(Kao Sơn)

G
N
DU
I
NỘ

1

【 KHỞI ĐỘNG 】
2 【 HÌNH THÀNH KIẾN THỨC 】
3 【 LUYỆN TẬP 】
4

【 VẬN DỤNG 】

2

KHỞI
ĐỘNG

Đọc câu chuyện Người ăn xin
của Tuốc-ghê-Nhép (Nhà văn
Nga) và chia sẻ điều gì ở câu
chuyện làm em xúc động?

3

NGƯỜI ĂN XIN
Một người ăn xin đã già. Đôi mắt ông đỏ hoe,
nước mắt ông giàn giụa, đôi môi tái nhợt, áo quần tả tơi.
Ông chìa tay xin tôi.
Tôi lục hết túi nó đến túi kia, không có lấy một xu,
không có cả khăn tay, chẳng có gì hết. Ông vẫn đợi tôi.
Tôi chẳng biết làm thế nào. Bàn tay tôi run run nắm chặt
lấy bàn tay run rẩy của ông:
- Xin ông đừng giận cháu! Cháu không có gì cho ông cả.
Ông nhìn tôi chăm chăm, đôi môi nở nụ cười:
- Cháu ơi, cảm ơn cháu! Như vậy là cháu đã cho lão rồi.
Khi ấy tôi chợt hiểu ra: cả tôi nữa, tôi cũng vừa nhận
được một cái gì đó của ông.
(Theo Tuốc-ghê-nhép)

NGỮ VĂN ĐỊA PHƯƠNG
Văn bản: BÀ TÔI

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC

7

BÁO CÁO SẢN PHẨM
PHIẾU HỌC TẬP 1

8

Câu 1. Nêu những hiểu biết của em về tác giả?
Câu 2: Bài thơ Bà tôi được in trong tuyển tập nào?
A. Khúc đồng giao lấm láp, Nhà xuất bản Kim Đồng - 2001.
B. Xúc xắc, Nhà xuất bản Hội nhà văn - 2006.
C. Dòng sông thời con gái, Nhà xuất bản Quân đội - 2003.
D. Quán hoang tưởng, Nhà xuất bản Hội nhà văn - 2010.
Câu 3. Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh nào?
A. Sự đối đãi chân tình giữa hai bà cụ hành khất đã khiến nhà thơ xúc động viết lên bài thơ.
B. Cuộc trò chuyện thân tình giữa hai người bạn tri kỷ đã khiến nhà thơ xúc động viết nên bài
thơ.
C. Cuộc trò chuyện giữa hai người bạn già đã khiến nhà thơ xúc động viết lên bài thơ.
D. Sự đối đãi chân tình của nhân vật bà tôi với bà cụ hành khất, khiến nhà thơ xúc động viết
nên bài thơ.

 Câu 4. Bài thơ Bà tôi được làm theo thể
thơ nào?
 A. Tự do.
 B. Lục bát.
 C. Năm chữ.
 D. Bát cú.
 Câu 5. Phương thức biểu đạt chính của bài
thơ là:
 A. Nghị luận.
 B. Tự sự.
 C. Biểu cảm.
 D. Miêu tả.

Câu 6. Bài thơ có thể chia làm mấy phần?
A. Hai phần.
B. Ba phần.
C. Bốn phần.
D. Năm phần.
Câu 7: Em hãy chia sẻ một kỷ niệm đẹp giữa em và
người bà thân yêu của mình.
Câu 8. Nhan đề Bà tôi gợi cho em những cảm xúc gì?
Câu 9. Em hiểu gì về từ hành khất?

• Phong cách viết: chân
thành mộc mạc mà góc cạnh,
đanh chắc sâu lắng, gợi mở…
được chắt ra từ trải nghiệm
cuộc đời đủ vị ngọt, bùi, đắng,
cay.
Đặc biệt thơ Kao Sơn thường
có bố cục chặt chẽ, giống như
một truyện ngắn, có nhân vật,
có tình tiết.

