VIẾT BÀI VĂN PHÂN TÍCH ĐẶC ĐIỂM NHÂN VẬT
TRONG MỘT TÁC PHẨM VĂN HỌC

Các đặc điểm sau đây là của nhân vật nào?

*Cảm xúc về tía nuôi, má nuôi, về Cò:
-Với tía má nuôi:
Vì chiến tranh, ... bị thất lạc gia đình, được tía má nuôi nhận làm con nuôi và được họ yêu thương,
bao bọc như con đẻ. ... cảm nhận được tình yêu thương của tía má nuôi dành cho mình:
“Quả là tôi đã mệt thật. Tía nuôi tôi chỉ nghe tôi thở đằng sau lưng ông thôi mà biết…”.
“Má nuôi tôi vò đầu tôi, cười rất hiền lành...”.
->Yêu quý tía má nuôi, luôn nghĩ về họ với tình cảm gần gũi, thân thuộc ấm áp.
- Với Cò:
Cũng có lúc ... cảm thấy “ghen tị” vì Cò đi rừng thành thạo và biết rất nhiều. Nhưng nỗi giận hờn trẻ
con chỉ thoáng qua và ... luôn ngạc nhiên, ngưỡng mộ sự nhanh nhẹn và hiểu biết về rừng U Minh
của Cò.
*Cảm nhận về thiên nhiên rừng U Minh:
Rừng U Minh có vẻ đẹp phong phú, đầy thơ mộng.
*Suy nghĩ về cách“ăn ong” của người dân U Minh:
... so sánh cách “thuần hoá”ong rừng của nhiều dân tộc trên thế giới với cách “ăn ong” rất độc đáo
của người dân vùng U Minh: “Không có nơi nào, xứ nào có kiểu tổ ong hình nhánh kèo như vùng U
Minh này cả.”.
-> ... là cậu bé thông minh, ham hiểu biết.
=> ... là cậu bé có tâm hồn trong sáng, yêu thương tía má nuôi và Cò; thông minh, ham hiểu biết;
phát hiện, cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên một cách tinh tế.

Nhân vật
An
trong
đoạn
trích “Đi
lấy mật”
(trích
“Đất
rừng
phương
Nam”,
Đoàn
Giỏi)

- Kiên nhẫn dạy con cách cảm nhận về vẻ đẹp và sự
sống trong khu vườn; gần gũi, chia sẻ nhiều cảm
xúc, suy nghĩ với con như một người bạn thân
thiết; coi con là “món qua” quý giá nhất của cuộc
đời…
- Yêu thương Tí, trân trọng đón nhận món quà đơn
sơ của Tí...
- Thích trồng hoa, luôn chăm sóc và biết lắng nghe
“tiếng nói” của khu vườn, nhịp sống của thiên
nhiên...
=> Một người rất yêu thương, luôn quan tâm, gần
gũi với con; có tâm hồn phong phú, sâu sắc; có trái
tim nhân hậu.

Nhân vật
người bố
trong truyện
“Vừa nhắm
mắt vừa mở
cửa sổ” của
Nguyễn Ngọc
Thuần.

HS đọc SGK trang 74.

I. YÊU CẦU ĐỐI VỚI BÀI VĂN PHÂN TÍCH ĐẶC ĐIỂM NHÂN VẬT
TRONG MỘT TÁC PHẨM VĂN HỌC

- Giới thiệu được nhân vật trong tác phẩm văn
học.
- Chỉ ra được đặc điểm của nhân vật dựa trên
các bằng chứng trong tác phẩm.
- Nhận xét được nghệ thuật xây dựng nhân vật
của nhà văn.
- Nêu được ý nghĩa của hình tượng nhân vật.

II. PHÂN TÍCH BÀI VIẾT THAM KHẢO
Văn bản “Con mèo tuyệt vời nhất thế giới”
- Trong đoạn đầu, câu nào giới thiệu nhân vật? Câu nào nêu khái quát ấn
tượng về nhân vật?
+ Con mèo tên là Gióc-ba, một nhân vật trong tác phẩm “Chuyện con mèo
dạy hải âu bay” của nhà văn Lu-i Xe-pun-ve-da.
+ Trong thiên đồng thoại nổi tiếng thế giới này, tác giả đã sáng tạo thành công
nhiều nhân vật là loài vật: Đại Tá, Bốn Biển, Anh-xtanh, Mét-thiu,… Nhưng
với tôi, Gióc-ba luôn là nhân vật đáng yêu và thú vị nhất.

