GIÁO DỤC CÔNG DÂN 8

BẢO

Bài
4:
VỆ LẼ

PHẢI

Mục tiêu bài học
Giải thích được một cách đơn giản về sự cần thiết phải bảo vệ lẽ phải.
Thực hiện được việc bảo vệ lẽ phải bằng lời nói và hành động cụ thể,
phù hợp với lứa tuổi.
Khích lệ, động viên bạn bè có thái độ, hành vi bảo vệ lẽ phải; phê phán
những thái độ, hành vi không bảo vệ lẽ phải.

Hoạt động 1

MỞ ĐẦU

Em hãy đọc câu ca dao dưới đây và trả lời câu hỏi:

"Dù cho đất đổi trời thay
Trăm năm vẫn giữ lòng ngay với đời"
- Ý nghĩa của câu
ca dao trên
gì?
Khuyên
conlàngười:
luôn sống ngay
Hãy nêu một số câu ca dao, tục ngữ khác về bảo vệ lẽ phải.
Ý- NGHĨA

thẳng,

trung thực, tôn trọng và bảo vệ sự thật.

Một số câu ca dao, tục ngữ khác về bảo vệ lẽ phải:

+ Phải trái phân minh, nghĩa tình trọn vẹn.
+ Người gian thì sợ người ngay
Người ngay chẳng sợ đường cày cong queo.
+ Ăng ngay nói thật, mọi tật mọi lành.
+ Cây ngay không sợ chết đứng.
+ Của ngang chẳng góp, lời tà chẳng thưa.
+ Một câu nói ngay bằng ăn chay cả tháng.
+ Những người tính nết thật thà
Đi đâu cũng được người ta tin dùng.
+ Của phi nghĩa có giàu đâu
Ở cho ngay thật giàu sang mới bền.

Hoạt động 2

KHÁM
PHÁ

1. Sự cần thiết phải bảo vệ lệ phải

SỰ TRUNG THỰC HAY LÀ TÌNH BẠN
 Một lần, chánh án Pe-rin Lao-ri chủ trì phiên toà tại Mi-xi-xi-pi – nơi ông sinh sống thuở

ấu thơ. Ông đã kết tội và tuyên án phạt tiền con trai của một góa phụ – người bạn rất thân
thiết thời tiểu học của ông.
 Khi phiên toà kết thúc, ông nhận được lá thư từ người mẹ. Bà van xin ông hãy vì tinh
thần thời thơ ấu giữa họ mà tha thứ cho con trai bà. Bà giải thích rằng hiện tại bà là một
góa phụ cùng đàn còn với cuộc sống hàng ngày hết sức chật vật. Nếu cộng thêm số tiền
phạt của con trai biếng nhác và quậy phá thì đó quả là gánh nặng quá lớn đối với bà.
 Pe - rin Lao ri vẫn kí vào tờ giấy buộc thi hành án của tòa. Nhưng trong là thư viết cho
người bạn cũ, ông thừa nhận lá thư của bà đã có tác động rất lớn đến ông. Và có lúc ông
đã lưỡng lự giữa sự trung thực của bổn phận và tình cảm bạn bè. Nếu tha bổng mà không
phạt tiền con trai bà, ông đã vi phạm lời hứa là sẽ nêu cao pháp luật và như vậy là công lý
sẽ bị tổn thương. Nhưng kèm theo bức thư ông đã gửi cho bà một tấm séc bằng tiền của
mình, đủ để cho bà nộp phạt và thanh toán án phí. Kết thúc bức thư, ông viết: "Tôi rất vui
mừng khi gửi cho bạn tấm séc này vì nó cho tôi cơ hội để thể hiện sự công bằng cũng như
sự cảm thông của mình"

Chánh án Pe-rin đã làm gì khi nhận
lá thư của người bạn thời thơ ấu?
Việc làm của ông có ý nghĩa gì?

CREDITS: This presentation template was created by Slidesgo,
including icons by Flaticon and infographics & images by
Freepik

  Chánh án Pe- rin Lao - ri đã tiếp tục kí vào tờ giấy buộc thi
hành của tòa án khi nhận được lá thư của người bạn thời thơ
ấu.
  Việc làm đó của ông có ý nghĩa là tôn trọng lẽ phải, bảo vệ
điều đúng giúp mọi người trước những điều sai trái, đẩy lùi cái
sai cái xấu không vì tình thân mà che đậy sự thật, điều lý lẽ.

