TIẾNG
VIỆT
Luyện từ và
câu

Luyện tập về từ đa
nghĩa

Hoạt
KHỞI
động

ĐỘNG

Luyện tập sử dụng từ đa nghĩa.

Hoạt
động

Khaùm phaù vaø luyeän taäp

Bài tập
1
1. Đọc các câu thơ, câu văn sau và thực hiện yêu cầu:

– Từ "quả" trong câu nào được dùng với nghĩa
gốc, từ "quả" trong câu nào được dùng với nghĩa
chuyển?
– Tìm thêm 1 – 2 nghĩa chuyển của từ “quả”.
– Đặt câu có từ "quả" với mỗi nghĩa chuyển tìm
được.

a. Thân dừa bạc phếch tháng năm
Quả dừa – đàn lợn con nằm trên cao.

Trần Đăng Khoa

b. Mặt trời còn khuất sau quả đồi, ảnh
một vùng hồng lên nền trời xanh biếc.

Thạch Lam

THẢO LUẬN NHÓM ĐÔI

TRÌNH BÀY TRƯỚC
LỚP

a. Thân dừa bạc phếch tháng năm
Quả dừa – đàn lợn con nằm trên cao.

NGHĨA GỐC

Trần Đăng Khoa

b. Mặt trời còn khuất sau quả đồi, ảnh
một vùng hồng lên nền trời xanh biếc.

NGHĨA
CHUYỂN
Thạch Lam

- Từ “quả” trong câu a được dùng với nghĩa gốc.
Từ “quả” trong câu b được cùng với nghĩa
chuyển.
- 1 -2 nghĩa chuyển của từ “quả”:

kết quả

Kết quả của trận đấu là đội A thắng.

Bài tập
2
 Tra từ điển đề tìm nghĩa
gốc và nghĩa chuyển của
từ “mặt”, “chân”.

THẢO LUẬN NHÓM 6

TRÌNH BÀY TRƯỚC
LỚP

Nghĩa gốc

maët

Phần phía trước, từ
trán đến cằm của người, hay
phần phía trước của đầu con
thú, nơi có các bộ phận như
mắt, mũi, mồm.

Nghĩa chuyển
Phần được trừu tượng hoá
khỏi chỉnh thể để xem xét,
phân biệt với phần đối lập
hoặc những phần còn lại...

phần dưới cùng của một số vật, tiếp giáp và bám chặt vào mặt nền.

Nghĩa gốc

chaân

Bộ phận dưới cùng
của cơ thể người hay
động vật, dùng để đi,
đứng, chạy, nhảy, v.v.

Nghĩa chuyển

+ Bộ phận dưới cùng của
một số đồ dùng, có tác dụng
đỡ cho các bộ phận khác.

+ Phaàn döôùi cuøng cuûa
moät soá vaät, tieáp giaùp
vaø baùm chaët vaøo maët
neàn

Đặt câu nghĩa gốc

cao

Bạn Quế Trân cao 1m4.

Đặt câu Nghĩa chuyển

+ Tòa nhà cao chọc trời.
+ Ông nội tuổi đã cao
nhưng vẫn còn rất minh
mẫn.

Bài tập
3
Viết
3 – 4 câu tả một cảnh đẹp thiên nhiên,
trong đó có sử dụng từ “mặt” hoặc từ
“chân” được dùng với nghĩa chuyển.

Con sông của quê hương
tôi thật êm đềm và đẹp đẽ. Buổi
sáng, dòng sông như một dải
lụa đào thướt tha. Trưa về, nắng
đổ xuống làm mặt sông lấp
loáng một màu nắng chói
chang. Hoàng hôn buông
xuống, mặt sông lại nhuộm màu
hồng rực.

Xa xa trên đỉnh
núi là mây mờ che phủ.
Dưới chân núi là những
thửa ruộng bậc thang
nối tiếp nhau. Núi rừng
biếc xanh, ruộng đồng
cũng biếc xanh. Cảnh
đẹp đến xôn xao lòng
người.