặc điểm gì của
truyền thuyết?
 Vì có nguồn gốc kì lạ và sức mạnh phi
thường
 Thể hiện đặc điểm là truyện thường có
các chi tiết kì ảo, hoang đường.

Nội dung của truyện đề cập đến
những nhân vật lịch sử hoặc sự
kiện lịch sử có thật nào?

(3)

 Lê Lợi, cuộc kháng chiến chống
quân Minh, Hồ Gươm...

n
ệ
y
u g
r
T ẳn
kh h ...
địn

du
ng

Tru
yện
thíc giải
h ...

Nộ
i

a
c
ện .
y
u i ..
r
T gợ
n

Ý

ng
hĩ a

chi

Xây
chi dựng
tiết
...
tiế
t

kì

ảo

ật
u
h
t
ệ
h
g
N

Các
chu h kể
yện
...

Từ chi tiết Lê Lợi trả
gươm trong truyện,
em có suy nghĩ gì về
trách nhiệm của bản
thân trong việc giữ
gìn hòa bình trong
giai đoạn hiện nay?

Đền thờ vua Lê ở Lam Kinh- Thọ Xuân- Thanh Hóa

Tượng đài Lê Lợi ở Thanh Hóa

Phiếu học tập số 2
Yêu cầu

Sản phẩm

4. Đặt câu chứa nội dung của những bức tranh sau:

1

2

6

3

7

4

8

5

9

5. Hãy sắp xếp các sự việc trên theo đúng trình tự của truyện và
cho biết đâu là sự việc chính, đâu là sự việc phụ?

8. Giặc Minh đô hộ.

6. Nghĩa quân Lam Sơn nổi dậy nhưng thất bại.

1. Lê Thận đi đánh cá, ba lần kéo lưới đều thấy lưỡi
gươm, bèn mang về nhà.

2. Lê Lợi đến nhà Thận, thấy lưỡi gươm phát sáng,
cầm lên xem.

3. Lê Lợi thua trận, chạy vào rừng, tình cờ bắt được
chuôi gươm.

5. Lê Lợi kể lại chuyện cho Thận, 2 người đem gươm ra
tra vào chuôi vừa như in. Thận cùng tướng lĩnh nguyện
1 lòng phò Lê Lợi cứu nước

7. Từ đó nghĩa quân nhanh chóng quét
sạch giặc ngoại xâm.
4. Đất nước thanh bình, Lê Lợi lên làm vua,
Long Quân sai Rùa Vàng đòi gươm thần;
Vua trả gươm.
9. Từ đó hồ Tả Vọng mang tên Hồ Gươm hay
hồ Hoàn Kiếm.