Đoạn nào chỉ ra đặc điểm của nhân vật dựa trên các bằng chứng trong tác phẩm.
->Đoạn 2 và 3.
Chỉ ra các câu nêu đặc điểm của nhân vật.
-Nhân vật Gióc-ba xuất hiện từ chương 2 và lập tức gây chú ý với dáng vẻ bề ngoài rất khác
biệt: “Con mèo mun to đùng, mập ú”, bộ lông đen óng như than, “đen từ đầu tới chân, trừ
một túm lông trắng dưới cằm”.
-Cuộc gặp gỡ bất ngờ và những lời hứa với hải âu mẹ Ken-ga; hành trình nuôi dương hải âu
con Lắc-ki đã trở thành “cơ hội” để Gióc-ba bộc lộ những nét tính cách đẹp đẽ, quý giá.
+Đó là sự quả quyết, dũng mãnh khi Gióc-ba trừng trị hai tên mèo hoang láo xược và lũ
chuột gian xảo; khi Gióc-ba sẵn sàn tấn công cả con đười ươi to ác, độc ác để bảo vệ Lắc-ki.
+Đó là lòng tự trọng khi Gióc-ba vượt qua mọi khó khăn, trở thành để thực hiện tất cả những
lời hứa của mình: không ăn quả trừng, ấp trứng, nuôi lớn hải âu con và dạy cho nó biết bay!
+Đặc biệt, qua cách miêu tả của nhà văn, Gióc-ba hiện lên như một con người có trái tim
nhân hậu và tâm hồn sâu sắc.

Những đặc điểm đó dựa trên những bằng chứng nào?
-Nhân vật Gióc-ba xuất hiện từ chương 2 và lập tức gây chú ý với dáng vẻ bề
ngoài rất khác biệt: “Con mèo mun to đùng, mập ú”, bộ lông đen óng như
than, “đen từ đầu tới chân, trừ một túm lông trắng dưới cằm”.
-Cuộc gặp gỡ bất ngờ và những lời hứa với hải âu mẹ Ken-ga; hành trình nuôi
dương hải âu con Lắc-ki đã trở thành “cơ hội” để Gióc-ba bộc lộ những nét
tính cách đẹp đẽ, quý giá.
+Đó là sự quả quyết, dũng mãnh khi Gióc-ba trừng trị hai tên mèo hoang láo
xược và lũ chuột gian xảo; khi Gióc-ba sẵn sàn tấn công cả con đười ươi to
ác, độc ác để bảo vệ Lắc-ki.
+Đó là lòng tự trọng khi Gióc-ba vượt qua mọi khó khăn, trở thành để thực
hiện tất cả những lời hứa của mình: không ăn quả trừng, ấp trứng, nuôi lớn
hải âu con và dạy cho nó biết bay!

+Đặc biệt, qua cách miêu tả của nhà văn, Gióc-ba hiện lên như một con người
có trái tim nhân hậu và tâm hồn sâu sắc.Gióc-ba hết lòng cứu giúp Ken-ga;
kiên nhẫn ấp trứng vì xót thương hải âu mẹ bất hạnh. Chú mèo mun to đùng,
mập ú chăm sóc hải âu con chu đáo như một người mẹ: tìm kiếm thức ăn, mớm
mồi; trông nom, dỗ dành, bảo vệ; tôn trọng mọi cảm xúc, mong muốn của con,
… Rất muốn thực hiện lời hứa dậy Lắc-ki bay nhưng Gióc-ba không hề thúc
giục mà kiên nhẫn chờ đợi đến lúc hải âu con sẵn sàng. Không chỉ thế, Giócba chấp nhận “liều chết” phá bỏ cấm kị của loài mèo để giúp Lắc-ki được
sống cuộc đời của chính mình. Dù biết khi bay được, Lắc-ki sẽ không còn ở
cùng bầy mèo nữa, Gióc-ba vẫn nỗ lực phi thường để hải âu con có được niềm
hạnh phúc tung cánh giữa bầu trời. Mười bảy lần Lắc-ki thất bại, Gióc-ba vẫn
tin tưởng, động viên: “Con sẽ bay. Cả bầu trời kia thuộc về con!”. Để rồi khi
Lắc-ki bay vút vào khoảng không bao la, con mèo mun to đùng ngồi lặng, dõi
theo mãi “cho tới lúc nó không biết những giọt nước mắt mưa hay nước mắt
đã phủ mờ đôi mắt”. Mèo Gióc-ba đã dành cho hải âu Lắc-ki tình yêu thương
vô hạn.

