TIẾT 23, 24 - BÀI 10
LA MÃ CỔ ĐẠI

KHỞI ĐỘNG
- GV cho HS chơi trò chơi «Giải mã ô chữ»:
Câu 1 (có 13 chữ cái): Cơ quan quyền lực tối cao
của Athens.
Câu 2 (có 7 chữ cái): Những người có quyền bỏ
phiếu.
Câu 3 (có 6 chữ cái): Thành phố được coi là thủ
đô chính trị và văn hoá của Hy Lạp.
Câu 4 (có 9 chữ cái): Công trình kiến trúc nổi tiếng
nhất của Hy Lạp cổ đại.
Câu 5 (Có 5 chữ cái): Tác giả của bộ sử thi nổi
tiếng Illiad và Odyssey.
Câu 6. (Có 5 chữ cái): Tầng lớp giàu có nhất và có quyền lực
nhất ở Hy Lạp cổ đại

II. TỔ CHỨC
NHÀ NƯỚC LA
MÃ CỔ ĐẠI
III. NHỮNG
THÀNH TỰU VĂN
HÓA TIÊU BIỂU

I. ĐIỀU KIỆN TỰ
NHIÊN

HI LẠP CỔ ĐẠI

1. Điều kiện tự nhiên

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC

GV yêu cầu HS đọc thông tin mục I và quan sát Lược đồ
11.2, Hình 11.1 SHS trang 58 trả lời câu hỏi:

Em hãy nêu
điều kiện tự
nhiên nổi bật
của La Mã cổ
đại ?

Hình 10.2: Lược đồ La Mã cổ đại

Điều kiện tự
nhiên đã ảnh
hưởng như thế
nào đến sự hình
thành và phát
triển của nền
văn minh La Mã

BÀI 11: LA MÃ CỔ ĐẠI
I - ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN

Đất đai
Sông ngòi

Vị trí

Khoáng sản

Cảng biển gần thành phố Pompeii

I. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN
- Vị trí: Nơi phát sinh ban đầu của La Mã cổ đại là bán đảo I-ta-li-a. Bán đảo I-ta-li-a có
hàng nghìn km đường bờ biển, nằm ở vị trí trung tâm Địa Trung Hải.
- Khoáng sản: Có nhiều đồng, chì, sắt
- Đất đai: Màu mỡ thuận lợi
- Sông ngòi: Bán đảo I-ta-li-a có hàng nghìn km đường bờ biển
- Điều kiện tự nhiên đã ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển của nền văn minh La
Mã:
+ Thuận lợi trồng trọt, chăn nuôi.
+ Các ngành thủ công rất phát triển.
+ Giao thương, hoạt động hàng hải phát triển. Người La Mã có thể buôn bán khắp các
vùng xung quanh Địa Trung Hải, dễ dàng chinh phục những vùng lãnh thổ mới và quản lí
hiệu quả cả đế chế rộng lớn

(5P)

Nội dung so
sánh

Hy Lạp

La Mã

- :
Giống nhau

Xung quanh đều được biển bao bọc; bờ biển có nhiều vịnh,
cảng nên thuận lợi để phát triển thương mại đường biển;
lòng đất có nhiều khoáng sản nên thuận lợi phát triển luyện
kim.

Khác nhau

Bị chia cắt thành nhiều
đồng bằng nhỏ hẹp,
không thuận lợi cho
phát triển nông nghiệp
trồng cây lương thực.

+ Có nhiều đồng bằng rộng lớn nên
trồng trọt và chăn nuôi có điều kiện
phát triển
+ Với vị trí ở trung tâm Địa Trung
Hải, thuận lợi trong tiến hành buôn
bán với các vùng xung quanh , dễ
dàng chinh phục những vùng lãnh
thổ mới và quản lí hiệu quả.

2 - TỔ CHỨC NHÀ NƯỚC LA MÃ CỔ ĐẠI
Nhiệm vụ:
- Quan sát Lược đồ 11.2 và đọc thông tin mục II SHS trang 59, xác định
địa bàn ban đầu của La Mã cổ đại và phạm vi của La Mã thời đế chế.
- Em hãy trình bày cơ cấu tổ chức và hoạt động của nhà nước đế chế ở La
Mã cổ đại.

Lược đồ La Mã cổ đại.

La Mã thiết lập hình thức nhà nước cộng
hoà không có vua, cai trị dựa trên luật
pháp và mọi chức vụ phải được bầu ra.
Tuy nhiên, thực chất quyền lực năm
trong tay 300 thành viên của Viện
Nguyên lão, thuộc các gia đình giàu có
nhất của giới chủ nô La Mã.

Quyền lực của Viện Nguyên lão dưới thời cộng hòa

Nhân vật
lịch sử

Ốc-ta-vi-út Xê-da Ô-gút-xtut, 63 TCN - 14

Ốc-ta-vi-útngười đã đưa La Mã bước
vào kỉ nguyên hoàng kim của quyền
lực và thương mại ở Địa Trung Hải.
Vào thời Ốc-ta-vi-út, Ro-ma được xây
dựng nguy nga, tráng lệ như lời tuyên
bố của ông: “Ta đã nhận một Rô-ma
bằng gạch và để lại một Rô-ma bằng
cẩm thạch”.

