BÀI 4. QUY TRÌNH LỰA CHỌN NGHỀ NGHIỆP

Quan sát hình
1.4 và cho biết:
Ba yếu tố trong
hình có ảnh
hưởng như thế
nào đến quyết
định lựa chọn
nghề nghiệp?

Quan sát hình
1.4 và cho biết:
Ba yếu tố trong
hình có ảnh
hưởng như thế
nào đến quyết
định lựa chọn
nghề nghiệp?

Ba yếu tố trong hình là sở thích, nhu cầu xã hội và năng lực có ảnh hưởng
trực tiếp đến quyết định lựa chọn nghề nghiệp. Khi chọn nghề, đầu tiên
chúng ta phải đánh giá được bản thân (sở thích, năng lực) và xem xét nhu
cầu của xã hội để lựa chọn công việc phù hợp với bản thân.

Trình bày nội dung cơ bản của sáu nhóm tính
cách theo lý thuyết mật mã Holland

Trình bày nội dung cơ bản của sáu nhóm tính
cách theo lý thuyết mật mã Holland

- Nghiệp vụ
- Quản lý
- Kĩ thuật
- Xã hội
- Nghệ thuật
- Nghiên cứu

Từ lý thuyết mật mã Holland, em rút ra được
điều gì khi lựa chọn nghề nghiệp cho bản thân

Từ lý thuyết mật mã Holland, em rút ra được
điều gì khi lựa chọn nghề nghiệp cho bản thân
- Cơ sở để định hướng
nghề nghiệp hay ngành
học tương lai.

BÀI 4. QUY TRÌNH LỰA CHỌN NGHỀ NGHIỆP
I.Một số lý thuyết cơ bản về lựa chọn nghề nghiệp
1.Lý thuyết mật mã Holland
*Nội dung cơ bản
- Lý thuyết mật mã Holland được phát triển bởi nhà tâm lí học John Lewis Holland,
Lý thuyết mật mã Holland có những đặc điểm cơ bản sau:
- Một người chọn được nghề nghiệp phù hợp với tính cách của mình sẽ dễ thích ứng
với các yêu cầu công việc và hoàn thành nhiệm vụ được giao.
- Có 6 nhóm tính cách là:
+ Nghiệp vụ
+ Quản lý
+ Kĩ thuật
+ Xã hội
+ Nghệ thuật
+ Nghiên cứu
*Ý nghĩa
- Cơ sở để định hướng nghề nghiệp hay ngành học tương lai.

Em hiểu như thế nào về lí
thuyết cây nghề nghiệp?

Hình 4.3. Mô hình lý thuyết cây nghề nghiệp

Em hiểu như thế nào về lí
thuyết cây nghề nghiệp?
- Lý thuyết cây nghề nghiệp chỉ ra
mối quan hệ chặt chẽ giữa thành
công trong nghề ngiệp với năng
lực, cá tính, khả năng, giá trị nghề
nghiệp của cá nhân.

Hình 4.3. Mô hình lý thuyết cây nghề nghiệp

BÀI 4. QUY TRÌNH LỰA CHỌN NGHỀ NGHIỆP
I.Một số lý thuyết cơ bản về lựa chọn nghề nghiệp
2.Lý thuyết cây nghề nghiệp
*Nội dung cơ bản
- Lý thuyết cây nghề nghiệp chỉ ra mối quan hệ chặt chẽ giữa thành công trong nghề
ngiệp với năng lực, cá tính, khả năng, giá trị nghề nghiệp của cá nhân.
- Ý tưởng chính của lý thuyết này là mô tả sự phát triển nghề nghiệp như là một cây,
với các "rễ" biểu thị cho những giá trị, kỹ năng, sở thích và kinh nghiệm cá nhân,
trong khi "quả" thể hiện những mục tiêu và thành tựu nghề nghiệp.
* Ý nghĩa
- Dùng trong công tác hướng nghiệp học sinh
- Lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với bản thân.

Quan sát hình 4.5 và cho biết: Để chọn nghề,
học sinh cần tìm hiểu những thông tin gì?

