Khởi động
Em hãy sưu
đọc một số bài
ca dao viết về
hình ảnh hoa
sen?

Khởi động
Hoa sen mọc bãi cát lầm
Tuy rằng lấm láp vẫn mầm hoa sen.

Tiếc bông sen nở chen bông súng
Con chim phụng hoàng đậu trúng nhành tùng khô.

I. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Đọc văn bản
2. Bố cục:
- P1: Từ đầu đến “nhân dân Việt Nam”): Giới
thiệu giá trị nội dung, nghệ thuật bài ca
dao Trong đầm gì đẹp bằng sen.
- P2 (tiếp theo đến “thanh cao, trong sạch”): Vẻ
đẹp của sen qua các câu thơ.
- P3 (còn lại): Khẳng định ý nghĩa của hình tượng
sen.

II. Suy ngẫm và phản hồi

1. Nêu vấn đề
- Vấn

đề bàn luận: Hình ảnh hoa sen trong bài ca
dao Trong đầm gì đẹp bằng sen.
2. Giải quyết vấn đề

a. Các ý kiến trong văn bản

Vấn đề cần bàn luận:

Hình ảnh hoa sen trong bài ca dao Trong đầm gì đẹp bằng sen
Ý kiến lớn 1

Ý kiến lớn 2

 

 

Ý kiến nhỏ 1.1

 

Ý kiến nhỏ 1.2
 

Ý kiến nhỏ 1.3
 

Vấn đề cần bàn luận:
Hình ảnh hoa sen trong bài ca dao Trong đầm gì đẹp bằng sen

Ý kiến lớn 1

Ý kiến lớn 2

Qua hình
ảnh
hoa
sen
Ý kiến nhỏ 1.2
Ý kiến nhỏ 1.3
Ý kiến nhỏ 1.1
 Câu thứ nhất đã  Câu thứ 2:  Câu thứ 3 tác giả dân
câu gian đã gửi
khẳng định vẻ Miêu tả vẻ đẹp là
đẹp tuyệt đối của từng bộ chuyển
gắm những
bị triết lí sống
không gì sánh phận củ thể để chuẩn
bằng của cây sen. chứng minh cho cho câu kết.
sâu
sắc.
câu thứ nhất.
 Vẻ đẹp của hoa sen được miêu tả một cách
khéo léo tài tình

 

 

Không thể thay đổi trật tự các ý kiến lớn, ý kiến
nhỏ được vì sẽ làm xáo trộn mạch lập luận của văn
bản, gây khó tiếp nhận cho ng đọc.
-

- Các ý kiến lớn được sắp xếp theo hai tầng nghĩa của hình
ảnh hoa sen trong bài ca dao, ý kiến lớn 1 nói về nghĩa tả
thực; ý kiến lớn 2 nói về nghĩa tượng trưng.
- Cách sắp xếp trật tự bố cục ý kiến như vậy giúp ng đọc
dễ dàng tiếp nhận, làm tăng sức thuyết phục của văn bản về
hai tầng ý nghĩa của hình ảnh hoa sen trong bài ca dao.

2. Giải quyết vấn đề
a. Các ý kiến trong văn bản
- Các ý kiến lớn được sắp xếp theo hai tầng
nghĩa của hình ảnh hoa sen trong bài ca dao: ý
kiến lớn 1 nói về nghĩa tả thực; ý kiến lớn 2 nói
về nghĩa tượng trưng.
=> Giúp ng đọc dễ dàng tiếp nhận, làm tăng sức
thuyết phục của văn bản.

b. Các lí lẽ, bằng chứng
Ý kiến
Vẻ đẹp của
sen đã được
miêu tả một
cách khéo léo,
tài tình
Qua hình ảnh
sen, tác giả
dân gian đã
gửi gắm
những triết lí
sống sâu sắc

Lí lẽ

Bằng chứng

Ý kiến

Lí lẽ

Bằng chứng

Câu thứ nhất, tác giả dân gian khẳng
Trạng ngữ “trong đầm” đã hạn chế sự tuyệt đổi hóa trong câu
định và tuyệt đối vẻ đẹp không gì
ca dao, làm cho trở thành tương đối và có tính thuyết phục.
sánh nổi của cây sen ở trong đầm
Vẻ đẹp của
Từ “lá xanh” qua "bông trắng" đến "nhị vàng”, tức là quan
sen đã được Câu thứ hai, tác giả dân gian miêu sát từ ngoài vào trong, rất tự nhiên hợp lí.
miêu tả một tả vẻ đẹp của từng bộ phận cụ thể
Từ “lại” được dùng rất đắt, có tác dụng nhấn mạnh sự đa
cách khéo léo, trong cây sen để chứng minh cho
dạng nhiều thành phần và màu sắc đáng chú ý của cây sen.
tài tình
cầu thứ nhất.
Từ “chen” nói lên sự kết chặt giữa hoa và nhị, chứng tỏ đây
là một bông hoa vừa mới nở.
Câu thứ ba có vị trí đặc biệt Câu chuyển (chuyển vần, chuyển nhịp, chuyến ý) để chuẩn
bị cho câu kết
Qua hình ảnh trong toàn bài.
Phần nhiều đều chuyển ngay sang nghĩa bóng, sang hình
sen, tác giả
dân gian đã Cầu thứ tư: Gần bùn mà ảnh con người và ý nghĩa triết lí nhân sinh trong đó.
gửi gắm
những triết lí
sống sâu sắc

