Luyện từ và
câu

Dấu gạch
ngang

Trò chơi:

Thử tài siêu nhí

Nêu tác dụng của dấu gạch ngang ?
- Dấu gạch ngang được dùng để đánh
dấu lời nói của nhân vật.
- Đánh dấu các ý được liệt kê hoặc nối
các từ ngữ trong một liên danh.
- Hoặc nối các từ ngữ trong một liên danh.

1
Hình thành kiến thức

I. Nhận xét
Nhận xét về vị trí và tác dụng của mỗi dấu gạch ngang
trong mẩu truyện dưới đây:

Quà tặng bố

Một bữa, Pa-xcan đi đâu về khuya, thấy bố
mình - một viên chức tài chính - vẫn cặm cụi trước
bàn làm việc. Anh rón rén lại gần. Ông bố vẫn mải mê
với những con số: Ông đang phải kiểm tra sổ sách.
“Những dãy tính cộng hàng ngàn con số, một
công việc buồn tẻ làm sao!” - Pa-xcan nghĩ thầm.
Trong óc chàng sinh viên trẻ tuổi chợt loé lên một tia
sáng. Anh lặng lẽ rút về phòng mình và vạch một sơ
đồ gì đó lên giấy.

Mươi hôm sau, ông bố rất ngạc nhiên thấy con
ôm một vật gì kì lạ đặt lên bàn của ông.
- Con hi vọng món quà nhỏ này có thể làm bố
bớt nhức đầu vì những con tính. - Pa-xcan nói.
Thì ra, đó là một chiếc máy cộng trừ mà Paxcan đã đặt hết tình cảm của người con vào việc chế
tạo. Đó chính là chiếc máy tính đầu tiên trên thế giới,
tổ tiên của những chiếc máy tính điện tử hiện đại.
Theo LÊ NGUYÊN LONG - PHẠM NGỌC TOÀN

Pa-xcan
Nhà toán học, vật lí
học, triết học, nhà
văn nổi tiếng người
Pháp, sáng chế ra
máy tính năm 18
tuổi.
(1623 – 1662)

Một bữa, Pa-xcan đi đâu về khuya, thấy bố
mình - một viên chức tài chính - vẫn cặm cụi
trước bàn làm việc. Anh rón rén lại gần.
“Những dãy tính cộng hàng ngàn con số, một
công việc buồn tẻ làm sao!” - Pa-xcan nghĩ thầm.
- Con hi vọng món quà nhỏ này có thể làm bố
bớt nhức đầu vì những con tính. - Pa-xcan nói.

Vị trí: Các dấu gạch ngang ở giữa câu hoặc ở
phần cuối câu.
Tác dụng: Đánh dấu bộ phận chú thích, giải
thích trong câu hoặc trong đoạn văn.

- Con hi vọng món quà nhỏ này có thể làm bố
bớt nhức đầu vì những con tính. - Pa-xcan nói.

Vị trí: Các dấu gạch ngang đầu câu.
Tác dụng: Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân
vật.

II. Bài học
1. Dấu gạch ngang có thể được dùng để đánh
dấu bộ phận chú thích, giải thích trong câu
hoặc trong đoạn văn.
2. Khi đánh dấu bộ phận chú thích hoặc giải
thích, dấu gạch ngang được đặt ở giữa bộ
phận ấy và bộ phận được chú thích, giải thích.

2

Luyện tập

II. Luyện tập
1. Tìm dấu gạch ngang đánh dấu bộ phận chú thích, giải
thích trong đoạn truyện dưới đây:
Một hôm, Hưng chạy chơi đâu về, thấy một vết mực
loang trên bức tranh chiếc tàu thuỷ - bức tranh mà Hưng
vừa mới vẽ, tô màu cẩn thận. Hưng nghĩ ngay là anh Hà
đánh đổ mực vào bức tranh. Hưng oà lên khóc.
- Làm sao thế con? - Mẹ hỏi.
- Anh Hà... - Hưng vừa nói vừa khóc nức nở. - Anh Hà
đánh đổ mực ra tranh của con!
- Không phải đâu. - Mẹ nói. - Tại con mèo đấy. Lúc nãy,
nó làm đổ mực tung toé, anh Hà đã lau bàn và lọ mực,
nhưng tranh của con thì không lau được.
Đêm hôm ấy, nằm cạnh anh Hà, Hưng rất khó ngủ và
hình như anh Hà cũng thế. Hưng cố gắng lấy can đảm làm

Một hôm, Hưng chạy chơi đâu về, thấy
một vết mực loang trên bức tranh chiếc tàu
thuỷ - bức tranh mà Hưng vừa mới vẽ, tô
màu cẩn thận.
Tác dụng: Chú thích về bức tranh chiếc tàu
thuỷ (cho biết bức tranh ấy là của Hưng; em đã
vẽ rất cẩn thận).

Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân
vật.

- Làm sao thế con? - Mẹ hỏi.

Đánh dấu bộ phận chú thích, giải
thích.

Tác dụng: Chú thích về lời nói (cho biết người
nói là mẹ của Hưng).

Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân
vật.
- Anh Hà... - Hưng vừa nói vừa khóc nức nở. - Anh
Hà đánh đổ mực ra tranh của con!
Đánh dấu bộ phận chú thích, giải
thích.

Tác dụng: Chú thích về lời nói (cho biết người
nói là Hưng và miêu tả cách nói của Hưng).

Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân
vật.
- Không phải đâu. - Mẹ nói. - Tại con mèo
đấy.
Đánh dấu bộ phận chú thích, giải
thích.

Tác dụng: Chú thích về lời nói (cho biết người
nói là mẹ).

II. Luyện tập
2. Cần thêm dấu gạch ngang vào vị trí nào trong đoạn
truyện sau để đánh dấu bộ phận chú thích, giải thích?
“Sáng Chủ nhật, chúng ta có buổi tham quan nông trại. Các
em nhớ mang bút và sổ tay để ghi chép, chuẩn bị cho bài
viết sắp tới nhé!” đó là thông báo của cô giáo chủ nhiệm từ
buổi chiều thứ Năm. Lan háo hức lắm. Cô bé thấy thời gian
trôi thật chậm, mãi mà không tới Chủ nhật.

II. Luyện tập
2. Cần thêm dấu gạch ngang vào vị trí nào trong đoạn
truyện sau để đánh dấu bộ phận chú thích, giải thích?
“Sáng Chủ nhật, chúng ta có buổi tham quan nông trại. Các
em nhớ mang bút và sổ tay để ghi chép, chuẩn bị cho bài
viết sắp tới nhé!” – đó là thông báo của cô giáo chủ nhiệm
từ buổi chiều thứ Năm. Lan háo hức lắm. Cô bé thấy thời
gian trôi thật chậm, mãi mà không tới Chủ nhật.

3

Vận dụng

Bài học hôm nay giúp các em biết được điều gì?
Điều đó giúp em việc gì?

4

Dặn dò:

 Học thuộc ghi nhớ
 Chuẩn bị bài tiếp theo

HẸN GẶP LẠI CÁC EM
VÀO TIẾT SAU NHÉ!