PHẦN BỐN: DI TRUYỀN HỌC
Chương 1: DI TRUYỀN PHÂN TỬ

BÀI 1: DNA VÀ CƠ CHẾ TÁI BẢN
DNA

I. CHỨC NĂNG CỦA DNA
1. Cấu trúc DNA

DNA

DNA có cấu trúc như thế nào ?

Hình 1.1. Mô hình cấu trúc DNA theo Watson và Crick

I. CHỨC NĂNG CỦA DNA
1. Cấu trúc DNA

- Được cấu trúc theo nguyên tắc đa phân,
đơn phân là các nucleotit.
- Các nucleotit liên kết với nhau bằng liên kết
cộng hoá trị tạo nên mạch polynucleotit ( liên
kết được hình thành giữa đường của nu này
với gốc PO43- phôtphat của nu kia)
- Mỗi DNA gồm 2 mạch polynu liên kết với
nhau bằng liên kết Hidro theo nguyên tắc bổ
sung: A liên kết với T bằng 2 liên kết hidro,
G liên kết với C bằng 3 liên kết hidro

I. CHỨC NĂNG CỦA DNA
2. Chức năng DNA

DNA

DNA có chức năng gì?

I. CHỨC NĂNG CỦA DNA
2. Chức năng DNA

DNA

- Mang, bảo quản và truyền đạt thông tin di
truyền cho các thế hệ tế bào và cơ thể.
-Thông tin trong DNA => mRNA qua quá trình phiên
mã =>dịch mã tạo ra protein.

PHẦN A: GEN, MÃ DI TRUYỀN VÀ QUÁ TRÌNH NHÂN ĐÔI ADN

I. GEN

ADN mẹ

II. TÁI BẢN DNA
Quá trình tái bản DNA

Enzim mở xoắn

- Diễn ra ở đâu trong tế bào?
- Tuân theo những nguyên tắc nào?
- Cần những nguyên liệu (thành
phần) nào?
- Enzim chính là enzim nào?
- Chiều tổng hợp?
- Gồm những bước chính nào?

Enzim mở xoắn
ADN
polimeraza

ARN polimeraza
tổng hợp mồi
ADN
polimeraza
Enzim
nối

Đoạn mồi
Mạch mới
tổng hợp

- Kết quả
Đoạn Okazaki

Mạch
khuôn

II. TÁI BẢN ADN
ADN mẹ

Gồm 2 bước:
Bước 1: Khởi đầu sao chép
Bước 2: Tổng hợp mạch
mới.

Enzim mở xoắn

Enzim mở xoắn
ADN
polimeraza

ARN polimeraza
tổng hợp mồi
ADN
polimeraza
Enzim
nối

Đoạn mồi
Mạch mới
tổng hợp

Đoạn Okazaki

Mạch
khuôn

II. TÁI BẢN ADN

1. Khởi đầu sao chép

- Emzyme Ori DNA tách
thành 2 mạch đơn của phân
tử DNA tạo nên chạc hình
chữ Y => 2 mạch khuôn.
- RNA-polimeraza tổng hợp
đoạn RNA mồi, DNApolymeraza tổng hợp mạch
đơn mới theo chiều 5'-3'.

ADN mẹ

Enzim mở xoắn

Enzim mở xoắn
ADN
polimeraza

ARN polimeraza
tổng hợp mồi
ADN
polimeraza
Enzim
nối

Đoạn mồi
Mạch mới
tổng hợp

Đoạn Okazaki

Mạch
khuôn

II. TÁI BẢN ADN

1. Khởi đầu sao chép
2. Tổng hợp DNA mới

- Các nucleotit của môi trường
nội bào liên kết với nu trên mạch
khuôn theo nguyên tắc bổ sung
(A-T, G-C).
- Trên mạch mã gốc (3'-5') mạch
mới được tổng hợp liên tục.
- Trên mạch bổ sung (5'-3') mạch
mới được tổng hợp gián đoạn tạo
nên các đoạn ngắn(okazaki).
- Các đoạn okazaki được nối lại
với nhau nhờ enzim nối (ligaza).

ADN mẹ

Enzim mở xoắn

Enzim mở xoắn
ADN
polimeraza

ARN polimeraza
tổng hợp mồi
ADN
polimeraza
Enzim
nối

Đoạn mồi
Mạch mới
tổng hợp

Đoạn Okazaki

Mạch
khuôn

II. TÁI BẢN ADN
1. Khởi đầu sao chép
2. Tổng hợp các mạch DNA mới
3. Hai phân tử DNA được tạo thành
Phân tử DNA tạo thành: một mạch
mới được tổng hợp còn mạch kia là
của DNA ban đầu (nguyên tắc bán
bảo tồn: Đảm bảo tính ổn định về vật
liệu di truyền giữa các thế hệ tế bào).
- SVNS: có 1 điểm khởi đầu sao chép
- SVNT: có nhiều điểm khởi đầu sao
chép

ADN mẹ

Enzim mở xoắn

Enzim mở xoắn
ADN
polimeraza

ARN polimeraza
tổng hợp mồi
ADN
polimeraza
Enzim
nối

Đoạn mồi
Mạch mới
tổng hợp

Đoạn Okazaki

Mạch
khuôn

Vị trí

Nhân sơ: Vùng nhân
Nhân thực: Trong nhân ( Kì trung gian)