Quan sát hình 4.5 và cho biết: Để chọn nghề,
học sinh cần tìm hiểu những thông tin gì?
Để chọn nghề, học sinh cần tìm
hiểu những thông tin:
+ Sở thích của bản thân
+ Năng lực của bản thân
+ Nhu cầu thị trường lao động

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Nhóm:.........................................................
Em hãy đọc thông tin trong SGK và hoàn thành nội dung quy trình lựa chọn nghề
nghiệp
Quy trình lựa chọn nghề nghiệp
Bước 1: Đánh giá bản thân
 
Bước 2: Tìm hiểu thị trường lao động
 
Bước 3: Ra quyết định

 

HƯỚNG DẪN CHẤM PHIẾU HỌC TẬP
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Nhóm:.........................................................
Em hãy đọc thông tin trong SGK và hoàn thành nội dung quy trình lựa
chọn nghề nghiệp
Quy trình lựa chọn nghề nghiệp
Bước 1: Đánh giá bản thân Xem xét năng lực, sở thích, tính cách, sức
khỏe của mình; bối cảnh gia đình và những
mong muốn về nghề nghiệp.
Bước 2: Tìm hiểu thị trường Lập danh sách những nghề mình quan tâm,
lao động
thông quan internet, sách báo...tìm hiểu nhu
cầu xã hội đối nghề đó
Bước 3: Ra quyết định
Quyết định lựa chọn nghề nghiệp của bản
thân

BÀI 4. QUY TRÌNH LỰA CHỌN NGHỀ NGHIỆP
II.Quy trình lựa chọn nghề nghiệp
Bước 1. Đánh giá bản thân
Bước 2. Tìm hiểu thị trường lao động
Bước 3. Ra quyết định

1. Vì sao nên chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực, sở thích và tính cách của bản
thân?

1. Vì sao nên chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực, sở thích và tính cách của bản
thân?
1. Việc chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực, sở thích và tính cách của bản thân
có nhiều lợi ích quan trọng, bao gồm:
- Tăng cảm giác hạnh phúc và hài lòng: Khi bạn làm việc trong lĩnh vực phù hợp
với năng lực và sở thích của mình, bạn có xu hướng cảm thấy hạnh phúc và hài
lòng hơn với công việc của mình. Điều này giúp bạn tránh được cảm giác căng
thẳng và không hài lòng khi làm việc.
- Tối ưu hóa hiệu suất làm việc: Khi bạn làm việc trong lĩnh vực mà bạn yêu thích
và có kỹ năng, bạn có xu hướng làm việc với hiệu suất cao hơn. Sự tương thích
giữa công việc và tính cách của bạn cũng giúp bạn làm việc một cách tự nhiên và
hiệu quả hơn.
- Phát triển nghề nghiệp bền vững: Chọn nghề nghiệp phù hợp với bản thân giúp
bạn xây dựng một nền tảng nghề nghiệp bền vững. Bạn có thể dễ dàng tiếp tục
phát triển và tiến bộ trong lĩnh vực mà bạn yêu thích và có kỹ năng.
- Giảm stress và cảm giác bỏ cuộc: Khi bạn làm việc trong lĩnh vực phù hợp với
tính cách và sở thích của mình, bạn có xu hướng trải qua ít stress hơn và ít khả
năng gặp phải cảm giác bỏ cuộc. Điều này làm tăng cơ hội duy trì sự nghiệp lâu
dài và thành công.
- Tạo ra động lực và cam kết: Khi bạn làm việc trong lĩnh vực mà bạn yêu thích
và có kỹ năng, bạn có xu hướng cảm thấy động viên và cam kết hơn với công việc
của mình. Điều này giúp bạn duy trì động lực và tinh thần làm việc cao trong suốt
sự nghiệp của mình.

2. Em có biết vì sao với một số ngành nghề, người ta phải tiến hành khám sức khỏe
người tham gia dự tuyển?

Khám sức khỏe cho thí sinh đăng kí thi vào trường quân đội

Khám sức khỏe cho thí sinh đăng kí thi vào trường công an

2. Em có biết vì sao với một số ngành nghề, người ta phải tiến hành khám sức khỏe
2. Có một số lý do mà một số ngành nghề yêu cầu kiểm tra sức khỏe đặc biệt
người tham gia dự tuyển?

