CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI
BUỔI HỌC NGÀY HÔM NAY

KHỞI ĐỘNG
Theo em, nước khoáng
mà chúng ta sử dụng có
được coi là một chất tinh
khiết không?

CHỦ ĐỀ 5. CHẤT TINH KHIẾTHỖN HỢP. PHƯƠNG PHÁP
TÁCH CÁC CHẤT

BÀI 15.
CHẤT TINH KHIẾT- HỖN HỢP

NỘI DUNG BÀI HỌC
1

CHẤT TINH KHIẾT

2

HỖN HỢP

3

HỖN HỢP ĐỒNG NHẤT, KHÔNG ĐỒNG NHẤT

4

CHẤT RẮN TAN VÀ KHÔNG TAN TRONG NƯỚC

5

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT RẮN HOÀ
TAN TRONG NƯỚC

NỘI DUNG BÀI HỌC
6

CHẤT KHÍ TAN TRONG NƯỚC

7

DUNG DỊCH - DUNG MÔI - CHẤT TAN

8

HUYỀN PHÙ

9

NHŨ TƯƠNG

10

PHÂN BIỆT DUNG DỊCH, HUYỀN PHÙ, NHŨ TƯƠNG

1. CHẤT TINH KHIẾT

Muối tinh khiết

Nước cất

 Một số sản phẩm tinh khiết

1. CHẤT TINH KHIẾT

Bình Oxygen

Đường tinh luyện

 Một số sản phẩm tinh khiết

Em có nhận xét gì về số
lượng các chất có trong
các sản phẩm trên? Các
chất đó ở thể nào?

“

1. CHẤT TINH KHIẾT

- Chất tinh khiết được tạo ra từ một chất duy nhất. Mỗi chất tinh
khiết đều có thành phần hoá học và tính nhất định và có thể tách
nhận biết chất tinh khiết.
- Chất tinh khiết có thể là:
+ Chất lỏng: nước cất, cồn ethanol, sulfuric acid.
+ Chất khí: oxygen, hydrogen, nitrogen.
+ Chất rắn: đường, muối.

Chứa 11,2% hydrogen
Chứa 88,8% oxygen
Nhiệt độ sôi 100°C
Nhiệt độ đông đặc ở 0°C tại
áp suất thường
Khối lượng riêng D=1g/ml
 VD: Nước tinh khiết

1. CHẤT TINH KHIẾT
 Đường có vị ngọt
 Muối ăn có vị mặn
 Nước sôi ở 100°C
 Khí oxygen hoá lỏng ở -183°C
Theo em, nếu lẫn tạp chất khác thì những tính
chất trên có thay đổi không?

1. CHẤT TINH KHIẾT
- Nếu lẫn tạp chất thì vị, nhiệt độ sôi và nhiệt
độ ngưng tụ của tất cả các chất trên (đường,
muối, nước sôi, khí oxygen hóa lỏng) đều sẽ
thay đổi.

2. HỖN HỢP
Bột canh có phải là chất tinh khiết
không? Hãy liệt kê các thành phần
tạo nên bột canh dùng làm gia vị
trong bữa ăn của gia đình em.

- Bột canh không phải là chất tinh khiết.
- Có thành phần gồm nhiều chất như: muối
ăn, đường, mì chính, hạt tiêu,...

 Thành phần trong một số loại bột canh gia dụng

2. HỖN HỢP
- Được tạo ra khi hai hay nhiều chất trộn lẫn với nhau. Mỗi chất
trong hỗn hợp được gọi là thành phần hỗn hợp. Tính chất hỗn
hợp phụ thuộc vào thành phần hỗn hợp và hàm lượng của
chúng.

3. HỖN HỢP ĐỒNG NHẤT HỖN HỢP
KHÔNG ĐỒNG NHẤT
Quan sát thí nghiệm,
từ đó phân biệt hỗn
hợp đồng nhất và hỗn
hợp không đồng nhất.

Thí nghiệm: Tạo hỗn hợp đồng nhất và không đồng nhất
B1: Lấy 2 ống nghiệm, thêm nước cất đến 1/3 ống.

B2: Lần lượt cho 1 thìa ethanol (rượu) vào ống nghiệm
thứ nhất, 1 thìa dầu ăn vào ống nghiệm thứ hai.

B3: Lắc đều 2 ống nghiệm và quan sát hiện tượng.

Kết quả thí nghiệm
- Ống nghiệm thứ nhất: Rượu tan trong nước.
- Ống nghiệm thứ hai: Dầu ăn không tan trong nước, nổi lên trên
do nhẹ hơn nước.

 Hỗn hợp đồng nhất: có thành phần giống
nhau tại mọi vị trí trong toàn bộ hỗn hợp.
Các chất phân bố rất đồng đều.

