CHÀO MỪNG CÁC
EM HỌC SINH ĐẾN
VỚI TIẾT HỌC MÔN
GDCD 7

Tiết 32, 33-BÀI 12: QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ
CỦA CÔNG DÂN TRONG GIA ĐÌNH

Em hãy đọc thông tin sau và trả lời câu hỏi:

Gia đình là gì?
Gia đình được hình thành từ những quan hệ nào?

 

PHIẾU BÀI TẬP
(THẢO LUẬN NHÓM ĐÔI)

Câu 1: Gia đình là gì?
+ Dưới góc độ xã hội học: gia đình là tế bào
của xã hội, là một tổ chức thu nhỏ của xã
hội, nơi có nhiều thế hệ cùng chung sống.
+ Dưới góc độ pháp lí: gia đình là tập hợp
những người gắn bó với nhau do hôn nhân,
quan hệ huyết thống hoặc do quan hệ nuôi
dưỡng.

Câu 2: Gia đình được hình
thành từ những quan hệ
nào?

- Gia đình được hình
thành từ những quan hệ
như: quan hệ hôn nhân,
quan hệ huyết thống hoặc
do quan hệ nuôi dưỡng.

I. Khám phá:
1. Gia đình và vai trò của gia đình:
a. Khái niệm:

- Gia đình là tập hợp những người gắn bó với nhau do
hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc quan hệ nuôi dưỡng,
làm phát sinh các quyền và nghĩa vụ giữa họ với nhau
theo quy định của pháp luật. 

KHÁM PHÁ

Em hãy liên kết các hình
ảnh trên thành một câu
chuyện về mối quan hệ
trong gia đình và vai trò
của gia đình đối với mỗi
thành viên

1. Gia đình là nơi nuôi dưỡng con khôn
lớn;
2. Con đi xa, gia đình luôn bên cạnh động
viên;
3. Gia đình là nơi con trở về sau mỗi
chuyến đi xa;
4. Gia đình mang lại những niềm vui,
những điều bất ngờ cho con;
5. Ông bà luôn dành những tình yêu
thương cho cháu;
6. Con cái có nghĩa vụ giúp đỡ bố mẹ

 Theo

em, Bác Hồ muốn nhấn mạnh điều gì trong thông tin trên?

Bác Hồ muốn nhấn mạnh về tầm quan
trọng của sự hạnh phúc, tốt đẹp, ấm
êm của một gia đình. Gia đình tốt thì
xã hội mới tốt.

b. Vai trò của gia đình
- Đối với mỗi người, gia đình chính
là mái ấm yêu thương, là nơi hình
thành và nuôi dưỡng nhân cách, là
chỗ dựa vững chắc cho mọi thành
viên.
- Đối với xã hội, gia đình có vai trò
quan trọng trong việc giữ gìn, phát
huy những truyền thống tốt đẹp của
quê hương, dân tộc. Mỗi một gia
đình tốt là một tế bào lành mạnh
cho xã hội.

QUYỀN, NGHĨA VỤ GIỮA CHA MẸ VÀ CON

Bố của H: có suy nghĩ và hành
động chưa phù hợp về vai trò
của mỗi thành viên trong gia
đình, chưa dành thời gian để hỗ
trợ chăm sóc các con.
- Mẹ của H: Đã làm tròn trách
nhiệm của một người mẹ, chăm
sóc, nuôi dưỡng các con.
- H: Có ý thức giúp đỡ mẹ việc
trông em và việc nhà.

QUYỀN, NGHĨA VỤ GIỮA CHA MẸ VÀ CON
1

Vợ, chồng bình đẳng với nhau, có quyền, nghĩa vụ ngang nhau
về mọi mặt trong gia đình
2 Cha mẹ có quyền và nghĩa vụ nuôi dạy con thành những công dân tốt,

bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con, tôn trọng con; không được
phân biệt đối xử giữa các con, không được ngược đãi, xúc phạm, ép
buộc con làm điều trái đạo đức, trái pháp luật.

3

Con có quyền được cha mẹ thương yêu, tôn trọng: có bổn
phận yêu quý, kính trọng, biết ơn, hiếu thảo, phụng dưỡng
cha mẹ.

I. Khám phá:
2. Quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của các thành
viên trong gia đình:
a. Quyền và nghĩa vụ giữa cha mẹ và con cái:

- Vợ, chồng bình đẳng với nhau, có quyền, nghĩa vụ ngang nhau
về mọi mặt trong gia đình.
- Cha mẹ có quyền và nghĩa vụ nuôi dạy con thành những công
dân tốt, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con, tôn trọng
con; không được phân biệt đối xử giữa các con, không được
ngược đãi, xúc phạm, ép buộc con làm điều trái đạo đức, trái
pháp luật.
- Con có quyền được cha mẹ thương yêu, tôn trọng: có bổn phận
yêu quý, kính trọng, biết ơn, hiếu thảo, phụng dưỡng cha mẹ.

