BÀI 4. NGUỒN GỐC LOÀI NGƯỜI

Mục tiêu bài học
• Trình bày được ba giai đoạn
trong quá trình tiến hóa từ
vượn người thành người
• Xác định trên lược đồ dấu
tích của Người tối cổ ở Đông
Nam Á và ở Việt Nam

KHỞI ĐỘNG

7 phút

• Đọc những câu chuyện cổ tích, thần thoại Việt Nam (và
thế giới) giải thích nguồn gốc của loài người.
• Trả lời các câu hỏi bên dưới.

Hãy trả lời các câu hỏi sau:

1. Câu chuyện em vừa đọc giải thích nguồn gốc loài
người/sự xuất hiện của con người bắt đầu từ đâu?
2. Ai là người đã tạo ra loài người? Người đó có thật không?
3. Cách giải thích như vậy, theo em điểm nào không hợp lý?
4. Theo em, tại sao người ta lại nghĩ ra các câu chuyện để
giải thích về nguồn gốc loài người?

Theo em, cách giải thích như vậy có hợp lý không?

CHƯƠNG II: XÃ HỘI NGUYÊN THỦY
BÀI 4. NGUỒN GỐC LOÀI NGƯỜI

Nhiệm vụ:
1. Quan sát và chỉ ra những điểm khác biệt giữa 3 giai đoạn
2
1

3

3. Người tinh khôn
2. Người tối cổ
1. Vượn người

- Thời gian từ
khoảng 5 – 6 triệu
năm trước.
- Đặc điểm: có thể
đi bằng 2 chi sau.
- Thể tích hộp sọ
trung bình là 400
cm3.

- Thời gian: 4 triệu
năm trước.
- Đặc điểm: Hoàn
toàn đi đứng bằng
2 chân.
- Thể tích hộp sọ
trung bình là 650
cm3- 1000cm3.

- Thời gian: 150.000
năm trước.
- Đặc điểm: Hình dáng,
cấu tạo cơ thể cơ bản
giống người ngày nay.
- Thể tích hộp sọ trung
bình là 1450cm3.

1. Quá trình tiến hóa từ Vượn người thành người.
- Vượn người
+ Thời gian từ khoảng 5 – 6 triệu năm trước.
+ Đặc điểm: có thể đi bằng 2 chi sau.
+ Thể tích hộp sọ trung bình là 400 cm3.
- Người tối cổ
+ Thời gian: 4 triệu năm trước.
+ Đặc điểm: Hoàn toàn đi đứng bằng 2 chân.
+ Thể tích hộp sọ trung bình là 650 cm3- 1000cm3.
- Người tinh khôn
+ Thời gian: 150.000 năm trước.
+ Đặc điểm: Hình dáng, cấu tạo cơ thể cơ bản giống
người ngày nay.
+ Thể tích hộp sọ trung bình là 1400cm3.

1. Quá trình tiến hóa từ Vượn người thành
người.
- Loài người có nguồn gốc từ Vượn người
- Quá trình tiến hóa từ Vượn người thành
người đã diễn ra cách đây hàng triệu năm:
Vượn người -> Người tối cổ -> Người tinh
khôn.

Câu hỏi thảo luận
• Theo em, trong tương lai, loài người có còn tiếp tục tiến hóa
nữa không?
• Nếu không thì vì sao? Nếu có thì con người sẽ tiến hóa thành
hình dáng như thế nào?