Nguyên liệu: DNA khuôn, Nucleotit, Enzim, Năng lượng
Enzim chính: DNA polimeraza

TÁI BẢN
DNA

Nguyên tắc:Bổ sung, bán bảo tồn, khuôn mẫu
Chiều tổng hợp: 5'  3'
Diễn biến: (1) Khởi đầu sao chép, (2) Tổng hợp DNA
mới, (3) Hình thành DNA mới
Kết quả: Từ 1 DNA mẹ  2 DNA con giống nhau và
giống DNA mẹ ban đầu
Ý nghĩa: Giúp truyền thông tin di truyền qua các thế hệ tế bào
và cơ thể DNA; SVNS liền mảnh, DNA SVNT phân mảnh

II. TÁI BẢN ADN

Nếu gọi x là số đợt nhân đôi DNA, a là số DNA ban đầu.
Hãy cho biết tổng số DNA con được tạo ra?

Từ 1 DNA mẹ qua 1 lần nhân đôi tạo ra 2 = 21 DNA con.
Từ 1 DNA mẹ qua 2 lần nhân đôi tạo ra 4 = 22 DNA con.
Từ 1 DNA mẹ qua 3 lần nhân đôi tạo ra 8 = 23 DNA con.
Từ 1 DNA mẹ qua x lần nhân đôi tạo ra 2x DNA con.
Từ a DNA ban đầu qua x lần nhân đôi tạo ra a.2x DNA con.

CỨU LẤY CÁ VOI
Whale Rescue Story

ĐÊM QUA, MỘT C ƠN BÃO LỚN ĐÃ XẢY RA NƠI VÙNG BIỂN CỦA CHÚ C Á VOI

CƠN BÃO ĐÃ CUỐN CHÚ CÁ VOI ĐI XA VÀ SÁNG DẬY C HÚ BỊ MẮC CẠN TRÊN BÃI BIỂN

MỘT ĐÁM MÂY MƯA HỨA SẼ GIÚP CHÚ NẾU CÓ NGƯỜI GIẢI ĐƯỢC C ÂU ĐỐ C ỦA MÂY MƯA

THẬT
TRẢ LỜI
CÁC EM

ĐÚNG

ĐỂ GIÚP

VOI
CHÚ CÁ

P VỀ
TỘI NGHIỆ

NHÀ NHÉ

!

Có 5 câu hỏi, mỗi câu trả lời đúng thì mưa
sẽ đổ xuống và nước biển dâng lên, hoàn
thành xong 5 câu sẽ cứu được cá voi.
Chú ý vì đây là trò chơi nhân văn nên học
sinh không trả lời được thì mời bạn học sinh
khác trả lời cho đến khi có đáp án đúng. Vì
nhiệm vụ là cùng giúp nhau giải cứu cá voi
nên việc bỏ qua câu hỏi thì ý nghĩa giáo dục
không tốt.

Câu 1: Các nucleotide có
khả năng liên kết theo
nguyên tắc nào?

CƠN MƯA SỐ 1 …

Nguyên tắc bổ
sung.

Câu 2: Bốn loại đơn
phân cấu tạo DNA có
kí hiệu là?

CƠN MƯA SỐ 2 …

A, T, G, C

Câu 3: Kết thúc quá trình
tái bản, từ 1 DNA thường
tạo ra bao nhiêu DNA
mới?

CƠN MƯA SỐ 3 …

2.

Câu 4: Trong quá trình tái bản
DNA, một trong những vai trò của
enzim polymerase là

CƠN MƯA SỐ 4 …

Tổng hợp mạch mới
theo nguyên tắc bổ
sung với mạch khuôn
của DNA.

Câu 5: Một DNA tái bản 3
lần. Số DNA con được tạo
ra là

CƠN MƯA CUỐI …

8.

CẢM ƠN CÁC BẠN
THẬT NHIỀU.
CÁC BẠN GIỎI QUÁ ĐI

CỦNG CỐ
Công thức giải bài tập:
- Tính chiều dài: L = N/2 x 3,4 (A0)
- Tính số lượng nu của gen: N = A + T + G + X = 2A + 2G = 2T + 2X
- Tính khối lượng: M = N x 300 (đvC)
-Tính số nu mỗi loại: theo NTBS: A = T; G = X
A + G = T + X = N/2
- Tính số nu mỗi loại trên mỗi mạch: A1 + T1 + G1 + X1 = A2 + T2 +
G2 + X2 = N/2;
A1 = T2; A2 = T1; G1 = X2; G2 = X1
A = T = A1 + A2; G = X = G1 + G2
-Tổng số nu tự do môi trường cung cấp cho x lần nhân đôi:
Nmt = (2x – 1). N
- Số nu từng loại MT cung cấp: A=T= ( 2x – 1).A ; G=X= (2x – 1).G

- Một phân tử DNA ban đầu tự nhân đôi 3 lần thì thu
được bao nhiêu DNA con?
- Nếu DNA đó có tổng số nucleotit là 3000 nucleotit thì
quá trình nhân đôi đó cần nguyên liệu của môi trường
là bao nhiêu nucleotit tự do?