QUYỀN, NGHĨA VỤ GIỮA ÔNG BÀ VÀ CÁC CHÁU

Em hãy cho biết câu chuyện trên
đã nói đến những mối quan hệ
nào trong gia đình của Ninh? Em
có nhận xét gì về suy nghĩ, việc
làm của bà cháu Ninh? 
- Câu chuyện trên đã nói đến
những mối quan hệ giữa bà và
cháu.
- Việc làm của bà cháu Ninh thể
hiện trách nhiệm của bà và cháu
trong gia đình.
Cháu là niềm hạnh phúc, niềm an
ủi của bà, và bà là động lực để
cháu cố gắng học tập tốt.

QUYỀN, NGHĨA VỤ GIỮA ÔNG BÀ VÀ CÁC CHÁU

Ông bà có quyền và nghĩa vụ trông nom,
chăm sóc, giáo dục cháu, sống mẫu mực và
nêu gương tốt cho con cháu.
Trường hợp cháu chưa thành niên, cháu
đã thành niên mất năng lực hành vi dân
sự hoặc không có khả năng lao động và
không có tài sản để tự nuôi mình mà
không có người nuôi dưỡng theo quy
định tại Điều 105 của Luật này thì ông bà
nội, ông bà ngoại có nghĩa vụ nuôi dưỡng
cháu.
Cháu có nghĩa vụ kính trọng, chăm sóc, phụng dưỡng ông bà.
Trường hợp ông bà nội, ông bà ngoại không có con để nuôi dưỡng mình thì
cháu đã thành niên có nghĩa vụ nuôi dưỡng.

BÀI 12: QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ
CỦA CÔNG DÂN TRONG GIA ĐÌNH

I. Khám phá:
2. Quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của các thành
viên trong gia đình:
a. Quyền và nghĩa vụ giữa cha mẹ và con cái:
b. Quyền và nghĩa vụ giữa ông bà và các cháu:

- Ông bà có quyền và nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, giáo
dục cháu, sống mẫu mực và nêu gương tốt cho con cháu.
- Cháu có nghĩa vụ kính trọng, chăm sóc, phụng dưỡng ông
bà.

QUYỀN, NGHĨA VỤ GIỮA ANH CHỊ EM TRONG GIA ĐÌNH

a) Em hãy nêu ý nghĩa của các câu ca dao, tục ngữ trên. 
b) Theo em, quyền và nghĩa vụ của anh chị em trong gia đình được thể hiện như thế

QUYỀN, NGHĨA VỤ GIỮA ANH CHỊ EM TRONG GIA ĐÌNH

Các câu ca dao tục ngữ đã thể hiện tình yêu thương, che chở, đùm bọc lẫn nhau của
anh chị em và tầm quan trọng của việc hòa thuận với nhau giữa anh chị em trong
gia đình

Anh chị
em

Anh chị
em

Anh, chị, em có quyền và nghĩa vụ thương
yêu, chăm sóc, giúp đỡ nhau

Có quyền, nghĩa vụ nuôi dưỡng nhau trong
trường hợp không còn cha mẹ hoặc cha mẹ
không có điều kiện trông nom, nuôi dưỡng,
chăm sóc, giáo dục con.

BÀI 12: QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ
CỦA CÔNG DÂN TRONG GIA ĐÌNH

I. Khám phá:
2. Quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của các thành
viên trong gia đình:
a. Quyền và nghĩa vụ giữa cha mẹ và con cái:
b. Quyền và nghĩa vụ giữa ông bà và các cháu:
c. Quyền và nghĩa vụ giữa anh chị em trong gia đình:

- Anh, chị, em có quyền và nghĩa vụ thương yêu, chăm sóc,
giúp đỡ nhau.
- Có quyền, nghĩa vụ nuôi dưỡng nhau trong trường hợp
không còn cha mẹ hoặc cha mẹ không có điều kiện trông
nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con.

3. Thực hiện quyền và nghĩa vụ của công dân trong gia đình:
Theo em, trong các trường
hợp trên, những ai đã thực
hiện đúng, ai thực hiện
chưa đúng quyền và nghĩa
vụ của công dân trong gia
đình? Vì sao?

- Thực hiện đúng: bạn M, bố mẹ của Y, ông bà K, vì những chủ thể này
đã thực hiện đúng những nghĩa vụ của thành viên trong gia đình mà pháp
luật quy định.
- Thực hiện chưa đúng: anh P, bạn Q, vì những chủ thể này chưa thực
hiện đúng những nghĩa vụ của thành viên trong gia đình mà pháp luật
quy định.