Theo em, vì sao cần phải
bảo vệ lẽ phải?
CREDITS: This presentation template was created by Slidesgo,
including icons by Flaticon and infographics & images by
Freepik

   Lẽ phải là những điều đúng đắn, phù hợp với đạo lí và
lợi ích chung của xã hội.
   Bảo vệ lẽ phải là công nhận, ủng hộ, và bảo vệ những
điều đúng đắn; biết điều chỉnh suy nghĩ, hành vi của mình theo
lẽ phải; không chấp nhận và không làm những việc sai trái.

Nêu lí do của sự cần thiết
phải bảo vệ lẽ phải.
CREDITS: This presentation template was created by Slidesgo,
including icons by Flaticon and infographics & images by
Freepik

Việc bảo vệ lẽ phải giúp mỗi
người có cách ứng xử phù hợp;
góp phần đẩy lùi cái sai, cái xấu,
để làm lành mạnh mối quan hệ
xã hội, thúc đẩy xã hội ổn định,
phát triển; cũng cố niềm tin của
con người vào cộng đồng, pháp
luật và lương tri.

CREDITS: This presentation template was created by Slidesgo,
including icons by Flaticon and infographics & images by
Freepik

2. Những việc cần làm để bảo vệ lẽ phải

Hãy chỉ ra những lời nói, việc làm
thể hiện bảo vệ lẽ phải trong những
bức tranh trên.

2. Những việc cần làm để bảo vệ lẽ phải

Hai bạn học sinh nữ
đã kiên quyết minh
oan cho bạn Yến.
Hãy chỉ ra những lời nói, việc làm thể hiện bảo vệ lẽ phải trong
những bức tranh trên.

2. Những việc cần làm để bảo vệ lẽ phải

Bạn học sinh nam đã
đến trụ sở công an để:
trình báo, tố cáo, cung
cấp bằng chứng về sự
việc một chiếc xe gây
tai nạn rồi bỏ chạy.
Hãy chỉ ra những lời nói, việc làm thể hiện bảo vệ lẽ phải trong
những bức tranh trên.

2. Những việc cần làm để bảo vệ lẽ phải

Khi con trai phạm sai lầm
và phải chấp nhận hình
phạt của pháp luật, người
đàn ông đã kiên quyết để
con trai thi hành án,
không sử dụng tiền bạc
hay các mối quan hệ để
“lo lót”, “chạy án” cho con.

Hãy chỉ ra những lời nói, việc làm thể hiện bảo vệ lẽ phải trong
những bức tranh trên.

Theo em học sinh cần làm gì
để bảo vệ lẽ phải?

    Học sinh cần có những lời nói, hành động cụ thể để
bảo vệ lẽ phải thông qua các việc làm như:
Tôn trọng, ủng hộ, tuân theo những điều đúng đắn.

Biết điều chỉnh suy nghĩ, hành vi của mình theo hướng tích cực.

Khích lệ, động viên bạn bè có thái độ, hành vi bảo vệ lẽ phải.

Lên án, phê phán những hành vi sai trái, không phù hợp lẽ phải.

Hoạt động 3

LUYỆN
TẬP

Câu hỏi 1: Em đồng tình hay không đồng tình ý kiến nào dưới đây? Vì sao?
a. Để bảo vệ lẽ phải cần
tôn trọng sự thật.

Đồng tình. Vì: bảo vệ lẽ phải là công nhận, ủng hộ, tuân theo và
bảo vệ những điều đúng đắn; biết điều chỉnh suy nghĩ, hành vi
của mình theo lẽ phải; không chấp nhận và không làm những
việc sai trái.

b. Cần kiên quyết bảo vệ Đồng tình. Vì: lẽ phải là những điều đúng đắn, phù hợp với đạo lí
những gì phù hợp với lợi và lợi ích chung của xã hội; do đó, chúng ta cần kiên quyết tôn
ích cộng đồng.
trọng và bảo vệ lẽ phải.
c. Người bảo vệ lẽ phải
phải chịu thiệt thòi.

