KHỞI ĐỘNG
Quan sát video clip, hãy cho biết video clip nói đến việc khai thác loại khoáng
sản nào? Loại khoáng sản này phân bố ở vùng nào của nước ta?

KHAI THÁC BÔ-XÍT Ở TÂY NGUYÊN

BÀI 4
ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA TÀI NGUYÊN
KHOÁNG SẢN,
SỬ DỤNG HỢP LÍ TÀI NGUYÊN
KHOÁNG SẢN

GV dạy:
Lớp dạy: 8/

LỚP
PHẦN ĐỊA LÍ

8

BÀI 4. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA TÀI NGUYÊN KHOÁNG
SẢN, SỬ DỤNG HỢP LÍ TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN
NỘI DUNG BÀI HỌC

1

ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN

2

SỬ DỤNG HỢP LÍ TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN

3

LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

BÀI 4

1

ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN

Dựa vào kênh chữ SGK, cho biết khoáng sản nước ta có
mấy đặc điểm chung? Kể tên.

Tài nguyên khoáng sản nước ta khá
phong phú và đa dạng
3 đặc điểm
chung

Phần lớn các mỏ có quy mô trung bình
và nhỏ
Khoáng sản phân bố tương đối rộng

BÀI 4

1

ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN

a. Tài nguyên khoáng sản nước ta
khá phong phú và đa dạng
Quan sát hình 4.1 và kênh chữ
SGK, em hãy chứng minh khoáng
sản nước ta khá phong phú và
đa dạng.
- Có trên 5000 mỏ và điểm
quặng của hơn 60 loại khoáng
sản khác nhau.
- Một số loại khoáng sản: dầu
mỏ, khí tự nhiên, than đá, than
bùn, sắt, mangan, titan, vàng,
đồng, thiếc, bô-xit, apatit, đá
quý, đá vôi, sét, cao lanh, nước
khoáng.

BÀI 4

1

ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN

a. Tài nguyên khoáng sản nước ta
khá phong phú và đa dạng
Quan sát hình 3.3 và kênh chữ SGK,
em hãy cho biết khoáng sản nước
ta chia làm mấy nhóm? Tên các
khoáng sản của từng nhóm.
3 nhóm
Khoáng
sản
năng
lượng:
than đá,
dầu mỏ,
khí tự
nhiên,….

Khoáng
sản kim
loại: sắt,
đồng,
bô-xit,
mangan, đất
hiếm,...

Khoáng
sản phi
kim
loại: apa-tit,
đá vôi,
sét, cao
lanh,…

BÀI 4

1

ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN

a. Tài nguyên khoáng sản nước ta
khá phong phú và đa dạng
- Nước ta đã xác định được trên 5.000 mỏ và
điểm quặng của hơn 60 loại khoáng sản khác
nhau.
- Có đủ các nhóm khoáng sản, như: khoáng sản
năng lượng, khoáng sản kim loại và phi kim loại.

BÀI 4

1

ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN

b. Phần lớn các mỏ có quy mô
trung bình và nhỏ
Quan sát các hình ảnh và kênh
chữ SGK, cho biết phần lớn
khoáng sản nước ta có trữ
lượng như thế nào? Kể tên các
khoáng sản có trữ lượng lớn ở
nước ta.
- Phần lớn các mỏ khoáng sản
ở nước ta có trữ lượng trung
bình và nhỏ.
- Một số loại khoáng sản có trữ
lượng lớn như: than đá, dầu
mỏ, khí tự nhiên, sắt, bô-xit,...

Than đá

Dầu mỏ

Khí tự nhiên

Sắt

BÀI 4

1

ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN

b. Phần lớn các mỏ có quy mô
trung bình và nhỏ

- Phần lớn các mỏ khoáng sản ở nước ta có trữ
lượng trung bình và nhỏ.
- Một số loại khoáng sản có trữ lượng lớn như:
dầu mỏ, bô-xit, đất hiếm, titan,…

BÀI 4

1

ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN

c. Khoáng sản phân bố tương đối
rộng
Quan sát hình 4.1 và kênh
chữ SGK, em hãy cho biết
khoáng sản nước ta phân
bố như thế nào?
- Khoáng sản ở nước ta
phân bố tương đối rộng
khắp trong cả nước.
- Các khoáng sản có trữ
lượng lớn phân bố tập
trung ở một số khu vực.