2. Những dấu tích của quá trình chuyển biến từ Vượn
người thành người ở Đông Nam Á và Việt Nam.
Nhiệm vụ: Làm việc theo cặp đôi (5 phút)
Hoàn thành phiếu học tập 3 - Xác định địa điểm tìm thấy dấu tích
Người tối cổ trên lược đồ Đông Nam Á và Việt Nam

Gia –va(In- đô- nê –xi-a)
Kô-ta Tham-pan
(Ma-lay-xi-a)
Sa-ra-wak
(Ma-lay-xi-a)
Pôn – a –ung (Mi an ma)
A-ny-át (Mi-an-ma)
Lang Spi-an
(Cam-pu-chia)
Thẩm Khuyên, Thẩm Hai
(Việt Nam)
An Khê, Núi Đọ,
Xuân Lộc (Việt Nam)

Thẩm Khuyên,
Thẩm Hai (Lạng Sơn)
Phát hiện răng
hóa thạch. Người tối
cổ (khoảng 400.000
năm trước).
Núi Đọ ( Thanh Hóa)
Phát hiện công cụ bằng
đá ghè đẽo thô sơ
(khoảng 400.000
năm trước).
An Khê ( Gia Lai) Phát
hiện công cụ bằng đá
ghè đẽo thô sơ
(khoảng 800.000
năm trước).
Xuân Lộc (Đồng Nai)
Phát hiện công cụ bằng
đá ghè đẽo thô sơ
(khoảng 40.000
năm trước).

Dấu tích Người tối cổ ở Việt Nam và Đông Nam Á
- Dấu tích người tối cổ ở Đông Nam Á:
Đảo Giava (Indonesia) tìm thấy xương hóa thạch của Người tối cổ có niên
đại 2 triệu năm trước, công cụ đồ đá cũ sơ kỳ tìm thấy ở Pôn-a-sung
(Mianma), Sa-ma-mark (Malaisia), ở Mianma, Campuchia có niên đại
khoảng 400.000 năm trước. Di cốt bên bờ sông Solo (Indonesia) niên đại
100.000 năm trước. Chiếc sọ Người nguyên thủy tìm thấy ở hang Niah
(Malaisia) có niên đại 40.000 năm.
-Dấu tích Người tối cổ ở Việt Nam:
Hang Thẩm Khuyên, Thẩm Hai (Lạng Sơn): răng hóa thạch của Người tối
cổ 400.000 – 300.000 năm trước. Công cụ ghè đẽo thô sơ ở Núi Đọ, Thanh
Hóa 400.000 năm trước; An Khê, Gia Lai 800.000 năm trước; Ở Xuân Lộc,
Đồng Nai 40.000 năm trước.

2. Những dấu tích của quá trình chuyển biến từ Vượn
người thành người ở Đông Nam Á và Việt Nam.

- Ở khu vực Đông Nam Á: Dấu tích của Người
tối cổ đã được tìm thấy ở khắp Đông Nam Á.
Đó là những di cốt hóa thạch và công cụ đá do
con người chế tạo.
- Ở Việt Nam: đã tìm thấy răng của Người tối cổ
ở hang Thẩm Khuyên, Thẩm Hai (Lạng Sơn), công
cụ đá được ghè đẽo thô sơ ở An Khê (Gia Lai), Núi
Đọ (Thanh Hóa), Xuân Lộc (Đồng Nai)…

H? Lấy chủ đề chiếc rìu đá đầu tiên của nhân loại,
hãy phát biểu cảm nghĩ của em về óc sáng tạo, tinh
thần lao động cần mẫn, kiên trì của người tối cổ

Rìu đá A-sơ-lin (Pháp, khoảng 1,8 triệu
năm trước)

Rìu đá An Khê (Việt Nam, khoảng
800.000 năm trước)

BÀI TẬP CỦNG CỐ
1. Loài người tiến hóa từ một loài
A. Khỉ.
B. Tinh tinh.
C. Đười ươi.
D. Vượn cổ.
2. Quá trình tiến hóa từ Vượn người thành người đã diễn ra cách
đây bao nhiêu năm?
A. Hàng nghìn năm.
B. Hàng trăm năm.
C. Hàng triệu năm.
D. Hàng chục triệu năm.