Không đồng tình. Vì: người biết tôn trọng và bảo vệ lẽ phải sẽ
luôn được mọi người yêu quý và kính trọng.

d. Mỗi người tự bảo vệ
lợi ích của mình chính là
góp phần vào biệc bảo
vệ lợi ích của cộng đồng.

Đồng tình. Vì: mỗi cá nhân là một tế bào của xã hội; khi có ý thức
bảo vệ lợi ích của mình, chính là chúng ta đang góp phần bảo vệ
lợi ích của cộng đồng. Tuy nhiên, chúng ta cũng cần phân biệt rõ
giữa lợi ích chính đáng và vấn đề tư lợi cá nhân.

Không đồng tình. Vì: trước việc làm sai trái, dù không liên quan
e. Trước việc làm sai
đến bản thân, nhưng chúng ta vẫn cần lên tiếng để tố cáo cái sai,
trái, nếu không liên quan
bảo vệ lẽ phải; im lặng đồng nghĩa với việc chúng ta đã tiếp tay
thì không cần lên tiếng.
cho cái ác, cái xấu.

Câu hỏi 2: Ai bảo vệ lẽ phải, ai chưa biết bảo vệ lẽ phải trong những trường
hợp dưới đây? Vì sao?
a) Thấy bất kể việc gì có lợi cho
mình, anh H cũng phải làm cho
bằng được.

Anh H chưa biết bảo vệ lẽ phải. Vì anh H chỉ thực hiện hành
vi khi thấy việc làm nào có lợi cho bản thân, không có lợi
cho bản thân, anh H không làm.

b) Trong các cuộc tranh luận, chị
M kiên quyết bảo vệ đến cùng ý
kiến của mình dù ý kiến đó là
đúng hay sai.

Chị M chưa biết bảo vệ lẽ phải. Vì chị M không chịu lắng
nghe, tiếp thu sự góp ý, nhắc nhở của người khác mà kiên
quyết bảo vệ ý kiến cá nhân.

c) Trong lớp, bạn B thường lớn
tiếng phê bình khuyết điểm của
bạn khác nhưng lại che giấu
khuyết điểm của mình.

Bạn B chưa biết bảo vệ lẽ phải. Vì bạn B chỉ nhìn thấy và
chỉ trích lỗi sai của người khác nhưng lại cố tình che dấu lỗi
sai, khuyết điểm của bản thân.

d) Anh S cùng các bạn thu thập
chứng cứ và tố cáo một việc làm
sai trái.

Anh S và nhóm bạn biết bảo vệ lẽ phải. Vì khi phát hiện
thấy hành vi sai trái, vi phạm quy định của pháp luật, anh S
và nhóm bạn đã dũng cảm đấu tranh, thu thập bằng chứng
để tố cáo hành vi đó.

Câu hỏi 3: Em hãy cùng các bạn trong nhóm sắm vai các
nhân vật trong câu chuyện dưới đây và trả lời câu hỏi:

XỬ KIỆN

Làng kia có một tên lí trưởng nổi tiếng xử kiện giỏi. Một hôm, Cải với Ngô đánh
nhau, rồi mang nhau ra làng kiện. Cải sợ kém thế, lót trước cho thầy lí năm đồng.
Ngô giàu hơn, biện lễ những mười đồng. Khi xử kiện, thầy lí nói: “Thằng Cải
đánh thẳng Ngô đau hơn, phạt một chục roi".
Cải vội xoè năm ngón tay, ngẩng mặt nhìn thấy lí khẽ bẩm: "Xin xét lại, lẽ phải về
con mà!". Thầy lí cũng xoè năm ngón tay trái úp lên năm ngón tay phải, nói: "Ta
biết mày phải... nhưng nó lại phải... bằng hai mày!”.

Em có nhận xét gì về việc làm của các nhân vật trong truyện?
Nếu là nhân vật Ngô hoặc Cải, em sẽ làm gì? Vì sao?
Nếu là người xử kiện, em sẽ làm gì? Vì sao?

