Quan sát những hình ảnh kết hợp lắng
nghe bản hoà tấu các em liên tưởng đến
loại hình nghệ thuật truyền thống nào?

1

Bài 3
KỊCH BẢN
CHÈO VÀ
TUỒNG

1. Đọc hiểu văn bản
2. Thực hành tiếng Việt

2
3
4
5

3. Viết
4. Nói và nghe
5. Tự đánh giá

(Trích chèo Kim Nham)

I. Tìm hiểu chung
Phiếu học tập 01- Nhóm 1:
Tìm hiểu thể loại chèo cổ
Phiếu học tập 02- Nhóm 2:
Tìm hiểu về vở chèo Kim Nham
và trích đoạn Xuý Vân giả dại

I. Tìm hiểu chung
1. Nghệ thuật chèo và kịch bản chèo
Phiếu học tập 01 – Nhóm 1: Tìm hiểu thể loại chèo cổ
Tìm hiểu chung về Chèo
1. Thế nào là nghệ thuật chèo cổ?
................................
2. Nguồn gốc
................................
3. Đặc trưng của nghệ thuật chèo cổ
................................
4. Những vở chèo cổ đặc sắc
................................
5. Thế nào là kịch bản chèo?
................................

I. Tìm hiểu chung
1. Nghệ thuật chèo và kịch bản chèo
1. Thế nào là nghệ - Chèo cổ (chèo sân đình/chèo truyền thống)
thuật chèo cổ?
là loại kịch hát, múa dân gian, kể chuyện,
diễn kịch bằng hình thức sân khấu.
- Đây là bộ môn nghệ thuật tổng hợp của
ngôn từ, âm nhạc, vũ đạo, tạo hình,…
2. Nguồn gốc

Ra đời từ xa xưa, phát triển mạnh mẽ ở vùng
đồng bằng Bắc Bộ.

I. Tìm hiểu chung
1. Nghệ thuật chèo và kịch bản chèo
Phiếu học tập 01 – Nhóm 1: Tìm hiểu thể loại chèo cổ
Tìm hiểu chung về Chèo
1. Thế nào là nghệ thuật chèo cổ?
................................
2. Nguồn gốc
................................
3. Đặc trưng của nghệ thuật chèo cổ
................................
4. Những vở chèo cổ đặc sắc
................................
5. Thế nào là kịch bản chèo?
................................

I. Tìm hiểu chung
1. Nghệ thuật chèo và kịch bản chèo
3. Đặc trưng của
nghệ thuật chèo cổ

- Về nội dung tư tưởng:
+ Phản ánh đời sống vật chất, tâm hồn, tình cảm
của con người trong xã hội phong kiến.
+ Ca ngợi những phẩm chất đạo đức tốt đẹp của
con người.
+ Phê phán các thói hư tật xấu trong xã hội.
+ Thể hiện sâu sắc tinh thần nhân văn.
- Về hình thức: Đây là bộ môn nghệ thuật tổng hợp
của ngôn từ, âm nhạc, vũ đạo, tạo hình,…

I. Tìm hiểu chung
1. Nghệ thuật chèo và kịch bản chèo
4. Những vở chèo cổ Quan Âm Thị Kính, Lưu Bình – Dương Lễ, Kim Nham,
đặc sắc
Trương Viên, Từ Thức,…
5. Thế nào là kịch
bản chèo?

- Kịch bản chèo (tích chèo) là phần nội dung chính của
vở diễn, thường lấy các truyện cổ tích, truyện Nôm,
truyện cười, được các nghệ nhân hoặc nhà sưu tầm
nghiên cứu ghi chép lại thành văn bản.
- Kịch bản chèo có cốt truyện, nhân vật kèm lời thoại và
các chỉ dẫn về bối cảnh, trang phục, hoạt động trên sân
khấu,…

I. Tìm hiểu chung
2. Vở chèo “Kim Nham”
Phiếu học tập 02 – Nhóm 2: Tìm hiểu về vở chèo Kim Nham
và trích đoạn Xuý Vân giả dại
Vở chèo Kim Nham và trích đoạn Xuý Vân giả dại
1. Vị trí, nội dung của vở chèo?

................................

2. Bối cảnh của đoạn trích?

................................

3. Nhan đề đ/trích và h/ảnh vai diễn gợi
cho em ấn tượng gì về nv Xúy Vân?

................................