Đọc oạn 4 và chỉ ra các câu nhận xét về nghệ thuật xây dựng nhân vật của
nhà văn.
Nhân vật Gióc-ba được Lu-I Xe-pun-ve-da khắc họa qua các chi tiết miêu tả
ngoại hình, lời nói, cử chỉ, hành động, cảm xúc, suy nghĩ và qua mối quan hệ
với những nhân vật khác (cậu chủ nhỏ, các bác mèo thông thái, Lắc-ki, thi sĩ,
…). Nghệ thuật nhân hóa tài tình khiến Gióc-ba hiện lên rất sống động, mang
tính cách con người mà vẫn không mất đi những đặc điểm của một chú mèo
đáng yêu. Tác giả đã sáng tạo nhiều chi tiết có giá trị biểu hiện rất đặc sắc
như: Gióc-ba ấp trứng bằng thân hình mập ý; bắt ruồi mớm cho hải âu con và
dùng răng tha nó chạy khỏi nơi nguy hiểm; trò chuyện với thi sĩ bằng nhiều thứ
tiếng;… Lối kể chuyện vừa giàu cảm xúc vừa hài hước, tươi vui cũng tạo sức
hấp dẫn rất lớn. Ví dụ, chi tiết miêu tả tâm trạng Gióc-ba khi nghe thấy hải âu
con chiêm chiếp gọi mình bằng “má”: “nó biết là lông của mình đen óng như
than, nhưng dường như nỗi xúc động và xấu hổ đã khiến nó ngượng hồng lựng
cả người” đã diễn tả được niềm yêu thương, cảm động và cả tình cảnh “trớ
trêu” của chú mèo mun to đùng.

Đọc đoạn 5 và chỉ ra các câu nêu ý nghĩa của hình tượng nhân vật.
Sáng tạo nhân vật Gióc-ba, nhà văn còn mượn “tiếng chim lời thú” để gửi
gắm nhiều bài học dành cho con người: sự trân trọng lời hứa; sức mạnh kì
diệu của tình yêu thương; tinh thần bảo vệ kẻ yếu; sống can đảm, giàu khát
vọng: “Chỉ ra những kẻ thực sự dám thì mới có thể bay!”. Trong đó, bài học
sâu sắc và xúc động hơn cả là biết tôn trọng sự khác biệt và học cách yêu
thương những gì “không giống chúng ta”. Bởi vì: “Thật dễ dàng để chấp nhận
và yêu thương những kẻ nào đó giống mình, nhưng để yêu thương ai đó khác
mình thực sự rất khó khăn”. Tình yêu lớn lao và đáng tự hào ấy được thể hiện
ngay trong hình ảnh: “con mèo dịu dàng liếm đầu con hải âu và con chim duỗi
một cánh vắt ngang lưng con mèo”.

Đoạn cuối cùng (kết bài) có vai trò gì?
Vị trí đặc biệt của Gióc-ba đã được khẳng định ngay trong nhan đề tác
phẩm “Chuyện con mèo dạy hải âu bay”. Chú mèo mun to đùng, mập ú đã
mang lại cho thiên truyện vẻ đẹp hồn nhiên, tươi tắn, trí tuệ. Gióc-ba tử tế,
hào hiệp, cao thượng của bến cảng Hăm-bơ (Hamburg) hoàn toàn xứng đáng
với lời ca ngợi của “cô con gái” hải âu: “Má là con mèo tuyệt vời nhất thế
giới”!
->Đánh giá chung về nhân vật.

III. THỰC HÀNH VIẾT THEO CÁC BƯỚC
1. TRƯỚC KHI VIẾT
a. Lựa chọn nhân vật trong một tác phẩm văn học
Ví dụ: Nhân vật An trong đoạn trích “Đi lấy mật”
(trích “Đất rừng phương Nam”) của Đoàn Giỏi; nhân
vật người bố trong truyện “Vừa nhắm mắt vừa mở cửa
sổ” của Nguyễn Ngọc Thuần; nhân vật người thầy
trong truyện “Người thầy đầu tiên” của Ai-tơ-matốp;...

b. Tìm ý

*Tìm hiểu và lựa chọn các chi tiết liên quan đến nhân vật.
-Lời người kể chuyện nhận xét trực tiếp về nhân vật.
-Đặc điểm nhân vật được nhà văn thể hiện gián tiếp qua:
+ Ngoại hình nhân vật (thân hình, gương mặt, ánh mắt, làn da, mái
tóc, trang phục...).
+ Hành động của nhân vật (cử chỉ, việc làm).
+ Ngôn ngữ của nhân vật (đối thoại, độc thoại).
+ Nội tâm nhân vật (cảm xúc, suy nghĩ).
+ Mối quan hệ với các nhân vật khác (thái độ, lời nói, hành động của
nhân vật với các nhân vật khác trong tác phẩm).

