THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT:
ĐOẠN VĂN SONG SONG
VÀ ĐOẠN VĂN PHỐI HỢP

Mục tiêu:
Nhận biết được đặc điểm và
chức năng của các đoạn văn song
song và đoạn văn phối hợp.
Nhận biết được các phương
tiện phi ngôn ngữ: hình ảnh, số
liệu, sơ đồ.

I

I. NHẬN BIẾT ĐẶC ĐIỂM VÀ CHỨC
NĂNG CỦA KIỂU TỔ CHỨC ĐOẠN VĂN
SONG SONG VÀ ĐOẠN VĂN PHỐI HỢP

1. Tìm hiểu ví dụ: SGK tr 68
VD1: - Đoạn văn song song
- Đoạn văn phối hợp

VD2:
HOÀN THÀNH PHT
Đọc kĩ các đoạn văn, xác
định câu chủ đề (nếu có).
Từ đó, xác định kiểu đoạn
văn.

Nội dung
Trong tập “Nhật kí trong tù” (Hồ Chí Minh), có những bài
phác họa sơ sài mà chân thực đậm đà, càng tìm hiểu càng thú vị
1 như đang chiêm ngưỡng một bức tranh cổ điển. Có những bài
cảnh lồng lộng sinh động như những tấm thảm thêu nền gấm chỉ
vàng. Cũng có những bài làm cho người đọc nghĩ tới những bức
tranh sơn mài thâm trầm, sâu sắc.(Lê Thị Tú An)
Thế đấy, biển luôn luôn thay đổi màu tùy theo sắc mây trời.
Trời xanh thẳm, biển cũng xanh thẳm, như dâng cao lên, chắc
nịch. Trời rải mây trắng nhạt, biển mơ màng dịu hơi sương. Trời
2 âm u mây mưa, biển xám xịt, nặng nề. Trời ầm ầm dông gió,
biển đục ngầu giận dữ…Như một con người biết buồn vui, biển
lúc tẻ nhạt, lạnh lung, lúc sôi nổi, hả hê, lúc đăm chiêu, gắt
gỏng.
(Vũ
Tú
Nam)
 

Kiểu ĐV

 

 

Ví
dụ

1

2

Nội dung

Kiểu đoạn
văn:

Trong tập “Nhật kí trong tù” (Hồ Chí Minh), có những bài phác họa sơ
sài mà chân thực đậm đà, càng tìm hiểu càng thú vị như đang chiêm
ngưỡng một bức tranh cổ điển. Có những bài cảnh lồng lộng sinh động như Đoạn
 
những tấm thảm thêu nền gấm chỉ vàng. Cũng có những bài làm cho người văn
song
đọc nghĩ tới những bức tranh sơn mài thâm trầm, sâu sắc.
(Lê Thị Tú An) song
Thế đấy, biển luôn luôn(Không
thay đổi
tùy theo sắc mây trời. Trời xanh
có màu
câu chủ
đề)như dâng cao lên, chắc nịch. Trời rải mây trắng
thẳm, biển cũng xanh thẳm,
nhạt, biển mơ màng dịu hơi sương. Trời âm u mây mưa, biển xám xịt, nặng
 
nề. Trời ầm ầm dông gió, biển đục ngầu giận dữ…Như một con người biết Đoạn
buồn vui, biển lúc tẻ nhạt, lạnh lung, lúc sôi nổi, hả hê, lúc đăm chiêu, gắt văn
gỏng.(Vũ Tú Nam)
phối
 
hợp

2. Bài học:
- Đặc điểm của đoạn văn song song và đoạn văn phối hợp:

Đoạn văn song song: đoạn văn
không có câu chủ đề, các câu
trong đoạn có nội dung khác
nhau, nhưng cùng hướng tới một
chủ đề.

Đoạn văn phối hợp: đoạn văn
kết hợp diễn dịch với quy nạp,
có câu chủ đề ở đầu đoạn và
cuối đoạn.

- Chức năng của đoạn văn song song và đoạn văn phối hợp

Đoạn văn song song tuy không có câu
chủ đề, nhưng nội dung của cả đoạn vẫn
thống nhất. Kiểu đoạn văn này rất phù
hợp với việc trình bày các thông tin
khách quan, không hàm chứa sự đánh
giá chủ quan của người viết. Kết luận
thế nào là do người đọc tự suy nghĩ và
rút ra

Đoạn văn phối hợp có cấu trúc
rất chặt chẽ theo kiểu tổng hợp phân tích – tổng hợp. Câu đầu
và câu cuối đoạn đều là câu chủ
đề. Kiểu đoạn văn này rất phù
hợp với việc khẳng định chắc
chắn điều mà người viết cho là
chân lý.