 Hỗn hợp không đồng nhất: có thành phần
không giống nhau trong toàn bộ hỗn hợp.
Các chất phân bố không đồng đều.

4. CHẤT RẮN TAN VÀ KHÔNG TAN
TRONG NƯỚC

 Kể tên một số chất rắn tan và
không tan được trong nước
mà em biết?

Thí nghiệm: Hoà tan các chất rắn trong nước
B1: Quan sát trạng thái, màu sắc của chất rắn trước
khi làm thí nghiệm
B2: Lấy 6 ống nghiệm, đánh số từ 1-6, cho vào mỗi
ống1/4 thể tích nước cất.
B3: Cho lần lượt vào các ống một thìa nhỏ muối ăn,
đường, bột mì, cát, thuốc tím, iodine. Lắc nhẹ và
quan sát hiện tượng.

Ống
Hiện tượng quan sát
Chất tan
nghiệm
được

Giải thích

1

Muối ăn

Hỗn hợp đồng nhất

Muối tan trong nước

2

?

?

?

3

?

?

?

4

?

?

?

5

?

?

?

6

?

?

?

 Từ thí nghiệm trên, hoàn thành bảng kết quả thí nghiệm theo mẫu

Kết quả thí nghiệm
Ống
nghiệm

Chất tan

Hiện tượng quan sát được

Giải thích

1

Muối ăn

Hỗn hợp đồng nhất

Tan trong nước

2

Đường

Hỗn hợp đồng nhất

Tan trong nước

3

Bột mì

4

Cát

Lắng xuống đáy ống nghiệm

Không tan trong nước

5

Thuốc tím

Hỗn hợp đồng nhất màu tím

Tan trong nước

6

Iodine

Chất rắn màu tím đen lắng xuống đáy
ống. Nước trong suốt, không màu.

Không tan trong nước

Phần lớn lắng xuống đáy ống nghiệm.
Không tan trong nước
Để lâu, toàn bộ từ từ lắng hết.

4. CHẤT RẮN TAN VÀ KHÔNG TAN
TRONG NƯỚC
- Một số chất rắn tan được trong
nước và một số chất rắn không tan
được trong nước.
- Khả năng tan trong nước của các
chất rắn là khác nhau.

5. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT
RẮN HOÀ TAN TRONG NƯỚC

 Quan sát hình và trình bày các bước thí nghiệm

Chuẩn bị 5 cốc thuỷ tinh:
- Cốc 1 nước lạnh
- Cốc 2 nước thường
- Cốc 3,4,5 nước nóng

- Cốc 1-4: mỗi cốc 3 viên
đường phèn.
- Cốc 5: cho vào 3 viên
đường đã nghiền nhỏ.

Ghi lại thời gian từ khi bắt
đầu cho đường vào mỗi
cốc đến khi đường tan hết
tạo ra hỗn hợp đồng nhất.

Dùng đũa thuỷ tinh khuấy
đều cốc 4 và cốc 5.

Theo em, đường ở
cốc nào sẽ tan nhanh
nhất? Cốc nào tan
chậm nhất?

Cốc 1 tan chậm nhất vì sử dụng
viên đường với kích thước lớn
và nước lạnh nên khó hoà tan.

Cốc 5 tan nhanh nhất vì đường
được nghiền nhỏ, được khuấy đều
trong nước nóng nên dễ hoà tan.

5. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT
RẮN HOÀ TAN TRONG NƯỚC
- Muốn chất rắn tan nhanh trong nước, có thể thực hiện
một hai hoặc ba biện pháp sau: Khuấy dung dịch, đun
nóng dung dịch, nghiền nhỏ chất rắn.

6. CHẤT KHÍ TAN TRONG NƯỚC
Khi rót các loại nước
ngọt, nước có ga,
em thấy xuất hiện
hiện tượng gì?

6. CHẤT KHÍ TAN TRONG NƯỚC
Một số chất khí có thể tan trong nước. Khả năng tan
trong nước của các chất khí là khác nhau.

7. DUNG DỊCH – DUNG MÔI – CHẤT TAN

 Đường

 Nước

 Nước đường

Chất tan

Dung môi

Dung dịch

7. DUNG DỊCH – DUNG MÔI – CHẤT TAN
- Dung dịch: là hỗn hợp đồng nhất của chất tan và dung môi.
- Chất tan: là chất được hoà tan trong dụng môi. Chất tan có
thể là chất rắn, chất lỏng hoặc chất khí.
- Dung môi: là chất dùng để hoà tan chất tan. Dung môi
thường là chất lỏng.

