Tiết 9 Bài 4: THỰC PHẨM VÀ DINH DƯỠNG

Vì sao hằng ngày chúng ta phải sử dụng nhiều loại thực
phẩm khác nhau?

1. Giá trị dinh dưỡng của các nhóm thực phẩm
Giàu chất đạm

Giàu chất đường bột

Giàu chất béo

Giàu khoáng và vitamin

Dựa vào các chất
dinh dưỡng có
trong thức ăn.
Thực phẩm được
chia thành những
nhóm nào?

1. Giá trị dinh dưỡng của các nhóm thực phẩm

Kể tên một số thực Thịt,cá,sữa,trứng,
phẩm giàu chất
nấm,đậu nành.
đạm(protein)?

Kể tên một số thực
giàu chất đường bột
(gluxit)

Gạo,khoai
lang,khoai
tây,bắp,mì...

1. Giá trị dinh dưỡng của các nhóm thực phẩm
Kể tên một số
thực phẩm giàu
chất béo?

Kể tên một số thực
phẩm giàu vitamin
và khoáng

Mỡ động vật, bơ,
dầu đậu phụng,
dầu mè...

Rau,củ,quả,...

1. Giá trị dinh dưỡng của các nhóm thực phẩm

Hình 4.1. Vai trò dinh dưỡng của các nhóm thực phẩm

1. Giá trị dinh dưỡng của các nhóm thực phẩm

Có 4 nhóm thực phẩm chính: thực phẩm giàu chất
đạm, thực phẩm giàu chất béo, thực phẩm giàu
chất đường, bột, thực phẩm giàu chất khoáng và
vitamin. Các nhóm thực phẩm cung cấp năng
lượng cho cơ thể hoạt động, giúp cơ thể phát triển
và tăng sức đề kháng chống lại bệnh tật.

Tiết 10 Bài 4: THỰC PHẨM VÀ DINH DƯỠNG (tt)

2. NHU CẦU DINH DƯỠNG CỦA CƠ THỂ

Theo em, thể trạng của mỗi bạn trong Hình 4.2
thể hiện tình trạng dinh dưỡng của cơ thể như thế
nào?

a

b

c

Hình 4.2. Một số loại thể trạng

Tại sao lại
bị suy dinh
dưỡng?
2. Nhu cầu dinh dỡng của cơ thể
Thiếu hoặc thừa chất dinh dưỡng đều gây ra tác
hại đối với cơ thể.
Người bị suy
dinh dưỡng sẽ
ảnh hưởng như
thế nào ?

2. Nhu cầu dinh dỡng của cơ thể
Thiếu hoặc thừa chất dinh dưỡng đều gây ra tác
hại đối với cơ thể.
Người bị béo
phì sẽ bị ảnh
Tại sao lại bị
hưởng như thế
béo phì?
nào?

Làm
đểcủa
cơ cơ thể
2. Nhu cầu
dinhsao
dỡng
thể thừa
phátchất
triểndinh
cândưỡng đều gây ra tác
Thiếu hoặc
đối,khỏe
hại đối với
cơ thể. mạnh?

2. NHU CẦU DINH DƯỠNG CỦA CƠ THỂ

- Nếu ăn uống thiếu chất thì bị suy dinh dưỡng
làm cho cơ thể phát triển chậm lại hoặc ngừng
phát triển. Ngoài ra trẻ em còn dễ bị mắc bệnh
nhiễm khuẩn và trí tuệ kém phát triển.
- Nếu ăn uống thừa so với nhu cầu cơ thể, kèm
theo lười vận động  gây nên bệnh béo phì, bệnh
huyết áp, bệnh tim mạch,. .

3. CHẾ ĐỘ ĂN UỐNG KHOA HỌC
3.1. Xây dựng bữa ăn dinh dưỡng hợp lí

Em thấy bữa ăn này
đã hợp lý chưa?

3. CHẾ ĐỘ ĂN UỐNG KHOA HỌC
3.1. Xây dựng bữa ăn dinh dưỡng hợp lí

Gà xào sả ớt

Rau muống
xào tỏi

Canh bí
nâu thịt

 Hình 4.3. Bữa ăn dinh dưỡng hợp lí

Cơm trắng

 Em hãy nhận xét về loại món ăn và thành phần
các nhóm thực phẩm chính được sử dụng trong
bữa ăn ở Hình 4.3.