BÀI TẬP CỦNG CỐ
3. Những dấu vết xưa nhất của người tối cổ ở Đông Nam Á được
phát hiện ở đâu?
A. Việt Nam.
B. Mi-an-ma.
C. Thái lan.
D. In-đô-nê-xi-a.
4. Người tối cổ có đặc điểm cơ thể như thế nào?
A. Đi đứng bằng bốn chi.
B. Trán cao, mặt phẳng.
C. Đi đứng bằng hai chân.
D. Đôi tay khéo léo hơn.

BÀI TẬP CỦNG CỐ
5. Giai đoạn tiếp theo của người tối cổ là
A. Người khôn ngoan.
B. Người tinh khôn.
C. Người nguyên thủy.
D. Người vượn bậc cao.
6. Người tối cổ có bước tiến hóa hơn về cấu tạo cơ thể
so với loài vượn cổ ở điểm nào?
A. Hộp sọ lớn hơn, đã hình thành trung tâm phát tiếng nói
trong não.
B. Đã đi, đứng bằng hai chân, đôi bàn tay được giải phóng.
C. Đã loại bỏ hết các dấu tích trên cơ thể.
D. Trán thấp và bợt ra sau, u mày nổi cao.

BÀI TẬP CỦNG CỐ

7. Ý nào sau đây không phù hợp với loài vượn cổ trong
quá trình tiến hóa thành người?
A. Quá trình đó đã diễn ra cách đây hàng triệu năm.
B. Chia thành các chủng tộc lớn.
C. Có thể đừng và đi bằng hai chân.
D. Tay có thể dùng để cầm nắm.

BÀI TẬP CỦNG CỐ
Vượn Người Người Tối
cổ
Thời gian xuất
hiện
Địa điểm tìm
thấy hóa thạch
sớm nhất
Thể tích não

Người Tinh
khôn

Vượn Người

Người Tối
cổ

Người Tinh
khôn

Thời gian xuất
hiện
Địa điểm tìm
thấy hóa thạch
sớm nhất
Thể tích não

Mianma và
Indonexi

Indonexi, Thái
Lan, Philippin và
malaixia

Malaixia

Các khái niệm cần ghi nhớ
• Nguyên thủy:
• Vượn người:
• Người tối cổ:
• Người tinh khôn:

HƯỚNG DẪN HỌC BÀI
Bài cũ:
- Trình bày được ba giai đoạn trong quá trình tiến hóa từ vượn
người thành người
- Xác định trên lược đồ dấu tích của Người tối cổ ở Đông Nam
Á.
Bài mới:
- Sơ lược các giai đoạn phát triển của xã hội nguyên thuỷ.
- Nét chính về đời sống vật chất, tinh thần và tổ chức xã hội của
xã hội nguyên thuỷ.

VẬN DỤNG
Dựa vào các câu chuyện mà em đã đọc, hãy tự sáng
tác một câu chuyện để giải thích về nguồn gốc sự
xuất hiện loài người.
Hạn nộp:______________

LUYỆN TẬP

1
2

3

5 phút

Hãy viết vào vở
• 3 điều mà bạn đã học được
• 2 điều mà bạn vẫn chưa
hiểu
• 1 điều mà bạn muốn biết
thêm

LUYỆN TẬP
Bạn có đạt
được mục tiêu
bài học ngày
hôm nay

Mục tiêu bài học
• Trình bày được ba giai đoạn trong
quá trình tiến hóa từ vượn người
thành người
• Xác định trên lược đồ dấu tích của
Người tối cổ ở Đông Nam Á và ở
Việt Nam

Câu hỏi thảo luận
•

Hãy cho biết những địa điểm xuất hiện dấu tích Người
nguyên thủy có đặc điểm điều kiện tự nhiên như thế nào?
(Về địa hình, sinh vật, nguồn nước, khí hậu,…)

•

Tại sao điều kiện tự nhiên đó lại là cơ sở cho sự xuất hiện
và cư trú của người nguyên thủy?