7. DUNG DỊCH – DUNG MÔI – CHẤT TAN
- Dung môi quan trọng và phổ biến nhất là nước. Dung môi
hữu cơ: là những chất hữu cơ như xăng, cồn,... Có những
chất tan trong dung môi này nhưng không tan trong dung
môi khác.

8. HUYỀN PHÙ
- Huyền phù là một hỗn hợp không đồng nhất gồm các
hạt chất rắn phân tán lơ lửng trong môi trường chất lỏng.
 Hãy giải thích tại sao hàng năm
khi mùa lũ về, trên các sông lại
có sự bồi đắp thêm chất dinh
dưỡng cho đất ở vùng đồng
bằng nơi chúng chảy qua?

8. HUYỀN PHÙ
- Nước sông đem theo phù sa giàu dinh dưỡng là các
hạt rắn lơ lửng trong nước.
- Khi chảy qua đồng bằng, các hạt phù sa rắn này bị giữ
lại, bồi đắp thêm chất dinh dưỡng cho đồng bằng.

9. NHŨ TƯƠNG

Sốt mayonnaise
 Theo em, hỗn hợp xốt mayonnaise là một dung dịch,
huyền phù hay một dạng khác?

9. NHŨ TƯƠNG
- Xốt mayonnaise không phải dung dịch
vì là hỗn hợp không đồng nhất.
- Xốt này cũng không phải huyền phù vì
không phải các hạt rắn phân bổ trong
chất lỏng.
Xốt mayonnaise là nhũ tương

9. NHŨ TƯƠNG
- Nhũ tương: là một hỗn hợp không đồng nhất gồm một hay
nhiều chất lỏng phân tán trong môi trường chất lỏng nhưng
không tan trong nhau.

10. PHÂN BIỆT DUNG DỊCH, HUYỀN PHÙ
VÀ NHŨ TƯƠNG
Quan sát hình ảnh và hoàn
thành bảng phân biệt dung
dịch, huyền phù và nhũ tương.

Phân biệt

Đặc điểm

Ví dụ

Dung dịch

Là chất hoà tan được trong dung
môi, tạo thành hỗn hợp đồng nhất

Nước đường,
nước muối,…

Huyền phù

Là hỗn hợp gồm các hạt rắn lơ lửng, Nước sông, bột
phân tán trong môi trường lỏng
sắn dây,…

Là hỗn hợp gồm một hay nhiều chất
Nhũ tương lỏng phân tán trong môi trường lỏng

Mayonnaise,
dầu cá,…

 Bảng phân biệt các dung dịch, huyền phù và nhũ tương

LUYỆN TẬP
Câu 1. Trường hợp nào sau đây là chất tinh khiết?

A. Gỗ

B. Sodium
chloride
cloride

C. Nước khoáng

D. Nước biển

LUYỆN TẬP
Câu 2. Để phân biệt chất tinh khiết và hỗn hợp ta dựa vào:
A. Tính chất của chất
B. Thể của chất
C. Mùi vị của chất
D. Số chất tạo nên

LUYỆN TẬP
Câu 3. Hỗn hợp nào sau đây không phải là dung dịch?

A. Hỗn hợp

B. Hỗn hợp

nước đường

nước muối

C. Hỗn hợp bột

D. Hỗn hợp nước

mì và nước

và rượu

LUYỆN TẬP
Câu 4. Muốn hoà tan được nhiều muối ăn vào nước, ta không
nên sử dụng phương pháp nào dưới đây?
A

Nghiền nhỏ muối ăn

B

Đun nóng nước

C

Vừa cho muối ăn vào nước vừa khuấy

D

Bỏ thêm đá lạnh vào

LUYỆN TẬP
Câu 5. Khi hoà tan bột đá vôi vào nước, chỉ một lượng nhỏ
tan trong nước, phần còn lại làm cho nước bị đục. Hỗn hợp
này được coi là:
A. Dung dịch

C. Huyền phù

B. Chất tan

D. Nhũ tương

LUYỆN TẬP
Câu 6. Hai chất lỏng không hoà tan vào nhau nhưng khi chịu
tác động, chúng lại phân tán vào nhau thì gọi là:
A

Dung dịch

B

Nhũ tương

C

Huyền phù

D

Chất tinh khiết

VẬN DỤNG
Câu 1. Điền các khái niệm thích hợp vào bảng sau:
Mô tả

Khái niệm

Chất không có lẫn chất khác

Chất tinh khiết

Hai hay nhiều chất trộn lẫn vào nhau

Hỗn hợp

Hai chất trộn lẫn vào nhau, thành phần các
Hỗn hợp đồng nhất
chất ở mọi vị trí trong hỗn hợp giống nhau
Hai chất trộn lẫn vào nhau, thành phần các
chất không giống nhau ở mọi vị trí trong
hỗn hợp

Hỗn hợp không
đồng nhất