- Nhận xét: các nhân vật trong câu truyện đều không tôn trọng và bảo vệ lẽ phải:
+ Nhân vật Cải và Ngô, vì sợ thua kiện nên đã dùng tiền để “đút lót” cho viên lí trưởng.
+ Lí trưởng vì lợi ích kinh tế mà nhận tiền “đút lót” của Cải và Ngô, từ đó phân xử cho
Ngô thắng kiện.
- Nếu là nhân vật Cải và Ngô, em sẽ:
+ Tôn trọng sự thật, không dùng tiền để mua chuộc, đút lót cho lí trưởng.
+ Nếu bản thân không phạm lỗi sai, em luôn đặt niềm tin công lý sẽ được thực thi.
+ Nếu bản thân phạm lỗi sai, em cần: trung thực, dũng cảm nhìn nhận sai lầm, khuyết
điểm; tìm cách để khắc phục và sửa chữa sai lầm.
- Nếu là người xử kiện, em sẽ:
+ Kiên quyết khước từ lời ích vật chất từ Cải và Ngô.
+.Mặt khác, sẽ có biện pháp xử phạt nếu Cải và Ngô có hành vi mua chuộc, dụ dỗ.
+ Thu thập chứng cứ, xem xét kĩ vụ án để tránh xử lí oan sai.

Câu hỏi 4: Em sẽ xử lí như thế nào nếu ở trong tình huống dưới đây?

a
Khi tranh luận với các bạn, em biết
chắc chắn rằng ý kiến của mình là
đúng nhưng đa số các bạn khác
khẳng định là sai.
Em vẫn sẽ tiếp tục đưa ra lí lẽ để bảo vệ điều đúng của
bản thân dù mọi người nói đấy là sai, em vẫn kiên định
với lí lẽ và chứng minh điều mình đúng.

b
Em nghe thấy một bạn nói xấu
bạn khác, trong khi em biết sự
thật không phải như vậy.
Em sẽ tố cáo hành vi sai trái của hai bạn để đẩy lùi đi những
quan hệ xấu để tạo lên những mối quan hệ tốt đẹp trong xã hội.

c
Khi thấy người đàn ông có hành
động sàm sỡ với một em gái, em
định lên tiếng thì bị ông ta đe dọa.

Em sẽ tố cáo hành vị đó với mọi người để bảo vệ cô bé đồng
thời xây dựng lên một xã hội công bằng, văn minh tốt đẹp hơn.
Để bảo vệ lí lẽ, điều đúng đắn.  

d
Bạn thân của em mắc khuyết điểm,
bạn muốn em không nói với ai.

Em sẽ không nói với ai nhưng sẽ chỉ ra những khuyết điểm của bạn
để bạn có thể điều chỉnh và tạo ra phiên bản tốt nhất cho bản thân.

Câu hỏi 5: Em sẽ khuyên bạn điều gì trong những tình huống sau?
a) Người thân trong gia
đình bạn em làm điều trái
pháp luật.

 Lời khuyên:
+ Không bao che cho hành vi sai trái của người thân.
+ Yêu cầu người thân nên đến cơ quan công an đầu
thú để hưởng sự khoan hồng của pháp luật.
+ Cung cấp đầy đủ các thông tin mình biết cho lực
lượng công an.

b) Bạn em viết lên mạng
xã hội một điều không
đúng sự thật.

 Lời khuyên:
+ Lên tiếng, nói rõ sự thật.
+ Khuyên bạn không nên lan truyền những thông tin sai
sự thật.

c) Bạn em mắc lỗi nhưng
lại đổ lỗi cho một bạn
khác trong lớp.

 Lời khuyên:
+ Lên tiếng, nói rõ sự thật để minh oan cho người bạn
kia.
+ Khuyên người bạn (có hành vi đổ lỗi) hãy: trung thực
nhìn nhận sai lầm, khuyết điểm; dũng cảm nhận lỗi và
tìm cách để khắc phục và sửa chữa sai lầm.

Hoạt động
4

VẬN
DỤNG

Nhiệm vụ
1

"Trong thế giới này, chúng ta không chỉ xót xa vì những hành
động và lời nói của người xấu mà còn cả vì sự im lặng đáng
sợ của người tốt" (Martin Luther King). Hãy viết một đoạn
văn bình luận về ý kiến trên.

Nhiệm vụ
2

Hãy thiết kế một thông điệp về bảo vệ lẽ phải.

Tạm biệt và hẹn gặp lại các em
ở bài học tiếp theo.