Tiết 33

Tiết 33: NÓI

QUÁ

I. Nói quá và tác dụng của nói quá
*Ví dụ 1:
Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng
Ngày tháng mười chưa cười đã tối.
(Tục ngữ)
Trả
Câulời:
hỏi:
1.Nói
1. NóiĐêm
Đêmtháng
thángnăm
nămchưa
chưanằm
nằmđã
đãsáng,
sáng,Ngày
Ngày
tháng
thángmười
mườichưa
chưacười
cườiđãđãtối
tốilàcóquá
quásựsựthật.
thật
Thực
chất,
câu chất,
này muốn
nóinhằm
thángnói
năm
ngày
không?
Thực
câu này
điều
gì?
đêmnói
ngắn,
mười
ngày ngắn
2.dàiCách
nhưtháng
vậy có
tác dụng
gì? đêm dài.
2.Cách nói như vậy có tác dụng nhấn mạnh tính
chất đặc biệt của thời gian (giúp cho người
nông dân biết để điều chỉnh công việc cho hợp
lý).

Tiết 33: NÓI

QUÁ

I. Nói quá và tác dụng của nói quá
*Ví dụ 1:
…chưa nằm đã sáng- đêm tháng năm ngắn
…chưa cười đã tối- ngày tháng mười ngắn
 Phóng đại tính chất của hiện tượng thời gian.
-> Tác dụng: nhấn mạnh tính chất đặc biệt của thời
gian

* Ví dụ 2:
Cày đồng đang buổi ban trưa,
Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày.
Ai ơi bưng bát cơm đầy,
Dẻo thơm một hạt, đắng cay muôn phần.
(Ca dao)
Trả lời:
Câu
hỏi:
1.Nói Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày có
là quá
ThựcThực
chất,chất,
câu này
nói
quá
sự sự
thậtthật.
không?
câu muốn
này nhằm
mồ điều
hôi của
nói
gì? người nông dân rơi nhiều như
mưa. nói như vậy có tác dụng gì?
2.Cách
2.Cách nói như vậy có tác dụng nhấn mạnh sự
vất vả của người nông dân khi làm ra lúa gạo.

* Ví dụ 2:

…thánh thót như mưa ruộng cày mồ hôi rơi nhiều như mưa
-> Phóng đại về mức độ lao động
(cày đồng) của người nông dân .
- Tác dụng: nhấn mạnh sự vất vả
của người nông dân.
=> NÓI QUÁ

SO SÁNH HAI CÁCH NÓI
Ca dao, tục ngữ

Nói đúng sự thật

a) Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng
Ngày tháng mười chưa cười đã tối.

Đêm tháng năm rất ngắn.
Ngày tháng mười rất dài.

b) Cày đồng đang buổi ban trưa,
Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày.
Ai ơi bưng bát cơm đầy,
Dẻo thơm một hạt, đắng cay muôn phần.

Mồ hôi đổ rất nhiều.

 Cách nói của ca dao, tục ngữ hay hơn, vì gây ấn
tượng mạnh cho người đọc, người nghe.

Khái niệm: Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại
mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện
tượng được miêu tả. Nãi qu¸ cßn ®­ưîc gäi lµ:
phần
ví xư­
dụ,ng.hãy
ngoa dô,Qua
phãng
®¹i,xét
thËm

cho biết nói quá là gì và
- Tác dụng:
nhấn mạnh,
gâyquá?
ấn tượng, tăng sức
tác dụng
của nói
biểu cảm.
*Ghi nhớ. SGK. Tr 102

Lưu ý
Phân biệt nói quá với nói khoác
Giống
(ở cách thức)

Đều phóng đại quy mô, tính chất
của sự việc, hiện tượng

Nói quá
Là biện pháp tu
từ nhằm gây ấn
tượng, tăng sức
Khác
biểu cảm, có tác
(ở mục đích) động tích cực.

Nói khoác
Nhằm phô
trương bản thân,
tạo sự hiểu nhầm
cho người khác,
người nói bị chê
cười, mang tính
tiêu cực.

Bài tập nhanh

Xác định phép nói quá trong những câu sau:
a) Nhớ, tôi nhớ đến chết cũng không quên.
Đáp án: tôi nhớ đến chết cũng không quên.
b)

Bác ơi, tim Bác mênh mông thế
Ôm cả non sông mọi kiếp người.

Đáp án: …tim Bác mênh mông thế
Ôm cả non sông mọi kiếp người.
c)

Lỗ mũi mười tám gánh lông
“tơ hồng
ĐápChồng
án: Lỗyêu
mũichồng
mười bảo:
tám gánh
lôngtrời cho”.

Nhìn tranh đoán thành ngữ sử dụng nói quá

Khỏe như voi

Nhìn tranh đoán thành ngữ sử dụng nói quá

Nhanh như chớp

Nhìn tranh đoán thành ngữ sử dụng nói quá

Đen như cột nhà cháy

Nhìn tranh đoán thành ngữ sử dụng nói quá

Gầy như que củi

Nhìn tranh đoán thành ngữ sử dụng nói quá

Khóc như mưa

Nhìn tranh đoán thành ngữ sử dụng nói quá

Nhanh như gió

II.Luyện tập.

Bài tập 1. Tìm biện pháp nói quá và giải thích ý nghĩa của chúng
trong các ví dụ sau:
a.Bàn tay ta làm nên tất cả
Có sức người sỏi đá cũng thành cơm
(Hoàng Trung Thông)
- sỏi đá cũng thành cơm: Niềm tin vào thành quả lao động gian
khổ, nhọc nhằn.
b.Anh cứ yên tâm, vết thương chỉ sướt da thôi. Từ giờ đến sáng
em có thể đi đến tận trời được.
(Nguyễn Minh Châu)
- đi lên đến tận trời: Vết thương chẳng có nghĩa lí gì, anh không
phải bận tâm.
c.(...) Cái cụ bá thét ra lửa ấy lại xử nhũn mời hắn vào nhà xơi
nước.
(Nam Cao)
- thét ra lửa: Kẻ có quyền sinh, quyền sát đối với người khác.

Bài tập 2. Điền các thành ngữ sau vào chỗ trống /.../ để
tạo biện pháp tu từ nói quá: bầm gan tím ruột, chó
ăn đá gà ăn sỏi, nở từng khúc ruột, ruột để ngoài da, vắt
chân lên cổ.
a. chó ăn đá gà ăn sỏi
b. bầm gan tím ruột
c. ruột để ngoài da
d. nở từng khúc ruột
e. vắt chân lên cổ

Bài tập 3. Đặt câu với các thành ngữ dùng biện pháp
nói quá sau đây: nghiêng nước nghiêng thành, dời non
lấp biển, lấp biển vá trời, mình đồng da sắt, nghĩ nát óc.
- Thúy Kiều có vẻ đẹp nghiêng nước nghiêng thành.
- Đoàn kết tạo ra sức mạnh dời non lấp biển.
- Công việc lấp biển vá trời ấy là công việc của nhiều thế hệ.
- Những chiến sĩ mình đồng da sắt đã chiến thắng kẻ thù.
- Tớ nghĩ nát óc mà vẫn chưa giải được bài toán này.

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Học thuộc Ghi nhớ/ SGK.
- Lấy được ví dụ về Nói quá.
- Chuẩn bị bài: Nói giảm, nói tránh