3. Thực hiện quyền và nghĩa vụ của công dân trong gia đình

Theo em, nhân vật “Ta"
trong bài đồng dao đã
thực hiện bổn phận của
mình trong gia đình
như thế nào? Điều em
học được qua bài đồng
dao trên là gì?

Nhân vật “Ta” trong bài đồng dao đã thực hiện bổn phận của mình
trong gia đình:
- Nấu cơm.
- Làm việc nhà.
- Yêu thương, chăm sóc các thành viên trong gia đình.

BÀI 12: QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ
CỦA CÔNG DÂN TRONG GIA ĐÌNH

I. Khám phá:
2. Quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của
các thành viên trong gia đình:
3. Thực hiện quyền và nghĩa vụ của công dân trong
gia đình:
- Mỗi người phải tự giác, chủ động, bình đẳng thực
hiện quyền và nghĩa vụ của mình trong gia đình, đồng
thời tôn trọng quyền của người khác.

LUYỆN TẬP

Câu 1. Em hãy chia sẻ với các bạn về gia đình của mình (các thành
viên, tình cảm, sự quan tâm, cảm thông)

Câu 2. Em hãy nêu ý nghĩa của câu tục ngữ sau: Thuận vợ, thuận
chồng, tát biển Đông cũng cạn.
"Thuận vợ, thuận chồng" ở đây có
nghĩa là hai vợ chồng cùng chung ý
kiến quan điểm, mục đích, thống nhất
với nhau về các quyết định trong gia
đình. "Thuận vợ, thuận chồng, tát
biển Đông cũng cạn" có ý nghĩa là
chỉ cần vợ chồng đồng lòng, bên
cạnh nhau động viên những lúc khó
khăn nhất, sẻ chia cùng nhau, cùng
nhau thực hiện, cùng nhau vượt qua,
thì chẳng gì có thể chia rẽ hạnh phúc
gia đình, làm việc gì cũng thành công.

Câu 3. Em hãy xử lí các tình huống dưới đây:

Vào kì nghỉ hè này, M dự định sẽ về ở với ông bà
một thời gian, nhưng bố mẹ của M lại muốn M
học thêm một số môn.
a) Em hãy nhận xét việc thực hiện quyền và nghĩa
vụ của bố mẹ M.
b) Nếu là M, em sẽ nói với bố mẹ như thế nào?

a) Bố mẹ M trong trường hợp này đã thực hiện sai quyền và
nghĩa vụ của mình, bắt con phải thực hiện yêu cầu theo ý
mình là đi học thêm mà không dành thời gian để con vui
chơi, giải trí. Mong muốn con được học tập là chính đáng
nhưng bố mẹ cũng cần quan tâm tới nhu cầu và cảm nghĩ
của M, cân đối giữa học tập và nghỉ ngơi, tạo điều kiện để M
thực hiện quyền và nghĩa vụ với ông bà, người thân.
b) Nếu là M, em sẽ nói với bố mẹ: “Con rất mong được bố
mẹ hiểu và thông cảm cho con. Con mong muốn được về
chơi với ông bà và cũng hứa sẽ cố gắng học tập tốt”

Câu 4. Em hãy xử lí các tình huống dưới đây:
G là cháu duy nhất trong gia đình nên được ông bà
chiều chuộng. Ông bà nói với G: Cháu chỉ cần học giỏi,
những việc khác đã có ông bà và bố mẹ cháu lo.
a) Em nhận xét như thế nào về sự quan tâm, chăm sóc
của ông bà đối với G?
b) Nếu là G, em sẽ ứng xử như thế nào với ông bà?

a/ Ông bà đối với G rất yêu thương, chiều chuộng, quan
tâm, chăm sóc con cháu tuy nhiên vô tình sự quan tâm quá
mức sẽ khiến G không có cơ hội thực hiện nghĩa vụ của bản
thân với gia đình, ông bà cần tạo điều kiện để G thực hiện
nghĩa vụ của con cháu trong gia đình.
b/ Nếu là G, em sẽ nói với ông bà: “Con sẽ cố gắng học tập
tốt, nhưng con cũng muốn dành thời gian rảnh rỗi để giúp
đỡ bố mẹ công việc nhà.”

Câu 1: Em hãy cùng bạn lập kế hoạch tổ chức một buổi tọa đàm về chủ đề “Quyền
và nghĩa vụ của các thành viên trong gia đình” theo các gợi ý sau (Mục đích, nội
dung, thời gian, địa điểm tổ chức, thành phần tham gia,...)