Khám sức khỏe cho thí sinh đăng kí thi vào
trường quân đội

Khám sức khỏe cho thí sinh đăng kí thi vào
trường công an

hoặc khám sức khỏe cho những người tham gia dự tuyển:
- An toàn lao động: Trong một số ngành nghề như xây dựng, công nghiệp, y
tế hoặc ngành hàng không, việc kiểm tra sức khỏe đảm bảo rằng những người
làm việc có thể đối mặt và hoạt động trong môi trường làm việc có nguy cơ
cao một cách an toàn. Điều này giúp giảm thiểu nguy cơ tai nạn hoặc thương
tích trong quá trình làm việc.
- Yêu cầu về sức khỏe: Trong một số ngành nghề như y tế, chăm sóc sức khỏe
hoặc quân đội, việc kiểm tra sức khỏe là bắt buộc để đảm bảo rằng những
người làm việc có khả năng đáp ứng được yêu cầu về sức khỏe cụ thể của
ngành nghề đó.
- Chẩn đoán sớm bệnh tật: Việc kiểm tra sức khỏe trước khi tham gia một
ngành nghề có thể phát hiện ra các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn hoặc bệnh tật
trước khi chúng trở nên nghiêm trọng. Điều này giúp người tham gia có thể
chăm sóc sức khỏe của mình kịp thời và ngăn ngừa các biến chứng xấu hơn
trong tương lai.
- Tuân thủ quy định pháp lý: Trong một số ngành nghề, việc kiểm tra sức
khỏe trước khi tham gia dự tuyển có thể là yêu cầu pháp lý để đảm bảo rằng
các nhà tuyển dụng tuân thủ các quy định và tiêu chuẩn y tế liên quan.
- Bảo vệ sức khỏe cộng đồng: Việc kiểm tra sức khỏe cũng có thể giúp ngăn
chặn việc lây lan các bệnh truyền nhiễm hoặc các vấn đề sức khỏe khác từ
người tham gia sang cộng đồng hoặc đối tác làm việc.

BÀI 4. QUY TRÌNH LỰA CHỌN NGHỀ NGHIỆP
III.Yếu tố ảnh hưởng tới quyết định lựa chọn nghề nghiệp trong lĩnh vực kĩ
thuật, công nghệ
1.Nhóm yếu tố chủ quan
a.Năng lực bản thân
- Năng lực ông nghệ, năng lực sáng tạo
- Sức khỏe
b. Sở thích bản thân
c. Cá tính bản thân
- Thông minh, sáng tạo, làm việc thẳng thắn, trng thực, dứt khoát; thực hiện công việc
cẩn thận, tỉ mỉ, đúng quy trình....

1. Yếu tố gia đình có ảnh hưởng
như thế nào đến việc lựa chọn
nghề nghiệp?

1. Yếu tố gia đình có ảnh hưởng
như thế nào đến việc lựa chọn
nghề nghiệp?
1. - Gia đình có thể ảnh hưởng đến lựa chọn
nghề nghiệp của một người thông qua việc
truyền đạt giá trị, niềm đam mê, và kỹ năng
từ thế hệ cha mẹ đến con cái.
- Sự ủng hộ từ gia đình có thể là một yếu tố
quan trọng giúp người ta tự tin và quyết tâm
hơn trong việc theo đuổi mục tiêu nghề
nghiệp của mình.
- Ngược lại, áp lực từ gia đình hoặc sự kỳ
vọng không phù hợp có thể khiến người ta
phải chọn lựa nghề nghiệp không phù hợp
với sở thích và năng lực của mình, gây ra sự
không hài lòng và căng thẳng trong sự
nghiệp sau này.
 

2. Vì sao khi lựa chọn nghề nghiệp cần
quan tâm đến nhu cầu của thị trường
lao động?

2. Vì sao khi lựa chọn nghề nghiệp cần
quan tâm đến nhu cầu của thị trường
lao động?
2. - Việc quan tâm đến nhu cầu của thị trường
lao động giúp đảm bảo rằng bạn chọn lựa một
ngành nghề có tiềm năng phát triển và cơ hội
việc làm tốt trong tương lai.
- Thị trường lao động biến đổi liên tục, do đó
việc đưa ra quyết định dựa trên thông tin về xu
hướng và tiềm năng của thị trường giúp bạn có
cái nhìn toàn diện và chiến lược hơn về sự
nghiệp của mình.
- Nhu cầu của thị trường lao động cũng có thể
ảnh hưởng đến mức lương, điều kiện làm việc
và cơ hội phát triển nghề nghiệp của bạn trong
tương lai.

3. Nhà trường thể hiện vai trò định
hướng lựa chọn nghề nghiệp cho
học sinh trong lĩnh vực kĩ thuật,
công nghệ thông qua những hoạt
động nào?