3. CHẾ ĐỘ ĂN UỐNG KHOA HỌC
3.1. Xây dựng bữa ăn dinh dưỡng hợp lí
Bữa ăn dinh dưỡng hợp lí phải có đủ 4 nhóm
thực phẩm chính với tỉ lệ thích hợp để cung cấp
đầy đủ chất dinh dưỡng cần thiết cho nhu cầu
của cơ thể

Tiết 11 Bài 4 THỰC PHẨM VÀ DINH DƯỠNG (tt)

3.2. Phân chia số bữa ăn hợp lí
Em hãy quan sát sự phân chia các bữa ăn của gia đình trong
Hình 4. 4 và trả lời các câu hỏi dưới đây:

 Hình 4.4. Phân chia số bữa ăn trong ngày
 - Thời gian phân chia các bữa ăn của gia đình trên như thế nào?
- Nếu trung bình thức ăn được tiêu hoả hết sau 4 giờ thì việc phân
chia các bữa ăn của gia đình này có hợp li không? Vì sao?

3.2. Phân chia số bữa ăn hợp lí
Một ngày chúng ta nên ăn đủ 3 bữa ăn chính,
đảm bảo đủ chất,đủ lượng và khoảng cách giữa
các bữa ăn phù hợp.

4. XÂY DỰNG BỮA ĂN DINH DƯỠNG HỢP LÝ
4.1. Các yếu tố của bữa ăn dinh dưỡng hợp lí
Bữa ăn dinh dưỡng
hợp lý phải đảm bảo
các yếu tố nào?

4.1. Các yếu tố của bữa ăn dinh dưỡng hợp lí

- Có đầy đủ thực phẩm thuộc 4 nhóm chính.
- Các thực phẩm thuộc 4 nhóm chính có tỉ lệ
thích hợp
- Nên có đủ 3 loại món ăn chính: Canh; xào
hoặc luộc; món mặn

4. XÂY DỰNG BỮA ĂN DINH DƯỠNG HỢP LÍ

4.2. Chi phí của bữa ăn (HS tự học)
Để tính chi phí của bữa ăn, ta phải tính được
chi phí cho mỗi món ăn. Chi phí cho mỗi món
ăn là tổng số tiền mua các loại thực phẩm để
chế biến món ăn đó.

4.3. Các bước xây dựng bữa ăn dinh dưỡng hợp
lí
Bước 2

Chọn món ăn chính.
Bước 1

Lập danh sách các món ăn theo từng loại.
Bước 4
Hoàn thiện bữa ăn.
Bước 3
Chọn thêm món ăn kèm.

4.3. Các bước xây dựng bữa ăn dinh dưỡng hợp
lí

+ Quy trình xây dựng bữa ăn dinh dưỡng hợp
lí gồm các bước sau:
Bước 1: Lập danh sách các món ăn theo từng
loại.
Bước 2: Chọn món ăn chính.
Bước 3: Chọn thêm món ăn kèm.
Bước 4: Hoàn thiện bữa ăn.

4.3. Các bước xây dựng bữa ăn dinh dưỡng hợp
lí

HS TỰ HỌC
+ Tính chi phí tài chính của bữa ăn gồm các bước sau:
Bước 5: Ước tính số lượng mỗi loại thực phẩm cần dùng
Bước 6: Tính chi phí cho mỗi loại thực phẩm cần dùng
Bước 7: Tính chi phí cho mỗi món ăn,
Bước 8: Tính chi phí cho bữa ăn.

1/ Em hãy phân loại những thực phẩm dưới đây
theo các nhóm thực phẩm chính.
Thịt lợn (thịt heo), cà rốt, cua, đậu cô ve, bí đao,
rau muống, khoai lang, bánh mì, bông cải, cải
thìa, sườn lợn, bắp cải thảo, dứa, mỡ lợn, tôm
khô, cá viên, su su, thịt gà, dầu ăn, gạo, cá ba sa

Nhóm thực phẩm

Thực phẩm

Chất đạm

Thịt lợn, cua, sườn lợn, Tôm, thịt gà,
cá viên, cá basa.
mỡ lợn, dầu ăn

Chất béo
Chất đường bột

Khoai lang, bánh mì, gạo

Vitamin và khoáng chất Cà rốt, đậu cô ve, bí đao, rau muống,
khoai lang, bông cải, cải thìa, bắp cải
thảo, dứa, su su.

