Đối với người lái xe ngồi trên xe
Quỹ
Quỹ
đạo
đạo
có có
hình
dạng
dạng
là như
đường
thế tròn
nào ?có
tâm nằm trên trục bánh xe.

Đối Với người quan sát đứng bên
đường
Quỹ
Quỹ
đạo
đạo
cócó
hình
dạng
dạng
là đường
như thếcong
nào lúc
?
lên cao lúc xuống thấp.

Đối với người lái xe

Vận tốc của chiếc đèn pha bằng 0.

Đối với người đứng bên đường
Vận tốc của chiếc đèn pha bằng 40km/h.

BÀI 5 : CHUYỂN ĐỘNG
TỔNG HỢP

I. TÍNH TƯƠNG ĐỐI CỦA CHUYỂN
ĐỘNGXét chuyển động của một chiếc thuyền

đang chạy trên một dòng sông đang chảy.

1. Hệ qui chiếu đứng yên và hệ qui chiếu chuyển
động

Hệ qui chiếu gắn với bờ sông: Hệ qui chiếu
đứng yên.
•

Hệ qui chiếu gắn với một vật trôi theo dòng
nước: Hệ qui chiếu chuyển động.
•

I. TÍNH TƯƠNG ĐỐI CỦA CHUYỂN
ĐỘNGXét chuyển động của một chiếc thuyền

đang chạy trên một dòng sông đang chảy.

Vận tốc của thuyền đối với nước, tức là đối với
hệ qui chiếu chuyển động, gọi là vận tốc tương
đối: V1,2
• Vận tốc của nước đối với bờ. Đó là vận tốc của
hệ qui chiếu chuyển động so với hệ qui chiếu
đứng yên, gọi là vận tốc kéo theo: V2,3

•

Vận tốc của thuyền đối với bờ, tức là đối với
hệ qui chiếu đứng yên, gọi là vận tốc tuyệt đối:
V1,3
•

2.VẬN TỐC TỔNG HỢP :
Nếu thuyền chuyển động với vận tốc v1,2 so với
nước
Nước lại chuyển động với vận tốc v2,3 so với bờ
Thì vận tốc của thuyền so với bờ là
V1,2
V1,3

V2,3
V1,3

Dễ dàng thấy rằng:

v1,3 = v1,2 + v2,3

KEÁT LUAÄN ?
VẬN TỐC TỔNG HỢP : véc tơ vận tốc
tuyệt đối bằng tổng véc tơ vận tốc tương đối
và véc tơ vận tốc kéo theo.

v1,3 = v1,2 + v2,3

Các trường hợp
+ riêng:
Khi vận tốc tương đối V1,2 và vận tốc kéo theo V2,3

cùng phương cùng chiều (thuyền chay xuôi dòng): V
1,3
Ta có: |V1,3| = |V1.2| + |V2,3|

V1,2

V2,3

+ Khi vận tốc tương đối V1,2 và vận tốc kéo theo V2,3
cùng phương ngược chiều (thuyền chạy ngược
dòng):
V2,3 V1,3
Ta có: |V1,3| = ||V1,2| - |V2,3||

V1,2

+ Khi vận tốc tương đối V1,2 và vận tốc
kéo theo V2,3 vuông góc với nhau
(thuyền chạy ngang qua sông từ bờ này
V2,3
sang bờ kia):
V1,2

2

V1,3

2

2

Ta có: V1,3 = V1.2 + V2,3

Vận dụng
3. vận dụng 1
a. tốc độ trung bình:
Ví dụ: Một đoàn tàu chạy thẳng , trong 1 giờ đầu tốc độ trung bình 60 km/h so với
mặt đường, trong 1,5 giờ sau chạy với tốc độ trung bình 40 kh/h . Tính tốc độ
trung bình của toàn bộ khoảng thời gian chuyển động.

a. Tổng hợp hai vận tốc cùng phương
Ví dụ: Một đoàn tàu chạy thẳng với vận tốc trung bình 36 km/h so với mặt đường,
một hành khách đi về phía đầu tàu với vận tốc 1m/s so với mặt sàn tàu.
a) Hành khách này tham gia mấy chuyển động?
b) Làm cách nào để xác định được vận tốc của hành khách đối với mặt đường?
Giải
a)Hành khách này tham gia 2 chuyển động:
• Chuyển động với vận tốc 1m/s so với sàn tàu
• Chuyển động do tàu kéo đi (chuyển động kéo
theo) với vận tốc bằng vận tốc của tàu so với
mặt đường.
Chuyển động của hành khách so với mặt đường
là tổng hợp của hai chuyển động trên

Giải

Do các chuyển động đều cùng hướng chạy của đoàn tàu nên:
V1,3 = V1,2 + V2,3 = 1 m/s + 10 m/s = 11 m/s.
Hướng của vận tốc là hướng đoàn tàu chạy.

2. Một ca nô chạy hết tốc lực trên mặt nước yên lặng có thể đạt 21,5 km/h.
Ca nô này chạy xuôi dòng sông trong 1 giờ rồi quay lại thì phải mất 2 giờ
nữa mới về tới vị trí ban đầu. Hãy tính vận tốc chảy của dòng sông.

Ví dụ: Một ca nô chạy trong hồ nước yên lặng có vận tốc tối đa 18 km/h. Nếu ca
nô chạy ngang một con sông có dòng chảy theo hướng Bắc - Nam với vận tốc lên
tới 5 m/s thì vận tốc tối đa nó có thể đạt được so với bờ sông là bao nhiêu và theo
hướng nào?

Giải

Một máy bay đang bay theo hướng Bắc với vận tốc 200 m/s thì bị gió từ
hướng Tây thổi vào với vận tốc 20 m/s. Xác định vận tốc tổng hợp của máy
bay lúc này
20 m/s
200 m/s

B
Đ

T
N

B

Một người lái máy bay thể thao đang
tập bay ngang. Khi bay từ A đến B thì
vận tốc tổng hợp của máy bay là 15 m/s

Gió
thổi

Đ

T
N

B

theo hướng 600 Đông – Bắc và vận tốc

600

của gió là 7,5 m/s theo hướng Bắc.
Hãy chứng minh rằng khi bay từ A đến
B thì người lái phải luôn hướng máy
bay về hướng Đông.

A

Nếu gọi v1, v2 lần lượt là vận tốc của gió theo hướng bắc và
vận tốc của máy bay theo phương ngang.
Vận tốc tổng hợp của máy bay lúc này là:
v = v1+ v2 .
Ta có giản đồ vecto như sau:

B

Đ

T

N

Dựa vào dữ liệu của bài thì:
v1 = 7,5 và v=15=> v = 2v1
Góc CAB = 600=> Tam giác ABC vuông ở C => α= 300
Điều này chứng tỏ v2 vuông góc với v1 và có hướng Đông,
tức là người lái phải luôn hướng máy bay về hướng Đông

3. Thảm lăn có vận tốc 2 km/h. Một người bước đi trên thảm
lăn theo cùng chiều lăn của thảm với vận tốc 3km/h so với
thảm lăn. Vận tốc của người so với mặt đất là:

A. 5 km/h.
B. 1,5 km/h.
C. 1 km/h.
D. 6 km/h.

4. Một ca nô chạy theo phương vuông góc với bờ sông từ bờ bên
này sang bờ bên kia với vận tốc 8 km/h so với dòng nước, nước
chảy với vận tốc 6 km/h so với bờ. Vận tốc của ca nô so với bờ
là:

A. 2 km/h.
B. 14 km/h.
C. 48 km/h.
D. 10 km/h.