2

Vở chèo Kim Nham

a. Vị trí
Kim Nham là một trong số các vở chèo cổ kinh điển của nghệ
thuật sân khấu chèo Việt Nam.
b. Nội dung chính
 Nêu cao bài học đạo lí khi thể hiện quan hệ gia đình, vợ
chồng.
 Đồng thời cũng bộc lộ niềm cảm thông với thân phận người
phụ nữ trong xã hội nam quyền xưa.
c. Tóm tắt (SGK/Tr65)

3

Đoạn trích “Xúy Vân giả dại”.

3

*Bối cảnh đoạn trích
Xuý Vân có cuộc sống hôn nhân
sắp đặt bởi cha mẹ
Sống bên người chồng là Kim Nham chỉ mải mê
đèn sách, Xúy Vân không tìm thấy hạnh phúc.

Khi chồng xa nhà ôn thi, nàng bị Trần
Phương dụ dỗ.
Nghe lời nhân tình, Xúy Vân giả điên dại để Kim
Nham buộc phải trả nàng về nhà, để có thể đi theo
Trần Phương.

*Nhan đề đoạn trích
Nhan đề
đoạn trích
gợi và hình
ảnh vai
diễn gợi
cho em ấn
tượng gì về
nhân vật
Xúy Vân?

- Xúy Vân vốn là một người bình thường, xinh
đẹp, nết na mà lại đi giả dại.
- Gợi cho người đọc tò mò, băn khoăn về lí do vì
sao Xúy Vân phải giả điên giả dại.

II
1

Đọc – hiểu chi tiết
Diễn biến tâm trạng của Xúy Vân

Tác giả dân gian đã sử dụng
các lối nói, làn điệu, vũ điệu,
chỉ dẫn sân khấu nào để thể
hiện tâm trạng của Xúy Vân
khi giả dại?

II

Đọc – hiểu chi tiết

1

Diễn biến tâm trạng của Xúy Vân
*Tâm trạng của Xúy Vân được bộc lộ qua các lối nói, làn điệu,
vũ điệu, chỉ dẫn sân khấu:
nói
lệch
nói

Lối
nói
nói điệu
sử rầu

vỉa

II

1

Đọc – hiểu chi tiết
Diễn biến tâm trạng của Xúy Vân

*Tâm trạng
của Xúy Vân
được bộc lộ
qua các lối
nói, làn điệu,
vũ điệu, chỉ
dẫn sân khấu:

quá giang
hát
ngược

con gà
rừng

Làn điệu
sa lệch

sắp

II

Đọc – hiểu chi tiết

1 Diễn biến tâm trạng của Xúy Vân

Vũ điệu
*Tâm trạng của
Xúy Vân được
bộc lộ qua các
lối nói, làn điệu,
vũ điệu, chỉ dẫn
sân khấu:

bắt nhện

xe tơ

dệt cửi

1

Diễn biến tâm trạng của Xúy Vân

*Tâm trạng của Xúy Vân được bộc lộ qua các lối nói, làn điệu,
vũ điệu, chỉ dẫn sân khấu:
 Chỉ dẫn sân khấu khác:
+ Đế
+ Tiếng trống nhịp nổi lên, Xúy Vân múa
điệu bắt nhện, xe tơ, dệt cửi. Múa xong,
Xúy Vân hát lên rồi cười và hát điệu sa
lệch.
+ Xúy Vân vào, vừa đi vừa cười điên dại.

chuyên mục: Học mà chơi, chơi mà
học

-

-

Chia lớp thành 02 đội chơi. Mỗi
đội được mời 02 cố vấn (thầy, cô)
cùng tham gia.
Mỗi câu hỏi sẽ có 30s (riêng câu
3 và câu 8 có tối đa 3 phút chuẩn
bị và trình bày) để các đội thống
nhất, đưa ra đáp án.
Có 8 câu hỏi. Trả lời đúng mỗi
câu được 10 đ. Đội chiến thắng là
đội dành số điểm cao nhất và sẽ
được quay VÒNG QUAY MAY
MẮN để dinh về giải thưởng

Câu 1: Nhìn các hình ảnh sau và cho biết đây là trang phục biểu
diễn của các loại hình nghệ thuật truyền thống nào?

Câu 2: Nối cột A với cột B
A

B

1.Kép

a.Những người phụ nữ nổi loạn, đi ngược lại quan điểm đạo
đức phong kiến.

2.Đào
thương

b.Vai nam chính, thường là các sĩ tử hiếu học.