BÀI 4

1

ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN

c. Khoáng sản phân bố tương đối
rộng
Quan sát hình 4.1 và kênh chữ
SGK, em hãy xác định sự phân
bố của một số khoáng sản có
trữ lượng lớn ở nước ta.
- Dầu mỏ và khí tự nhiên ở
vùng thềm lục địa.
- Than đá ở vùng Đông Bắc.
- Than nâu ở đồng bằng sông
Hồng.
- Titan ở vùng Duyên hải
miền Trung.
- Bô-xit ở Tây Nguyên.

BÀI 4

1

ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN

Khai thác than ở Quảng Ninh

Khai thác bô-xít ở Tây Nguyên

Khai thác dầu khí ở thềm lục địa

Khai thác Ti-tan ở Bình Định

BÀI 4

1

ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN

Quan sát Atlat tr8 và kênh chữ SGK,
em hãy giải thích vì sao khoáng sản
nước ta lại phong phú, đa dạng và
phân bố tương đối rộng?

Lịch sử phát triển địa
chất lâu dài và phức tạp
qua 3 giai đoạn: Tiền
Cambri, Cổ kiến tạo và
Tân kiến tạo.
Vị trí địa lí nước ta nằm
ở nơi giao nhau giữa 2
vành đai sinh khoáng lớn
là Thái Bình Dương và
Địa Trung Hải.

BÀI 4

1

ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN

c. Khoáng sản phân bố tương đối
rộng

- Khoáng sản ở nước ta phân bố tương đối rộng
khắp trong cả nước.
- Các khoáng sản có trữ lượng lớn phân bố tập
trung ở một số khu vực.

BÀI 4

2 SỬ DỤNG HỢP LÍ TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Thời gian: 5 phút
NHIỆM VỤ
* NHÓM 1, 2, 3 VÀ 4: Quan sát các
hình ảnh và kênh chữ SGK, Nêu vai
trò của tài nguyên khoáng sản,
hiện trạng khai thác và sử dụng tài
nguyên khoáng sản nước ta. Giải
thích nguyên nhân.
* NHÓM 5, 6, 7 VÀ 8: Quan sát các
hình ảnh và kênh chữ SGK, việc
khai thác và sử dụng tài nguyên
khoáng sản chưa hợp lí gây ra
những hậu quả gì? Lấy ví dụ cụ
thể để chứng minh. Nêu các biện
pháp sử dụng hợp lí tài nguyên
khoáng sản nước ta.

Bình gốm làm bằng
đá vôi

Sạt lở sông Hậu do
khai thác cát

Khai thác Bô-xít trái
phép ở Tây Nguyên

BÀI 3

2 SỬ DỤNG HỢP LÍ TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN

Vai trò: là nguồn nguyên liệu chính cho nhiều ngành
công nghiệp, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng
quốc gia, cung cấp nhiên liệu cho sản xuất, phục vụ cho
sinh hoạt hàng ngày của người dân.

1

Hiện trạng: Nhiều loại tài nguyên khoáng sản nước
ta vẫn chưa được thăm dò, đánh giá đầy đủ tiềm
năng và giá trị, một số loại tài nguyên chưa được khai
thác và sử dụng hiệu quả.

Nguyên nhân: Khai thác quá mức, bừa bãi, trái phép,
công nghệ khai thác một số khoáng sản chưa tiên tiến.

BÀI 4

2

SỬ DỤNG HỢP LÍ TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN

a. Hiện trạng khai thác và sử dụng
tài nguyên khoáng sản
- Nhiều loại tài nguyên khoáng sản nước ta vẫn chưa
được thăm dò, đánh giá đầy đủ tiềm năng và giá trị.
- Một số loại tài nguyên chưa được khai thác và sử
dụng hiệu quả, vẫn còn tình trạng khai thác quá
mức.
- Công nghệ khai thác một số khoáng sản chưa tiên
tiến, gây lãng phí tài nguyên.

BÀI 4

2 SỬ DỤNG HỢP LÍ TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN

Hậu quả: Gây lãng phí tài nguyên và những hệ quả như
xói mòn, trượt đất, suy giảm đa dạng sinh học, ô nhi ễm
đất, nước và huỷ hoại môi trường ở những nơi khai thác
khoáng sản.

5

Ví dụ: Sạt lở sông Hậu do khai thác cát, ô nhiễm biển
do khai thác dầu ở thềm lục địa phía nam.