* Xác định các đặc điểm của nhân vật dựa trên các chi tiết vừa tìm
được.

Cách miêu tả nhân vật

Ngoại hình
Hành động
Ngôn ngữ
Nội tâm
Mối quan hệ với các nhân vật
khác
Lời người kể chuyện nhận xét
trực tiếp về nhân vật

Chi tiết
trong tác phẩm

Suy luận của em
về nhân vật

Ví dụ:
Những chi tiết miêu tả hành động, nội tâm, ngôn ngữ của nhân vật “tôi”
trong truyện “Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ” - Nguyễn Ngọc Thuần:
Tôi đi nhẹ ra vườn. Tôi hiểu, khu vườn là món quà bất tận của tôi. Mỗi
bông hoa là một món quà nhỏ, một vườn hoa là món quà lớn. Tôi nhắm mắt và
chạm tay rồi gọi tên từng món quà. Tôi chạm phải bố. Tôi la lên:
- A! Món quà của tui đây rồi. Ôi cái món quà này bự quá!
-> Suy luận về đặc điểm của nhân vật “tôi”:
“Tôi” là một cậu bé nhạy cảm, tinh tế, biết yêu thương…

?
Các phương
diện miêu tả
nhân vật?

?
?

?

?

?
0368218377

Ngoại
hình
Các
phương
diện miêu
tả nhân
vật?

Ngôn
ngữ

Hành
động
Nội
tâm

Mối quan hệ với các
nhân vật khác.
Lời người kể chuyện
nhận xét về nhân vật.
0368218377

*Kết nối thông tin về
nhân vật với hiểu biết
và trải nghiệm của em.

Nhân vật
trong tác phẩm

Hiểu biết, trải nghiệm
của người viết.

TRẢ LỜI CÁC CÂU HỎI
+ Trong cuộc sống, những người có đặc điểm ngoại hình, hành
động, ngôn ngữ như nhân vật trong tác phẩm thường có tính cách
như thế nào?
+ Những người có thế giới nội tâm như nhân vật trong tác phẩm
thường có đặc điểm gì?
+ Trong cuộc sống, những người có mối quan hệ với người khác
như nhân vật trong tác phẩm thường có tính cách như thế nào?

Ví dụ:
Chi tiết về nhân vật
“Hức! Thông ngách sang nhà ta? Dễ
nghe nhỉ? Chú mày hôi như cú mèo
thế này, ta nào chịu được. Thôi im cái
điệu hát mưa dầm sùi sụt ấy đi. Đào
tổ nông thì cho chết.

Kết nối trải nghiệm
để đưa ra kết luận.

Chi tiết miêu tả ngôn ngữ đối thoại
của Dế Mèn với Dế Choắt thường cho
ta nghĩ đến những người có tính cách
như thế nào?
=>
Tính
cách
nhân
vật:
ích
kỷ,
thiếu
(“Bài học đường đời đầu tiên”
trích “ Dế Mèn phiêu lưu kí”, Tô Hoài). sự cảm thông, hống hách, huênh
hoang.

Ví dụ:
Chi tiết về nhân vật
Sơn bấy giờ mới chợt nhớ ra là mẹ
cái Hiên rất nghèo, chỉ có nghề đi mò
cua bắt ốc thì còn lấy đâu ra tiền mà
sắm áo cho con nữa. Sơn thấy động
lòng thương cũng như ban sáng Sơn
đã nhớ thương đến em Duyên ngày
trước...