3.Đào pha c.Nhân vật gây cười, thường xuất hiện linh hoạt, tự do trong
vở chèo.
4.Đào lệch d.Vai nữ chính, là những người phụ nữ trung trinh tiết liệt.
5.Hề

e.Loại hình nhân vật trung gian giữa đào thương và đào lệch.

Câu 3: Hoá trang
thành chú hề

Câu 4: Điền vào
chỗ trống cho
phù hợp

a. …là tiếng nói trao đổi của
khán giả với nhân vật chèo
b. … Là lời nhân vật nói với khán
giả.
c. … Lời các nhân vật nói chuyện
với nhau.
d. … Lời các nhân vật tự nói với
chính mình.

Câu 5: Những lời chú thích
ngắn gọn của tác giả, biên
kịch (thường để trong ngoặc
đơn) từ đó lời giải, gợi ý cách
bài trí, xử lí âm thanh, ánh
sáng, việc vào ra sân
khấu của diễn viên thủ vai
nhân vật cùng trang phục,
hành động, cử chỉ, cách nói
năng của họ… được gọi là?

Câu 6: Nhân vật Xuý Vân
thuộc kiểu nhân vật nào?

a. Đào thương
b. Đào lệch
c. Đào pha

Câu 7: a. …là lối nói cho vai nữ lệch hoặc vai mụ trong sân khấu chèo. Có
Điền
vào
chỗ
trống
tên
các
làn
điệu
chèo

thể mang tính chất đỏng đảnh, chanh chua, ác nghiệt, tuỳ theo mô
hình nhân vật hoặc tuỳ theo cách chuyển hoá các mô hình nhân vật
của diễn viên để đáp ứng với yêu cầu của tình huống, hành động kịch.
b. … là câu mở trước khi vào điệu chính trong chèo. Một đoạn hát
được rút ra từ tính chất và âm điệu đặc trưng của bài hát. Thường là
phần nhạc dạo đầu của bài hát, không mang tính chất ngâm, không
quy định nhịp điệu.
c. … là lối hát đông người cả nam lẫn nữ trong những buổi hội. 1
người bè, 1 người đệm, 1 người nói 1 người kéo dài tiết tấu âm tiết.
d. … là điệu hát chèo hoạt bát, hơi cứng, thể hiện tính dứt khoát về
một việc gì, hoặc tả cảnh chung chung. Cấu trúc gọn và cân đối. Ở
điệu này có 4 câu nhạc phổ vào 2 câu thơ 6 - 8 thành một sắp.
.

Cùng thưởng thức!

Câu 8: Casting cho vai diễn Xuý
Vân…
Từ đoạn trích
“Xuý Vân giả dại”
trong SGK, hãy
nhập vai Xuý Vân
thể hiện 1 phân
đoạn nhỏ (hát/nói).
Mỗi đội sẽ có 3
phút chuẩn bị và
biểu diễn!

5

6

ổ
s
ển
y
Qu
Mộ
t
ph tràn
áo
g
tay

từ
át
ài h c
á
tb
Mộ ời kh
ư
ng

4

C
â
y

3

m
ể
i
đ

+1
10
ng gói
ũc
hạ ốc
t

ăm
1 n văn
c
họ …H
cô

2

Tiề
tr n m
ị
g
iá ặ t
H H 5 tỉ
Đ

1

b
ú
t

VÒNG QUAY
MAY MẮN

QUAY

Luyện tập – Vận dụng
Phiếu học tập số 3
- Nhóm 1: Tìm hiểu tâm trạng của Xuý Vân qua
lời nói lệch, vỉa lời hát quá giang.
- Nhóm 2: Tìm hiểu tâm trạng của Xuý Vân qua
lời hát điệu con gà rừng, lời hát sắp, hát ngược.
 rút ra nhận xét về những yếu tố của nghệ thuật
chèo dùng để miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật
trong đoạn trích.

Luyện tập – Vận dụng
B1: Think (Nghĩ): HS suy nghĩ độc lập về vấn đề
được nêu ra; tự hình thành nên ý tưởng của mình.
B2: Pair (Bắt cặp): HS được ghép cặp với nhau
để thảo luận về những ý tưởng vừa có.
B3: Share (Chia sẻ): HS chia sẻ ý tưởng đã thảo
luận với nhóm lớn, thống nhất vấn đề và chia
sẻ trước lớp.

Cảm ơn
quý thầy cô và các em