3. Nhà trường thể hiện vai trò định hướng lựa
chọn nghề nghiệp cho học sinh trong lĩnh vực kĩ
thuật, công nghệ thông qua những hoạt động nào?
3. Vai trò của nhà trường trong định hướng lựa chọn nghề
nghiệp:
- Cung cấp các hoạt động tư vấn nghề nghiệp và hướng dẫn
lựa chọn sự nghiệp cho học sinh, bao gồm buổi tư vấn cá
nhân và các khóa học giới thiệu về các ngành nghề khác
nhau.
- Tổ chức thực tập và chương trình làm việc thực tế để học
sinh có thể trải nghiệm thực tế môi trường làm việc và áp
dụng kiến thức học tập vào thực tiễn.
- Tổ chức các buổi hội thảo và triển lãm nghề nghiệp để giới
thiệu về các ngành nghề khác nhau và cung cấp thông tin về
xu hướng thị trường lao động.
- Hỗ trợ học sinh trong việc lập kế hoạch sự nghiệp và
chuẩn bị cho các bước tiếp theo sau khi tốt nghiệp, bao gồm
việc xây dựng hồ sơ, chuẩn bị phỏng vấn, và tìm kiếm việc
làm.

BÀI 4. QUY TRÌNH LỰA CHỌN NGHỀ NGHIỆP
III.Yếu tố ảnh hưởng tới quyết định lựa chọn nghề nghiệp trong lĩnh vực kĩ
thuật, công nghệ
2.Yếu tố khách quan
- Nhà trường: Bài giảng hướng nghiệp, qua các hoạt động trải nghiệm ngoài thực tế,
qua các câu chuyền nghề nghiệp thầy cô chia sẻ có căn cứ chính xác trong việc định
hướng nghề nghiệp tương lai.
- Gia đình: Điều kiện, hoàn cảnh kinh tế, sự quan tâm, định hướng cha mẹ, truyền
thống gia đình, sự thành công của người thân ảnh hưởng đến khi lựa chọn nghề
nghiệp.
- Xã hội: Sự thay đổi cung cầu trong thị trường lao động
- Nhóm bạn: Các bạn trong lớp là nguồn thông tin tham khảo khi lựa chọn nghề
nghiệp.

LUYỆN TẬP
1.Với lí thuyết mật mã Holland và lí thuyết cây nghề nghiệp, em hãy xác định những
đặc điểm cơ bản về sở thích, năng lực, cá tính của bản thân.

LUYỆN TẬP
1.Với lí thuyết mật mã Holland và lí thuyết cây nghề nghiệp, em hãy xác định những
đặc điểm cơ bản về sở thích, năng lực, cá tính của bản thân.
1. Đặc điểm cơ bản về sở thích, năng lực, cá tính của bản thân:
+ Sở thích: đọc sách, du lịch, học ngoại ngữ…
+ Năng lực: Kĩ năng giao tiếp và hợp tác, tự học và tự chủ.
+ Cá tính: mạnh mẽ, quyết đoán, tự tin…

LUYỆN TẬP
2.Với quy trình chọn nghề 3 bước, em có thể giải thích tại sao mình phải thực hiện theo
từng bước đó hay không?

LUYỆN TẬP
2.Với quy trình chọn nghề 3 bước, em có thể giải thích tại sao mình phải thực hiện theo
từng bước đó hay không?
2.Theo em, sở thích và năng lực là hai yếu tố gốc quyết định đến sự thành công
của bản thân. Làm việc mình thích, làm công việc mình có năng lực sẽ dễ dàng
thành công và đạt được kết quả tốt nhất. Do đó, trước khi chọn nghề, mỗi chúng
ta cần phải đánh giá được bản thân mình, từ đó mới đưa ra được những danh
sách nghề nghiệp phù hợp với bản thân. 
Tiếp đến, trong các công việc phù hợp đó, đâu là nghành nghề cần nhiều nhân
sự, ngành nghề có cơ hội phát triển ở hiện tại và tương lai, đòi hòi chúng ta bắt
buộc phải tìm hiểu thị trường lao động. Khi nắm bắt được các thông số, các
thông tin chính xác chúng ta sẽ có cơ sở để đưa ra sự lựa chọn phù hợp để theo
đuổi và cống hiến.
=> Việc trải qua các bước trong quy trình chọn nghề sẽ giúp chúng ta tránh
được rủi ro trong việc chọn nghề. 