(“Gió lạnh đầu mùa”, Thạch Lam)

Kết nối trải nghiệm
để đưa ra kết luận.
Chi tiết miêu tả nội tâm (cảm xúc, suy
nghĩ) của nhân vật Sơn thường cho ta
nghĩ đến những người có tính cách
như thế nào?
=> Tính cách nhân vật: nhạy cảm,
nhân hậu, giàu lòng thương người.

b. Lập dàn ý
* Mở bài:
Giới thiệu tác phẩm văn học và nhân vật; nêu khái
quát ấn tượng về nhân vật.
* Thân bài:
-Chỉ ra các đặc điểm của nhân vật dựa trên các
bằng chứng trong tác phẩm.
+ Hoàn cảnh xuất thân.
+Ngoại hình nhân vật.
+Hành động nhân vật.
+Ngôn ngữ nhân vật.
+Nội tâm nhân vật.
+Mối quan hệ với các nhân vật khác.
+Lời người kể chuyện nhận xét trực tiếp về đặc
điểm nhân vật. (Nếu có).

-Nhận xét, đánh giá nghệ thuật
xây dựng nhân vật của nhà
văn.
* Kết bài:
Nêu ấn tượng và đánh giá chung
về nhân vật.

2.VIẾT BÀI
3.CHỈNH SỬA BÀI VIẾT

THỰC HÀNH
ĐỀ 1:
Phân tích nhân vật An trong văn bản “Đi lấy mật” ( trích
“Đất rừng phương Nam”) của Đoàn Giỏi.
A.Mở bài:
Giới thiệu tác phẩm văn học và nhân vật; nêu khái quát ấn
tượng về nhân vật.
Trong đoạn trích "Đi lấy mật" (trích từ tiểu thuyết "Đất rừng phương
Nam"), nhà văn Đoàn Giỏi đã khắc họa thành công nhân vật cậu bé
An. An hiện lên với những đặc điểm, phẩm chất tốt đẹp khiến người
đọc không thể nào quên.

Cách mở bài 2:
Mỗi nhân vật bước ra từ tác phẩm đều để lại trong lòng độc giả
những giá trị sâu sắc, giúp họ cảm nhận được cuộc sống thật đa
dạng, phong phú rất đáng để chúng ta quan tâm, khám phá. An trong
“Đi lấy mật” của nhà văn Đoàn Giỏi là một trong những nhân vật
như thế.
Cách mở bài 3:
Đọc “Đất rừng phương Nam” của nhà văn Đoàn Giỏi, độc giả
được bồi đắp những cảm xúc thẩm mỹ trước thiên nhiên và con
người Nam Bộ. Đoá hoa đẹp và thơm ngát ấy, chính là nhân vật cậu
bé An.

B.Thân bài
1. Đặc điểm của nhân vật An
a. Cảm nhận về thiên nhiên rừng U Minh của An:
-Nhân vật An đã quan sát, cảm nhận được vẻ đẹp phong phú, đầy
thơ mộng của rừng U Minh: buổi minh yên tĩnh, trong vắt, mát lành;
buổi trưa đầy ánh nắng, ngây ngất hương thơm của hoa tràm, tiếng
chim hót líu lo và hàng ngàn con chim vụt bay lên; những loài cây
và màu sắc của từng phiến lá, những loài côn trùng bé nhỏ, kì lạ; thế
giới bí ẩn của loài ong.
-Những bức tranh thiên nhiên cho thấy An có khả năng quan sát tinh
tế, có tâm hồn trong sáng, biết phát hiện, cảm nhận vẻ đẹp của thiên
nhiên.

b.Cảm xúc của An về tía nuôi, má nuôi, về Cò:
*Với tía má nuôi
Vì chiến tranh, An bị thất lạc gia đình, được tía má nuôi nhận
làm con nuôi và được họ yêu thương, bao bọc như con đẻ.
An cảm nhận được tình yêu thương của tía má nuôi dành cho
mình:
- “Quả là tôi đã mệt thật. Tía nuôi tôi chỉ nghe tôi thở đằng
sau lưng ông thôi mà biết…”.
- “Má nuôi tôi vò đầu tôi, cười rất hiền lành...”.
->Yêu quý tía má nuôi, luôn nghĩ về họ với tình cảm gần gũi,
thân thuộc ấm áp.