chẳng hôi tanh mùi bùn.

“sen” hóa thành người, bùn trong thiên nhiên hóa thành
“bùn” trong xã hội, rồi cả cái “đầm” và mùi “hôi tanh” cũng
được coi là hình ảnh tượng trưng, ẩn dụ theo nghĩa bóng.

- Cách triển khai các ý kiến, lí
lẽ bằng chứng hợp lí thuyết
phục, giúp ng đọc dễ dàng tiếp
nhận vb.

3. Kết thúc vấn đề
- Mối liên hệ giữa nhân dân lao động với hoa sen:
+ Nhân dân lao động là người gần sen, hiểu sen, yêu sen và
giống sen nhiều nhất.
+ Họ đưa sen vào ca dao biết bao lần, mỗi lần 1 cách, lần
nào cũng hay, cũng đẹp.
- Hình tượng sen đã phản ánh trung thực lẽ sống cao đẹp
của con người VN.

4. Mục đích và nội dung
- Mục đích: Thuyết phục ng đọc về vẻ đẹp và ý
nghĩa đặc biệt của hình ảnh hoa sen trong bài..
- Nội dung: Miêu tả vẻ đẹp của hoa sen, khẳng

định bài ca dao mang ý nghĩa triết lí nhân sinh
gắn liền với nhau tạo nên giá trị muôn đời.

5. Đặc điểm văn bản nghị luận phân tích một tác
phẩm văn học.
- Thể hiện rõ ý kiến của người viết về tác phẩm cần bàn luận.
- Đưa ra lí lẽ là những lí giải, phân tích tác phẩm.
- Ý kiến, lí lẽ, bằng chứng được sắp xếp theo trình tự hợp lí.
- Bằng chứng được dẫn ra từ tác phẩm để làm rõ cho lí lẽ.

Hoạt động luyện tập

Hoa sen
tặng Chơi

1

3
7

2
9
4

6
10

5

8

1. Văn bản Hình ảnh hoa sen trong bài ca dao
“Trong đầm gì đẹp bằng sen” của tác giả

A.

Theo Hoàng Tiến Tựu.

B.

Theo Đinh Gia Khánh.

C.

Tác giả dân gian.

D.

Theo Ninh Viết Giao

Quay
lại

2. Văn bản Hình ảnh hoa sen trong bài ca dao
“Trong đầm gì đẹp bằng sen” thuộc thể loại văn
học nào?

A.

Biểu cảm về một
bài thơ
C. Văn bản thuật lại
một sự kiện

B.

Nghị luận văn học

D.

Nghị luận xã hội

Qu
ay
lại

3. Vấn đề được bàn luận trong văn bản Hình ảnh
hoa sen trong bài ca dao “Trong đầm gì đẹp bằng
sen” là vấn đề gì?

A.

B.

C.

D.

Hình ảnh hoa sen trong
bài ca dao Trong đầm gì đẹp
bằng sen
Hình ảnh hoa sen trong
đầm sen.

Hình ảnh hoa sen
trong cảm nhận của tác giả
dân gian.
Hình ảnh hoa sen trong
tâm trí người dân Việt Nam.

Qu
ay
lại

4. Ý kiến lớn thứ nhất trong văn bản Hình ảnh hoa
sen trong bài ca dao “Trong đầm gì đẹp bằng sen”
là ý kiến nào?
B. Tác giả đã miêu tả
A. Qua bài ca dao, tác
vẻ đẹp từng bộ phận
giả thể hiện triết lý
của hoa sen
sống sâu sắc.
C. Vẻ đẹp hoa sen được D. Bài ca dao có sự
miêu tả một cách khéo thay đổi vận và trật tự
léo, tài tình.
linh hoạt.
Qua
y lại

5. Ý kiến lớn thứ hai trong văn bản Hình ảnh hoa
sen trong bài ca dao “Trong đầm gì đẹp bằng
sen” là ý kiến nào?

A.

B.

C.  

D.