LUYỆN TẬP
3. Cùng với 2 hoặc 3 bạn trong lớp, tiến hành thảo luận về những lí do bản thân đã
quyết định lựa chọn hoặc không lựa chọn nghề nghiệp trong lĩnh vực kĩ thuật, công
nghệ. Giải thích tại sao đưa ra quyết định đó của mình.

LUYỆN TẬP
3. Cùng với 2 hoặc 3 bạn trong lớp, tiến hành thảo luận về những lí do bản thân đã
quyết định lựa chọn hoặc không lựa chọn nghề nghiệp trong lĩnh vực kĩ thuật, công
nghệ. Giải thích tại sao đưa ra quyết định đó của mình.
3. - Ví dụ: Thảo luận về lí do bản thân đã không lựa chọn nghề nghiệp trong
lĩnh vực kĩ thuật, công nghệ:
+ Về năng lực: Sức khỏe kém, bị mắc bệnh hen suyễn, học yếu các môn tự
nhiên.
+ Về sở thích: Không thích khám phá, sử dụng máy móc.
+ Về cá tính: không trầm tĩnh, điềm đạm, ít nói.
=> Không phù hợp với những nghề trong lĩnh vực kĩ thuật, công nghệ.

LUYỆN TẬP
4. Một người bạn của em cho rằng, khi chọn nghề cứ chọn nghề dễ xin việc và kiếm
được nhiều tiền, mà không quan tâm tới mình có thích nghề nghiệp đó hay không. Em
hãy đưa ra những lời khuyên giúp bạn có những bước chọn nghề đúng đắn.

LUYỆN TẬP
4. Một người bạn của em cho rằng, khi chọn nghề cứ chọn nghề dễ xin việc và kiếm
được nhiều tiền, mà không quan tâm tới mình có thích nghề nghiệp đó hay không. Em
hãy đưa ra những lời khuyên giúp bạn có những bước chọn nghề đúng đắn.
4. Sau khi bạn học xong, nghề nghiệp là thứ vừa để nuôi sống bạn, vừa gắn bó
lâu dài với bạn. Nếu bạn lựa chọn nghề không có sự yêu thích, bạn sẽ nhanh chán
với công việc đó và không thể gắn bó lâu dài. Do đó, khi chọn việc, bạn nên ưu
tiên những công việc mình thích và đồng thời cũng phải phù hợp với năng lực,
phẩm chất của mình. Khi bạn chọn đúng nghề bạn sẽ yêu thích và đam mê với
công việc đó, bạn dễ dàng hoàn thành công việc, cơ hội thăng tiến cao hơn và
tương lai rộng mở hơn.

VẬN DỤNG
Dựa vào lí thuyết mật mã Holland, em hãy tự xác định nhóm tính cách của bản thân và
kể tên một số công việc phù hợp với nhóm tính cách đó. Báo cáo kết quả với thầy cô.

VẬN DỤNG
Dựa vào lí thuyết mật mã Holland, em hãy tự xác định nhóm tính cách của bản thân và
kể tên một số công việc phù hợp với nhóm tính cách đó. Báo cáo kết quả với thầy cô.
Dưới đây là một số câu hỏi bạn có thể sử dụng để tự xác định tính cách của mình dựa trên lý
thuyết mật mã của Holland:
- Bạn thích làm gì trong thời gian rảnh rỗi của mình?
- Trong các hoạt động nhóm, bạn thường đảm nhận vai trò gì?
- Bạn có thích tham gia vào các cuộc thảo luận, phân tích vấn đề hoặc tìm kiếm  giải pháp
cho các vấn đề phức tạp không?
- Bạn thích sáng tạo qua việc vẽ, hát, viết lách hoặc các hoạt động nghệ thuật khác không?
- Khi bạn đối mặt với một tình huống khó khăn, bạn thường làm gì đầu tiên?
- Bạn cảm thấy thoải mái khi làm việc một mình, hay bạn thích làm việc trong môi trường
tập thể?
- Bạn thích tương tác với người khác và giúp đỡ họ trong các tình huống khó khăn không?
- Bạn có thích thử thách và làm việc theo nhóm trong môi trường cạnh tranh không?
- Bạn cảm thấy hạnh phúc khi giải quyết các vấn đề hoặc sắp xếp thông tin và dữ liệu theo
một cách cụ thể không?
- Bạn có thích làm việc với công cụ, máy móc hoặc vật liệu thô không?
Những câu hỏi này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về bản thân và tính cách của mình, từ đó giúp
bạn xác định được nhóm tính cách mà bạn có thể thuộc vào theo lý thuyết Holland.