*Với Cò:
Cũng có lúc An cảm thấy “ghen tị” vì Cò đi rừng thành thạo và biết rất nhiều.
Nhưng nỗi giận hờn trẻ con chỉ thoáng qua và An luôn ngạc nhiên, ngưỡng mộ
sự nhanh nhẹn và hiểu biết về rừng U Minh của Cò.
c.Suy nghĩ về cách“ăn ong” của người dân U Minh:
An so sánh cách “thuần hoá”ong rừng của nhiều dân tộc trên thế giới với cách
“ăn ong” rất độc đáo của người dân vùng U Minh: “Không có nơi nào, xứ nào
có kiểu tổ ong hình nhánh kèo như vùng U Minh này cả.”.
-> An là cậu bé thông minh, ham hiểu biết.
=>An là cậu bé có tâm hồn trong sáng, yêu thương tía má nuôi và Cò; thông
minh, ham hiểu biết; phát hiện, cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên một cách tinh
tế.

2. Nghệ thuật xây dựng nhân vật An của nhà văn
- Xây dựng nhân vật thông qua lời nói, hành động, suy nghĩ .
-Quan sát tỉ mỉ, sử dụng nhiều giác quan.
- Ngôi kể thứ nhất góp phần khắc họa nhân vật một cách
chân thực, sinh động.
- Ngôn ngữ đối thoại, độc thoại nội tâm trong sáng, hình ảnh
gần gũi, quen thuộc của người dân miền Tây Nam Bộ.

3. Nêu ý nghĩa của hình tượng nhân vật:
-Tâm hồn trong sáng, vừa gần gũi, bình dị, hồn nhiên, nhân
hậu lại vừa mạnh mẽ, phóng khoáng của người dân đất
phương Nam.
-Qua đó, tác giả bày tỏ tình yêu thiên nhiên, con người và
cuộc sống nơi đây.

III. Kết bài
Nêu ấn tượng và đánh giá chung về nhân vật.
Sự kết hợp giữa môi trường tự nhiên hùng vĩ và tâm hồn
trong sáng của An tạo nên một bức tranh đậm nét văn hóa và
tình cảm. Yêu quý nhân vật An, lòng ta hồn nhiên và đẹp
hơn.

ĐỀ 2:
Phân tích nhân vật người bố trong truyện “Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ”
của Nguyễn Ngọc Thuần.
A.Mở bài: Giới thiệu tác phẩm văn học và nhân vật; nêu khái quát ấn tượng về
nhân vật.
*Cách 1:
- “Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ” của Nguyễn Ngọc Thuần là một trong những
tác phẩm hay viết về đề tài tình cha con. Truyện đã khắc hoạ thành công hình
tượng nhân vật người cha với nhiều phẩm chất cao đẹp, đáng trân quý.
*Cách 2:
“Vừa nhắm vừa mở cửa sổ” là thiên truyện đặc sắc của Nguyễn Ngọc Thuần.
Tác phẩm đã lột tả trọn vẹn đề tài tình cha con thắm thiết với hình tượng người
cha tuyệt đẹp.

B.Thân bài:
1.Các đặc điểm của nhân vật người bố
a. Một người cha yêu thiên nhiên
-Thích trồng hoa.
- Luôn chăm sóc.
-Biết lắng nghe “tiếng nói” của khu vườn, nhịp
sống của thiên nhiên...

b. Một người bố rất yêu thương con.
- Bố trồng nhiều hoa. Bố thường dẫn tôi ra vườn, hai bố con thi nhau
tưới. Bố làm cho tôi một bình tưới nhỏ bằng cái thùng đựng sơn rất
vừa tay. Bố lại lấy hộp lon gò thành cái vòi sen nữa.
- Bố nghĩ ra những trò chơi thú vị.
+Trò chơi đoán tên các loài hoa: Con nhắm mắt lại và chạm từng
bông hoa.
+Trò chơi nhắm mắt để tìm kiếm một vật: Nhắm mắt vẫn có thể đi
mà không chạm vật gì, vẫn biết được bố đứng cách mình bao xa.  
+Trò chơi ngửi rồi gọi tên các loài hoa: Con nhắm mắt cảm nhận
được mùi của các loài hoa.  

- Người bố luôn theo dõi, động viên, khích lệ để đứa con tiến bộ hơn.
- Người bố muốn con được trải nghiệm từ thực tế cuộc sống để hình
thành thói quen, sự gắn bó và biết trân trọng, nâng niu những giá trị
của cuộc sống, lắng nghe và thấu hiểu từ thiên nhiên, biết trân trọng
mọi thứ xung quanh mình, cho dù là điều nhỏ nhất.
- Nói về ý nghĩa những cái tên: “Bố tôi nói, mỗi cái tên là một âm
thanh tuyệt diệu. Người càng thân với mình bao nhiêu thì âm thanh
đó càng tuyệt diệu bấy nhiêu.”.
- Nói về ý nghĩa những món quà: “Một món quà bao giờ cũng đẹp.
Khi ta nhận hay cho một món quà, ta cũng đẹp lây vì món quà đó. Bố còn nói thêm. - Một nụ hôn cũng là một món quà sang trọng. Một
giấc ngủ của tôi cũng chính là một món quà, cả con người tôi đều là
món quà cho bố.”.