2. Quan sát những món ăn dưới đây, em hãy cho
biết mỗi món ăn cung cấp chất dinh dưỡng nào là
chủ yếu.

Canh cà rốt, su su nấu
sườn lợn
 - Tôm rang
thịt ba chỉ

Sườn lợn
kho dứa
 Rau, củ luộc

Món ăn
Tôm rang thịt ba chỉ

Chất dinh dưỡng chủ yếu
Chất đạm, chất béo

Canh cà rốt, su su nấu Chất đạm, chất béo, vitamin và
sườn lợn
khoáng chất
Sườn lợn kho dứa

Chất đạm, chất béo

Rau củ luộc

Vitamin và khoáng chất

3. Cho các nhóm người sau: (1) Người cao tuổi; (2) Trẻ
em đang lớn; (3) Trẻ sơ sinh; (4) Người lao động nặng.
Em hãy ghép các yêu cầu dinh dưỡng dưới đây với từng
nhóm người cho phù hợp.
a.Đang trong giai đoạn phát triển nên cần được cung cấp
nhiều chất đạm hơn so với người lớn.
b. Còn quá nhỏ, hệ tiêu hoá chưa hoàn thiện nên chưa thể
tiêu hoá được những thức ăn cứng. Vì vậy cần sử dụng sữa
cho toàn bộ các bữa ăn trong ngày.
c. Các cơ quan trong cơ thể hoạt động suy yếu dần nên nhu
cầu dinh dưỡng giảm so với lúc còn trẻ. Vì vậy cần giảm
bớt lượng thức ăn để tránh tăng gánh nặng cho các Cơ quan
tiêu hoá.
d. Phải làm việc nhiều và nặng nhọc nên cần nhiều năng
lượng hơn người lao động nhẹ.

Nhóm người
1. Người
tuổi

Yêu cầu dinh dưỡng

cao c. Các cơ quan trong cơ thể hoạt động suy yếu
dần nên nhu cầu dinh dưỡng giảm so với lúc
còn trẻ. Vì vậy cần giảm bớt lượng thức ăn để
tránh tăng gánh nặng cho các cơ quan tiêu hóa.

2. Trẻ em đang a. Đang trong giai đoạn phát triển nên cần được
lớn
cung cấp nhiều chất đạm hơn so với người lớn.
3. Trẻ sơ sinh

b. Còn quá nhỏ, hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện nên
chưa thể tiêu hóa được những thức ăn cứng. Vì
vậy cần sử dụng sữa cho toàn bộ các bữa ăn
trong ngày.

4. Người lao d. Phải làm việc nhiều và nặng nhọc nên cần
động nặng nhọc nhiều năng lượng hơn người lao động nhẹ.

4. Nếu chỉ sử dụng thường xuyên một loại thực
phẩm thì sẽ xảy ra điều gì đối với cơ thể?
Nếu chỉ sử dụng thường xuyên một loại thực phẩm
thì sẽ xảy ra tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng do lặp
thực phẩm dễ gặp ở nhóm người ăn chay. Việc ăn
lặp đi lặp lại một vài loại rau củ quả sẽ khiến cơ thể
bị hụt nhiều a xít amin thiết yếu. Vì vậy, việc chú ý
đa dạng nguồn thực phẩm khi ăn chay là điều cần
thiết.

1. Gia đình em thường dùng những món ăn nào?
Mỗi món ăn cung cấp chất dinh dưỡng nào
là chủ yếu?
Gia đình em thường dùng những món ăn là
cơm trắng, thịt, rau, cá. Mỗi món ăn cung
cấp chất đinh dưỡng đạm và vitamin, bột
đường là chủ yếu.

2. Em có nhận xét gì về cách ăn uống của mình?
Nếu chưa hợp lí, em cần phải điều chỉnh lại như thế
nào?
Bản thân em tự nhận thấy cách ăn uống của mình
còn muộn hơn với thời gian quy định. Em cần
điều chỉnh cho hợp lí hơn bằng cách ăn uống đúng
giờ hơn.

BÀI HỌC KẾT THÚC

4.2. Chi phí của bữa ăn

Để tính chi phí của bữa ăn, ta phải tính được
chi phí cho mỗi món ăn. Chi phí cho mỗi món
ăn là tổng số tiền mua các loại thực phẩm để
chế biến món ăn đó.

5. Trong các bữa ăn dưới đây, em hãy cho biết
bữa ăn nào có thành phần các nhóm thực phẩm |
hợp lí. Vì sao?

6. Quan sát thời gian phân chia các bữa ăn của 3
bạn dưới đây. Theo em, bạn nào có thời gian
phân chia các bữa ăn hợp lí nhất? Các bạn khác
nên điều chỉnh thời gian phân chia bữa ăn như
thế nào cho hợp lý?

3. Dựa vào quy trình xây dựng bữa ăn dinh
dưỡng hợp lí, em hãy tham khảo thêm Hình
4,5 và Bảng 4.2 để xây dựng các bữa ăn dinh
dưỡng hợp lí trong 1 ngày cho gia đình mình.
4. Trên cơ sở tính toán chi phí cho mỗi món
ăn, hãy tính toán chi phí cho các bữa ăn mà
em vừaxây dựng ở câu 3.