Giải pháp: Thực hiện nghiêm Luật Khoáng sản Việt
Nam, áp dụng các biện pháp quản lí chặt chẽ,tăng cường
trách nhiệm của các tổ chức và cá nhân, áp dụng các biện
pháp công nghệ tiên tiến, tăng cường nghiên cứu, s ử
dụng các nguồn vật liệu thay thế.

BÀI 4

2

SỬ DỤNG HỢP LÍ TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN

b. Biện pháp sử dụng hợp lí tài
nguyên khoáng sản
- Thực hiện nghiêm Luật Khoáng sản Việt Nam.
- Áp dụng các biện pháp quản lí chặt chẽ,tăng cường
trách nhiệm của các tổ chức và cá nhân.
- Áp dụng các biện pháp công nghệ tiên tiến, tăng
cường nghiên cứu, sử dụng các nguồn vật liệu thay
thế.

BÀI 4

EM CÓ BIẾT?

LUẬT KHOÁNG SẢN VIỆT NAM
Điều 8. Những hành vi bị cấm
1. Lợi dụng hoạt động khoáng sản xâm phạm lợi
ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của
tổ chức, cá nhân.
2. Lợi dụng thăm dò để khai thác khoáng sản.
3. Thực hiện điều tra cơ bản địa chất về khoáng
sản, hoạt động khoáng sản khi chưa được cơ quan
quản lý nhà nước có thẩm quyền cho phép.
4. Cản trở trái pháp luật hoạt động điều tra cơ
bản địa chất về khoáng sản, hoạt động khoáng
sản.
5. Cung cấp trái pháp luật thông tin về khoáng sản
thuộc bí mật nhà nước.
6. Cố ý hủy hoại mẫu vật địa chất, khoáng sản có
giá trị hoặc quý hiếm.

BÀI 4

3 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

a. Luyện tập
Dựa vào kiến thức đã học, hãy hoàn thành sơ đồ thể hiện các
đặc điểm chung về tài nguyên khoáng sản Việt Nam.

BÀI 4

3 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

a. Luyện tập
Lấy một số ví dụ chứng minh khai thác khoáng sản có ảnh hưởng
đến môi trường ở nước ta.
- Theo báo cáo của Bộ TN&MT, gần đây tình trạng khai thác trái
phép cát, sỏi dọc theo sông Hồng sử dụng tàu cuốc, xe múc, máy
nổ làm huỷ hoại môi trường sinh thái, làm sạt lở đất, làm biến
đổi dòng chảy sông, và thay đổi chất lượng nước sông.
- Hoạt động khai thác mỏ than lộ thiên, do phải bốc xúc một
lượng đất đá thải khá lớn, đất đá bị đào xới. Các đồng ruộng, khe
suối phía dưới các bãi thải bị bồi lấp do sạt lở, xói mòn khi mưa
lũ.
- Trong khai thác vàng, ngay tại các mỏ vàng đã được cấp phép,
đa số các nhà máy không có hệ thống xử lý nước thải, tình trạng
nước thải chưa qua xử lý chứa các loại hóa chất độc hại như
xianua, thủy ngân đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường,
gây ô nhiễm nguồn nước.

BÀI 4

3 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

b. Vận dụng
Sưu tầm thông tin để viết báo cáo ngắn về một loại khoáng sản ở
nước ta và chia sẻ với các bạn.
KHAI THÁC THAN ĐÁ Ở QUẢNG NINH
- Quảng Ninh hiện có trữ lượng than đá khoảng hơn 3 tỷ tấn,
hầu hết thuộc dòng an-tra-xít, tỷ lệ các-bon ổn định 80 - 90%;
phần lớn tập trung tại 3 khu vực: Hạ Long, Cẩm Phả và Uông Bí ,
Đông Triều; mỗi năm cho phép khai thác khoảng 30 - 40 triệu
tấn.
- Xác định được mục tiêu phát triển kinh tế bền vững, lâu dài,
Quảng Ninh đã từng bước lập kế hoạch cùng với Tập đoàn TKT
đưa ra lộ trình hợp lý để đóng cửa những mỏ than lộ thiên và
chuyển hẳn sang khai thác hầm lò. Việc làm này không gây tác
động nhiều đến phát triển kinh tế mà mở ra phương thức mới
với phương châm chuyển dịch phát triển kinh tế từ “nâu” sang
“xanh”, hướng tới phát triển những thành phố du lịch không còn