TRƯỜNG TIỂU HỌC DĨ AN C

CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ
VỀ DỰ GIỜ THĂM LỚP
LUYỆN TỪ & CÂU LỚP 5

LUYỆN TẬP VỀ TỪ ĐA NGHĨA

Giáo viên: Nhâm Thị Thơ
Lớp: 5.13

Thứ ba, ngày 29 tháng 11 năm 2024
Luyện từ và câu

Thứ ba, ngày 29 tháng 11 năm 2024

1. Mắt trong trong trường hợp nào dưới đây mang nghĩa
gốc:

Mắt đèn ô tô

Mắt quả na chín

Mắt chim bồ câu

Mắt khiển ti-vi

2. Lưng “trong” “lưng núi, lưng đồi” mang nghĩa gốc hay
nghĩa chuyển?

Nghĩa chuyển

Mang nghĩa gốc

Nghĩa gốc

Hình thành từ nghĩa gốc

3. Điền cụm từ còn thiếu để hoàn thành nhận định sau:Các
nghia của một từ đa nghĩa luôn có …...với nhau.

Sự liên kết

Bổ trợ cho nhau

Sự tương tác

Mối liên hệ

Thứ ba, ngày 29 tháng 11 năm 2024
Luyện từ và câu

Thứ ba, ngày 29 tháng 11 năm 2024
Luyện từ và câu

Em hãy tìm và xếp các từ theo các nhóm nghĩa:
Từ dùng với nghĩa gốc và Từ dùng với nghĩa
chuyển

Thứ ba, ngày 29 tháng 11 năm 2024
Luyện từ và câu
Luyện tập về từ đa nghĩa

Thứ ba, ngày 29 tháng 11 năm 2024
Luyện từ và câu
Luyện tập về từ đa nghĩa
Câu 1: Nêu nghĩa của từ hạt trong mỗi đoạn thơ dưới đây. Từ hạt trong đoạn
thơ nào được dùng với nghĩa gốc?
b. Hạt mưa mải miết trốn tìm
a. Khi đang là hạt
Cây đào trước của lim dim mắt cười.
Cầm trong tay mình
Quất gom từng hạt nắng rơi
Chưa gieo xuống đất
Làm thành quả – những mặt trời tí
Hạt nằm lặng thinh.
hon.
(Trần Hữu Thung)
(Đỗ Quang Huỳnh)
Em hiểu thế nào là nghĩa gốc và nghĩa chuyển của từ hạt?
Nghĩa gốc là nghĩa ban đầu ( nghĩa đen)
Nghĩa chuyển là nghĩa hiểu khác từ nghĩa gốc, nghĩa phát sinh ( nghĩa bóng)

Thứ ba, ngày 29 tháng 11 năm 2024
Luyện từ và câu
ừ hạt trong đoạn thơ a là
ghĩa gốc hay nghĩa chuyển?
Luyện tập về từ đa nghĩa
a. Khi đang là hạt
Cầm trong tay mình
Chưa gieo xuống đất
Hạt nằm lặng thinh.
(Trần Hữu Thung)

Nghĩa gốc: Chỉ bộ phận
nằm trong quả, có thể nảy
mầm thành cây con

b. Hạt mưa mải miết trốn tìm
Cây đào trước của lim dim mắt cười.
Quất gom từng hạt nắng rơi
Làm thành quả – những mặt trời tí hon.
(Đỗ Quang Huỳnh)

Nghĩa chuyển: Chỉ phần chất
lỏng có hình giống như hạt của

Thứ ba, ngày 29 tháng 11 năm 2024
Luyện từ và câu
Luyện tập về từ đa nghĩa
Từ “ hạt”
Đoạn thơ a
Đọan thơ b

Giống nhau

Từ đa nghĩa

Đều có dạng khối
tròn, rơi và lăn

Khác nhau

Nằm trong bộ phận của cây
( nghĩa gốc )
Là một bộ phận của hiện tượng
thời tiết ( nghĩa chuyển )

Hạt trong đọan thơ a và trong đoạn thơ b đều giống nhau về nghĩa

Thứ ba, ngày 29 tháng 11 năm 2024
Luyện từ và câu
Luyện tập về từ đa nghĩa
2.Trong hai đoạn thơ dưới đây, từ chân được dùng với các
nghĩa nào? Các nghĩa đó có gì giống và khác nhau?
1

2

5

a. Cái gậy có một ái chân

1

b. Chân em bước thật êm
Đường sau mưa ẩm ướt
Trên lá non mịn mướt

2

Cái chân biết giúp bà khỏi ngã
Chiếc com – pa bố vẽ
3
Có chân đứng chân quay
Cái kiềng đun hằng ngày
4
Ba chân xòe trong lửa

Những giọt nước trong lành
( Nguyễn Quỳnh Mai )

(Vũ Quần Phương)

So sánh

Từ :“ chân ”
Đoạn thơ a

Giống nhau

Chỉ ra sự giống và khác nhau
Đọan thơ b về mặt nghĩa của từ chân có
trong mỗi trường hợp?