II

LUYỆN TẬP,
VẬN DỤNG

Bài tập 1: Xác định kiểu đoạn văn của
những trường hợp sau. Phân tích tác
dụng của cách thức tổ chức đoạn
văn.
01
02
03

ĐOẠN VĂN

KIỂU
ĐOẠN
VĂN

a. Nay ta chọn binh pháp các nhà hợp làm một quyển gọi là “Binh thư yếu lược”. Nếuđoạn văn
các ngươi biết chuyên tập sách này, theo lời dạy bảo của ta, thì mới phải đạo thần chủ; song song;
nhược bằng khinh bỏ sách này, trái lời dạy bảo của ta, tức là kẻ nghịch thù.
không có
(Trần Quốc Tuấn, Hịch tướng sĩ)câu chủ đề.
 
b. Đồng bào ta ngày nay cũng rất xứng đáng với tổ tiên ta ngày trước. Từ các cụ già
tóc bạc đến các cháu nhi đồng trẻ thơ, từ những kiều bào ở nước ngoài đến những
đồng bào ở vùng tạm bị chiếm, từ nhân dân miền ngược dến miền xuôi, ai cũng một
lòng nồng nàn yêu nước, ghét giặc. Từ những chiến sĩ ngoài mặt trận chịu đói mấy
ngày để bám sát lấy giặc đặng tiêu diệt giặc, đến những công chức ở hậu phương
nhịn ăn để ủng hộ bộ đội, từ những phụ nữ khuyên chồng con đi tòng quân mà mình
thì xung phong giúp việc vận tải, cho đến các bà mẹ chiến sĩ săn sóc yêu thương bộ
đội như con đẻ của mình. Từ những nam nữ công nhân và nông dân thi đua tăng gia

đoạn văn
phối hợp

ĐOẠN VĂN

a)

b)

tác dụng của cách thức tổ chức đoạn văn
- Đoạn văn có hai câu, mỗi câu đảm nhiệm
một nội dung khác nhau, nhưng đều nêu
nhiệm vụ cụ thể, cấp bách, khích lệ tinh
thần chiến đấu của tướng sĩ.
- Đoạn văn có câu mở đầu nêu chủ đề của
đoạn: Đồng bào ta ngày nay cũng rất xứng
đáng với tổ tiên ta ngày trước. Các câu tiếp
theo nêu dẫn chứng cụ thể. Câu cuối đoạn
khái quát lại điểm giống nhau đó: đều
giống nhau nơi nồng nàn yêu nước.

Bài tập 2: Đoạn văn sau được tổ chức
theo kiểu nào? Chủ đề của đoạn văn
là gì? Dựa vào đâu em nhận biết
được điều đó?
01
02
03

ĐOẠN VĂN
Không gian yên tĩnh bỗng bừng lên
những âm thanh của dàn hòa tấu, bởi
bốn nhạc khúc lưu thủy, kim tiền, xuân
phong, long hổ du dương trầm bổng, réo
rắt mở đầu đêm ca Huế. Nhạc công dùng
các ngón đàn trau chuốt như ngón nhấn,
mổ, vỗ, vả, ngón bấm, day, chớp, búng,
ngón phi, ngón rãi. Tiếng đàn lúc khoan
lúc nhặt làm nên tiết tấu xao động tận
đáy hồn người.

KIỂU ĐOẠN VĂN

đoạn văn song
song

- Chủ đề: Cảnh ca Huế trong đêm trăng trên sông
Hương. 
- Dựa vào nội dung của các câu văn để nhận biết điều
đó. Ba câu văn miêu tả ba khía cạnh khác nhau của
đêm ca Huế. Mặc dù không có câu chủ đề nhưng các
câu trong đoạn đều thể hiện chung chủ đề.

HOẠT ĐỘNG VIẾT
Viết đoạn văn song song và một đoạn văn
phối hợp (Mỗi đoạn khoảng 7-9 câu).
Chủ đề: trình bày vai trò của máy vi tính đối
với cuộc sống của chúng ta hiện nay.

Đặc điểm của đoạn văn: là đơn vị tạo nên văn bản, thường do nhiều câu tạo thành,
bắt đầu từ chữ viết hoa lùi vào đầu dòng, kết thúc bằng dấu ngắt đoạn.
Câu chủ đề trong đoạn văn mang nội dung khái quát, thường đứng đầu hoặc cuối đoạn.

Dấu hiệu nhận biết
Đoạn vãn diễn dịch

Đoạn văn quy nạp

Đoạn văn song song

Câu chủ đề ở đầu đoạn
mang ý khái quát

Câu chủ đề ở cuối
đoạn

Không có câu
  chủ đề

các câu còn lại triển
khai cụ thể ý của câu
 
chủ đề, bổ sung, làm
rõ cho câu chủ đề.

được trình bày đi
từ các ý nhò đến ý
lớn, từ các ý chi
tiết đến ý khái
quát.

các câu triển khai nội dung
song song nhau. Mỗi câu
trong đoạn văn nêu một khía
cạnh của chủ đề đoạn văn,
làm rõ cho nội dung đoạn văn.

Đoạn văn
phối hợp
Câu chủ
đề ở đầu
và cuối
đoạn