Nhân dân lao động, đặc
biệt là những người nông dân
đã xem sen là người bạn gắn
bó với cuộc đời của họ.
Nhân dân lao động, đặc
biệt là những người nông dân
họ rất yêu quý sen vì sen là
một loài hoa cao quý.

Qua hình ảnh sen, tác giả
dân gian đã gửi gắm những
triết lí sống sâu sắc
Vẻ đẹp hoa sen được
miêu tả một cách khéo léo, tài
tình.

Qua
y
lại

6. Tác giả đã đánh giá như thế nào về bài ca dao
Trong đầm gì đẹp bằng sen?

A.

B.

C.

D.

Đến đạt đỉnh cao văn
học trong loại ca dao vịnh tả
cảnh vật
Đạt đến độ tuyệt tác
trong loại ca dao vịnh tả
cảnh vật.

Đạt đến độ hoàn mĩ về
nghệ thuật trong thể thơ lục
bát.
Đạt đến độ hoàn mĩ
hiếm có trong loại ca dao
vịnh tả cảnh vật
Quay
lại

7. Theo tác giả thì câu thơ nào trong bài ca trong
bài ca dao Trong đầm gì đẹp bằng sen là câu có vị
trí đặc biệt?

A.

Câu thơ thứ nhất.

B.

Câu thơ thứ tư

C.

Câu thơ thứ hai

D.

Câu thơ thứ ba.

Qu
ay
lại

8. Theo tác giả, trong bài ca dao Trong đầm gì đẹp
bằng sen, triết lý sống sâu của tác giả dân gian
đã được gửi gắm ở câu thơ nào?

A.

Câu thứ nhất

B.

Câu thứ hai

C.

Câu thứ tư

D.

Câu thứ ba
Qu
ay
lại

9. Văn bản Hình ảnh hoa sen trong bài ca dao
“Trong đầm gì đẹp bằng sen” viết nhằm mục
đích gì?

A.

Ca ngợi vẻ đẹp của hoa
sen, đồng thời nhằm phản
ánh trung thực lẽ sống cao
đẹp của nhân dân ta ngàn
Ca ngợi vẻ đẹp của hoa
đời nay.
sen Gần bùn mà chẳng hôi
tanh mùi bùn.

C.

B.

Ca ngợi vẻ đẹp của con
người Việt Nam có phẩm chất
giống như hoa sen.

D.

Thể hiện cảm xúc của
tác giả trước một loài hoa
đẹp.
Qua
y
lại

10. Nội dung chính của văn bản Hình ảnh hoa
sen trong bài ca dao “Trong đầm gì đẹp bằng
sen” là gì?

A.

B.

C.

D.

Hình ảnh nhân dân Việt
Hình ảnh hoa sen trong
bài ca dao Trong đầm gì đẹp Nam trong bài cao dao Trong
đầm gì đẹp bằng sen.
bằng sen
Hình ảnh người nông
Triết lý sống sâu sắc
dân lao động trong bài ca
trong bài ca dao Trong đầm gì
dao Trong đầm gì đẹp bằng
đẹp bằng sen.
sen.

Qu
ay
lại

Hoạt động vận dụng

Văn bản trên đã giúp em hiểu thêm điều gì
về bài ca dao Trong đầm gì đẹp bằng
sen? Hãy viết đoạn văn (khoảng 150 đến
200 chữ) trình bày suy nghĩ của mình.

Nét trong sáng, cao đẹp trong tâm hồn con người Việt Nam từ bao
đời đã được ca ngợi và trở thành chủ đề của nhiều câu tục ngữ, ca dao.
Chúng ta không thể quên bài ca dao quen thuộc:
Trong đầm gì đẹp bằng sen
Lá xanh bông trắng lại chen nhụy vàng
Nhụy vàng, bông trắng, lá xanh
Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn.
Bằng ngôn từ trong sáng, giản dị nhất, bài ca dao làm nổi bật hình ẩnh
bông sen thơm ngát, đang nở trên đầm lầy. Bông sen đơn sơ, chân chất
như người dân lao động mang nét đẹp bình dị, thôn dã, lúc nào cũng
ngan ngát toa hương, một thứ hương thơm đặc biệt tinh khiết không pha
lẫn mùi vị nào khác. Đầm lầy càng u tối thì bông hoa lại càng đẹp đẽ,
sáng trói. Thông qua bài ca dao, hình ảnh của con người Việt Nam hiện
lên một cách tự nhiên, hợp lý đến tài tình. Tâm hồn của mỗi con người
được ví như một bông hoa thơm ngát, dù sống ở đâu, trong hoàn cảnh
nào cũng giữ riêng cho mình nét trong trắng, thanh cao nguyên vẹn.