2. TỔ CHỨC NHÀ NƯỚC LA MÃ CỔ ĐẠI
- Ban đầu của La Mã cổ đại: Khi mới thành lập, La Mã chỉ là một thành bang
nhỏ bé ở miền Trung bán đảo I-ta-li-a.
- Dần dần, thông qua chiến tranh, lãnh thổ La Mã không ngừng được mở rộng
và trở thành một đế chế rộng lớn. Vào đầu thế kỉ II, lãnh thổ của đế chế La Mã
bao gồm toàn bộ vùng đất xung quanh Địa Trung Hải, vùng ven bờ Đại Tây
Dương và quần đảo Anh. –
- Cơ cấu và tổ chức hoạt động nhà nước La Mã thời kì cộng hòa:
Thiết lập hình thức nhà nước cộng hoà không có vua, cai trị dựa trên luật pháp
và mọi chức vụ phải được bầu ra. Tuy nhiên, thực chất quyền lực năm trong tay
300 thành viên của Viện Nguyên lão, thuộc các gia đình giàu có nhất của giới
chủ nô La Mã.
- Cơ cấu và tổ chức hoạt động nhà nước La Mã thời kì đế chế:
Vẫn duy trì như thời cộng hoà nhưng hoàng đế thâu tóm tất cả quyền lực. Viện
Nguyên lão chỉ còn là hình thức, không còn quyền hành trong thời kì đế chế.

2. TỔ CHỨC NHÀ NƯỚC LA MÃ CỔ ĐẠI
- Ban đầu của La Mã cổ đại: Khi mới thành lập, La Mã chỉ là một thành bang
nhỏ bé ở miền Trung bán đảo I-ta-li-a.
- Dần dần, thông qua chiến tranh, lãnh thổ La Mã không ngừng được mở rộng
và trở thành một đế chế rộng lớn. Vào đầu thế kỉ II, lãnh thổ của đế chế La Mã
bao gồm toàn bộ vùng đất xung quanh Địa Trung Hải, vùng ven bờ Đại Tây
Dương và quần đảo Anh. –
- Cơ cấu và tổ chức hoạt động nhà nước La Mã thời kì cộng hòa: thiết lập hình
thức nhà nước cộng hoà không có vua, cai trị dựa trên luật pháp và mọi chức
vụ phải được bầu ra.
- Cơ cấu và tổ chức hoạt động nhà nước La Mã thời kì đế chế: vẫn duy trì như
thời cộng hoà nhưng hoàng đế thâu tóm tất cả quyền lực.
 

Câu hỏi trắc nghiệm:
Ốc-ta-vi-út Xê-da nỗi tiếng ở La Mã cổ đại vì điều gì?
A. Người giết Giu-li-ut Xê-da.
B. Người thành lập thành phố Rô-Mã.
C. Hoàng đế đầu tiên của đế chế La Mã.
D. Hoàng đế cuối cùng của đế chế La Mã.

III - NHỮNG THÀNH TỰU VĂN HÓA TIÊU BIỂU
HS quan sát các hình từ Hình 11.4 đến Hình 11.7 trình bày những thành tựu văn hóa tiêu biểu
của La Mã cổ đại.

- Hệ thống chữ La-tinh ra đời
trên cơ sở tiếp thu chữ cái của
người Hy Lạp. Nó bao gồm 26
chữ cái, là nền tảng cho hơn
200 ngôn ngữ và chữ viết hiện
nay.
- Người La Mã còn tạo ra hệ
thống chữ số với 7 chữ cái cơ
bản, gọi là chữ số La Mã.

III - NHỮNG THÀNH TỰU VĂN HÓA TIÊU BIỂU
- Hệ thống luật La Mã được coi là
tiến bộ nhất thời cổ đại và trở thành
nền tảng cho việc xây dựng luật
pháp ở các nước Âu - Mĩ sau này.
- Nhờ phát minh ra bê tông, Người
La Mã đã xây dựng được những
công trình kiến trúc đồ sộ, nguy nga

Bài tập

PHIẾU BÀI TẬP (3P)
Tên phát minh

Phát minh thuộc lĩnh vực
Ý nghĩa của phát minh đối với xã hội
đương thời
Ý nghĩa của phát minh đối với xã hội
ngày nay

LUYỆN TẬP
Nhiệm vụ:
Câu 1: Kết hợp kiểm tra kiến thức với luyện tập
Năng lực mô tả và tái hiện để chỉ ra sự giống nhau
giữa điều kiện tự nhiên của La Mã cổ đại và Hy Lạp
cổ đại.
Câu 2: Vai trò của Viện Nguyên lão trong thời kì đế chế khác với
thời cộng hòa như thế nào?

LUYỆN TẬP
Nhiệm vụ:
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Nhóm…:
Câu hỏi 1: Điều kiện tự nhiên của La Mã cổ đại có gì giống và khác nhau so với Hy Lạp cổ
đại?
Trả lời:
…………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
…

Vận dụng
Nhiệm vụ:
Em hãy kể tên một số thành tựu văn hóa của La Mã cổ đại vẫn được ứng dụng trong
thời kì hiện đại.
Lĩnh vực

Thành tựu

Chữ viết - Chữ La tinh.
và chữ
- Chữ số La Mã.
số

Vận dụng ngày nay

- Cơ sở của 200 ngôn ngữ và chữ viết trên thế giới.
- Chữ La tinh ngày nay vẫn là ngôn ngữ quốc tế; vẫn dùng phổ biến trong y
dược học.
- Chữ số ngày nay vẫn dùng đánh số các đề mục lớn; đánh số trên đồng hồ,
những trang nằm trước phần chính của một quyển sách, đánh số cho một số
hoạt động nào đó (ví dụ đại hội Đảng,...).

Kiến
Mái vòm
Xây dựng các nhà thờ, công trình công cộng
trúc
Kĩ thuật Xi măng, bê tông, Xây dựng nhà cửa, công trình công cộng, đường sá, cầu
xây dựng đường sá,
cống, quy hoạch đô thị.
cầu cống.

HẾT