-> Bố dạy cho con: vẻ đẹp của món quà không nằm ở giá trị
vật chất mà ở chỗ biết cách trao tặng và đón nhận; thể hiện
con người của chúng ta – tình cảm yêu thương chân thành.
=> Một người bố kiên nhẫn dạy con cách cảm nhận về vẻ
đẹp và sự sống trong khu vườn; gần gũi, chia sẻ nhiều cảm
xúc, suy nghĩ với con như một người bạn thân thiết; coi con
là “món quà” quý giá nhất của cuộc đời…

c.Bố yêu thương Tí
-Bố không ngần ngại cứu Tí dưới sông, bố cõng tôi và

Tí trên vai, bố làm xuồng để cả hai cưỡi trên lưng.
- Trân trọng đón nhận, nâng niu món quà đơn sơ của
Tí.
- “Bố tôi ít khi nào ăn ổi, nhưng vì nó, bố ăn.”

2.Nhận xét nghệ thuật xây dựng nhân vật của nhà văn:
- Nhân vật người bố được miêu tả qua lời kể của nhân vật đứa con –
ngôi thứ nhất, xưng “tôi” vừa có tác dụng miêu tả tính cách của nhân
vật người bố vừa thể hiện được tình cảm của nhân vật “tôi”.
-Tính cách nhân vật người bố được thể hiện qua cử chỉ, hành động, lời
nói tự nhiên, gần gũi, gây ấn tượng mạnh: người cha nhảy xuống cứu
thằng Tí, cầm hai chân dốc ngược; bố nói, mỗi cái tên là một âm thanh
tuyệt diệu...
-Tác giả đã xây dựng thành công tình huống truyện độc đáo, cốt truyện
hấp dẫn người đọc. Cách kể chuyện sinh động, lôi cuốn. Nghệ thuật
phân tích tâm lí nhân vật sâu sắc, tinh tế...

3. Ý nghĩa của hình tượng nhân vật người bố
Xây dựng nhân vật người cha song hành cùng người con
không chỉ giúp người đọc thấy được mối quan hệ cha con,
tình cảm cha con trong gia đình mà tác giả còn cho người
đọc thấy bài học bổ ích về phương pháp giáo dục hiện đại:
học bằng thực hành. Đồng thời cũng nhắn nhủ tới các bậc
làm cha làm mẹ hãy yêu thương con cái, tạo cho con môi
trường lành mạnh, gần gũi chan hòa với thiên nhiên. Thời
buổi công nghệ số, con trẻ xem, chơi điện thoại, ipad quá
nhiều, vì thế gần gũi giao hòa, cảm nhận thiên nhiên là điều
hết sức cần thiết.

III. Kết bài
-Một người bố có tâm hồn phong phú, sâu sắc; có trái
tim nhân hậu, yêu gia đình, thiên nhiên và cuộc sống.
-Hi vọng, sau này, tôi cũng giống như người bố trong
truyện “Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ”.
- Tác phẩm của Nguyễn Ngọc Thuần mang đến cho
tâm hồn con người một làn gió mát lành. Gấp lại trang
sách mà ngọn gió ấy vẫn không ngừng thổi muôn đời.

Phân tích nhân vật thầy Đuy-sen trong truyện “Người
thầy đầu tiên” của Ai-tơ-ma-tốp.

Tìm hiểu đặc điểm nhân vật thầy Đuy-sen trong “Người thầy đầu tiên”
Cách miêu tả nhân vật
Ngoại hình
Hành động
Ngôn ngữ
Mối quan hệ với các nhân vật khác
Lời người kể chuyện nhận xét trực
tiếp nhân vật

Chi tiết

Suy luận của em

trong tác phẩm
 
 
 
 
 

về nhân vật
 
 
 
 
 

Tìm hiểu đặc điểm nhân vật thầy Đuy-sen trong “Người thầy đầu tiên”
Cách
miêu tả
nhân vật
Ngoại
hình

Chi tiết

Suy luận của em

trong tác phẩm

về nhân vật

 
 