Khác nhau

chân trong các trường hợp
mang nghĩa gốc hay nghĩa
chuyển?

a. Cái gậy có một ái chân 1
2

Cái chân biết giúp bà khỏi ngã
Chiếc com – pa bố vẽ
3
Có chân đứng chân quay
Cái kiềng đun hằng ngày
4
Ba chân xòe trong lửa
(Vũ Quần Phương)

So sánh

Từ :“ chân ”
Đoạn thơ a
Đọan thơ b

Giống nhau
Chỉ ra sự giống và khác nhau
về mặt nghĩa của từ chân có
trong mỗi trường hợp?

Khác nhau

5

chân trong các trường hợp
mang nghĩa gốc hay nghĩa
chuyển vì sao?
Nêu những điểm giống và
khác nhau trong mỗi khổ thơ

Đọan thơ b

Đường sau mưa ẩm ướt
Trên lá non mịn mướt
Những giọt nước trong lành
( Nguyễn Quỳnh Mai )

So sánh

Từ :“ chân ”
Đoạn thơ a

b. Chân em bước thật êm

Giống nhau
Hai nét nghĩa đề chỉ
phần dưới cùng có tác dụng
nâng đỡ

Khác nhau
Dùng để chỉ bộ phận của một vật có tác dụng
đỡ vật
Dùng để chỉ bộ phận của cơ thể người và động
vật có tác dụng giúp nâng đỡ cơ thể và di

a. Cái gậy có một ái chân1

2 giúp bà khỏi ngã
Cái chân biết
Chiếc com – pa bố vẽ
3
Có chân đứng chân quay
Cái kiềng đun hằng ngày
4
Ba chân xòe trong lửa
(Vũ Quần Phương)

5
b. Chân em bước thật êm
Đường sau mưa ẩm ướt
Trên lá non mịn mướt
Những giọt nước trong lành
( Nguyễn Quỳnh Mai )

Giống
nhau

Hai nét nghĩa
đề chỉ phần
dưới cùng có
tác dụng nâng
đỡ

Dùng để chỉ bộ
phận của một vật
có tác dụng đỡ
vật

Dùng để chỉ
bộ phận của cơ
thể người và
động vật có tác
dụng giúp nâng
đỡ cơ thể và di
chuyển

Thứ ba, ngày 29 tháng 11 năm 2024
Luyện từ và câu
Luyện tập về từ đa nghĩa
Thế nào là từ đa nghĩa?
. Từ đa nghĩa là từ có nhiều nghĩa, trong đó có một nghĩa gốc hoặc một
nghĩa chuyển.
. Các nghĩa của một từ đa nghĩa luôn có mối liên hệ với nhau.

Thứ ba, ngày 29 tháng 11 năm 2024
Luyện từ và câu
Luyện tập về từ đa nghĩa
3. Đặt câu để phân biệt các nghĩa của mỗi từ sau đây:

Thứ ba, ngày 29 tháng 11 năm 2024
Luyện từ và câu
Luyện tập về từ đa nghĩa
3. Đặt câu để phân biệt các nghĩa của mỗi từ sau đây:
Mũi: nghĩa 1

Mũi: nghĩa 2

Nghĩa 1: bộ phận nhỏ nhô lên ở giữa mặt người hoặc động
vật có xương sống, dùng để thở và ngửi
Nghĩa 2: bộ phận có đầu nhọn nhô ra phía trước của một số vật.
Cao:
Nghĩa 1: có khoảng cách bao nhiêu đó từ đầu này đến đầu kí
theo chiều thẳng đứng
Nghĩa 2: hơn mức trung bình về số lượng hay chất lượng .

Thứ ba, ngày 29 tháng 11 năm 2024
Luyện từ và câu
Luyện tập về từ đa nghĩa
3. Đặt câu để phân biệt các nghĩa của mỗi từ sau đây:

mũi thuyền

mũi khoan

mũi tên

mũi súng

mũi dao

Mũi: nghĩa 1- Bạn Mai có một chiếc mũi cao thanh tú.
Mũi: nghĩa 2 – Bác bảo vệ khéo léo đưa mũi khoan vào các khung của nhôm.

Thứ ba, ngày 29 tháng 11 năm 2024
Luyện từ và câu
Luyện tập về từ đa nghĩa
3. Đặt câu để phân biệt các nghĩa của mỗi từ sau đây:

mũi thuyền
Mũi: nghĩa 1
Mũi: nghĩa 2

mũi khoan

mũi tên

mũi súng

mũi dao

Thứ ba, ngày 29 tháng 11 năm 2024
Luyện từ và câu
Luyện tập về từ đa nghĩa

Từ
đa
nghĩa

Nghĩa gốc
Nghĩa chuyển

Nghĩa ban đầu ( nghĩa đen )
( nghĩa bóng )
Có mối quan hệ với nhau về nghĩa

Hãy đặt câu và giải thích ý nghĩa của các từ sau: tốt bụng, no
bụng; xanh xanh, xanh xao; vị ngọt, nói ngọt...

Thứ ba, ngày 29 tháng 11 năm 2024
Luyện từ và câu
Luyện tập về từ đa nghĩa