Hình ảnh thầy Đuy-sen trong kí ức của An-tư- Người thầy giáo hết
nai: đi chân không đứng giữa dòng suối đá, hai lòng vì học sinh.
tay để sau gáy và đôi mắt sáng long lanh đăm
đăm nhìn theo những đám mây trắng xa tít…

Cách miêu
tả nhân vật
Hành động

Chi tiết

Suy luận của em

trong tác phẩm
+ Một mình sửa sang  nhà kho cũ thành lớp
học, tự tay thầy đắp lò sưởi, dự trữ củi đốt, đi
cắt rạ khô lót nền nhà,..

về nhân vật
 

+ Thầy bế các em nhỏ qua suối giữa mùa đông
buốt giá;
+ Không để ý đến những lời lăng mạ, chế giễu
của bọn nhà giàu; kể những câu chuyện vui để
học trò quên đi mọi sự.

Cách miêu
tả nhân vật
Hành động

Chi tiết

Suy luận của em

trong tác phẩm

về nhân vật

 
+ Cuối buổi học, thầy ở lại lấy đá và đất đắp
những ụ nhỏ trên lòng suối để các em nhỏ
bước qua không bị ướt chân.

 
Những hành
động của thầy
Đuy-sen vô cùng
ấm áp; thầy lo
lắng, quan tâm
đến học trò như
người thân trong
gia đình.

+ Lo lắng, chăm sóc ân cần cho An-tư-nai khi
cô bé bị chuột rút ở giữa suối.
+ Kiên trì dạy chữ cho các em bất chấp hoàn
cảnh thiếu thốn, khắc nghiệt, sự đơn độc;
+ Thầy mơ ước về tương lai tươi sáng
cho học trò.

Cách
miêu tả
nhân vật

Chi tiết
trong tác phẩm

Ngôn ngữ Thầy Đuy-sen trò chuyện, thuyết
 
phục các em nhỏ đi học:
+ “Các em ghé vào đây xem là hay lắm, các em chả sẽ
học tập ở đây là gì? .Thế nào, các em thích học không,
các em sẽ đi học chứ?”
+ “Các em cứ gọi thầy là thầy. Các em có muốn
xem trường không? Vào đây, đừng ngại gì cả.”
Động viên, khích lệ An-tư-nai:
“Dòng suối trong trẻo của thầy, em thông minh lắm…
Ôi, ước gì thầy được gửi em ra thành phố lớn. Em sẽ còn
khá hơn biết chừng nào”.

Suy luận của
em
về nhân vật
 
Lời nói của
thầy Đuy-sen
gần gũi, ân
cần, đầy yêu
thương.

Cách miêu
tả nhân vật

Chi tiết

Suy luận của em

trong tác phẩm
về nhân vật
Mối quan
 
hệ với các + Với bọn nhà giàu: thầy phớt lờ lời nói, hành động Thầy Đuy-sen
đặt mục tiêu
nhân vật và thái độ coi thường, chế giễu của bọn chúng.
giáo dục học trò
khác
lên trên hết.
+ Với học trò: Thầy coi học trò như người thân
trong gia đình.
+ An-tư-nai vô cùng yêu quý và kính trọng thầy
Đuy-sen, mong muốn thầy là anh trai của mình.
+ Thầy Đuy-sen hiểu và để tâm cả những hành
động nhỏ bé của An-tư-nai (trút lại ki-giắc ở
trường)

Cách miêu
tả nhân vật

Chi tiết

Suy luận của em

trong tác phẩm

về nhân vật

Lời người
kể chuyện
nhận xét
trực tiếp
nhân vật

 
- “Chắc chắn tất cả đám học sinh chúng tôi đứa
nào cũng yêu mến thầy vì tấm lòng nhân từ, vì
những ý nghĩa tốt lành, vì những ước mơ của
thầy về tương lai chúng tôi.”

 
Thầy Đuy-sen
được người kể
chuyện giới
thiệu là một
người có tấm
- “Lúc bấy giờ cuộn tròn trong chiếc áo choàng lòng nhân từ và
ý nghĩ tốt lành.
của thầy Đuy-sen, tôi thầm nghĩ: “Ước gì thầy là
anh ruột của tôi. Ước gì tôi được bá cổ thầy,
nhắm nghiền mắt lại và thủ thỉ với thầy những
lời đẹp đẽ nhất! Trời ơi, ước gì thầy Đuy-sen là
anh ruột tôi!”.