Từ trái sang: Hoàng Phương Nhâm,
Kao
Sơn, Phạm Như Hà, (1986)

Nhà thơ Lê Khánh Mai nhận xét: Xúc xắc là một
tập thơ không giống ai. Từ trước tới nay chưa
từng có một người nào viết và in thơ kiểu như thế
bao giờ. Lạ ở chỗ, ngay trong đầu tập thơ tác giả
viết: “phải nói luôn, tôi là một nhà văn chứ không
phải nhà thơ. Tôi viết văn là chính và thơ chỉ đến
với tôi từ những cảm xúc cụ thể trong những tình
huống cụ thể. Và khi ấy tôi làm thơ chủ yếu để ghi
lại cảm xúc thật của mình”. Lạ nữa, tập thơ gồm
30 bài, bài nào Kao Sơn cũng nói xuất xứ, lí do vì
sao nó ra đời.
12

Phiếu 2: (Dùng cho nhóm bàn)
Câu 1. Xác định câu chuyện được đề cập trong bài
thơ (Kể về điều gì? Ở đâu? Khi nào?).
Câu 2. Trong câu chuyện có những nhân vật nào
xuất hiện, được miêu tả như nào? (độ tuổi? vị thế ?
dáng vẻ?)
Câu 3. Người bà có thái độ, cử chỉ, việc làm như
thế nào đối với người hành khất?
Câu 4. Cách cư xử đó có gì đặc biệt? Vì sao bà lại
có thái độ như vậy?
Câu 5. Những đặc sắc nghệ thuật trong khắc hoạ
hình ảnh người bà.
13

Lá tre rụng xuống sân nhà
Thoảng hương nụ vối… chiều qua…cùng chiều

Phiếu 3: (Dùng cho hoạt nhóm)

Câu 1. Chỉ ra những đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ
(thể thơ, vai trò của yếu tố tự sự trong bài, hình ảnh,
ngôn từ, …)
Câu 2. Em hãy chỉ ra bài học về cách ứng xử trong cuộc
sống được thể hiện qua bài thơ trên.
Câu 3: Cách cư xử của bà tôi khiến em liên tưởng đến
đạo lí tốt đẹp nào của dân tộc? Em có thể đọc một bài
thơ (bài thơ Dặn con của Trần Nhật Minh) hoặc kể một
câu chuyện liên quan đến đạo lí tốt đẹp này.
Câu 4. Hiện nay một số người có thái độ sống vô cảm
trước mảnh đời bất hạnh. Em có suy nghĩ gì về hiện
tượng này?
16

III.Tổng kết.
1. Nghệ thuật
- Bài thơ được tổ chức theo dòng chảy của
cảm xúc tự nhiên, ngôn ngữ thơ giản dị, hình
ảnh thơ gợi cảm, cách gieo vần, ngắt nhịp
tạo nhạc điệu inh hoạt, tự do.
2. Nội dung
- Bài thơ ca ngợi vẻ đẹp tình người; thể hiện
niềm xúc động sâu sắc của người cháu về
bà; gợi nhắc ý thức sống yêu thương, chia
sẻ.
17

DẶN CON
(Trần Nhật
Minh)

Chẳng ai muốn làm hành khất
Tội trời đày ở nhân gian
Con không được cười giễu họ
Dù họ hôi hám úa tàn
Nhà
Có
Con
Quê

mình sát đường, họ đến
cho thì có là bao
không bao giờ được hỏi
hương họ ở nơi nào

Con
Cứ
Con
Nếu

chó nhà mình rất hư
thấy ăn mày là cắn
phải răn dạy nó đi
không thì con đem bán

Mình tạm gọi là no ấm
Ai biết cơ trời vần xoay
Lòng tốt gửi vào thiên hạ
Biết đâu nuôi bố sau này...

18

LUYỆN TẬP

Thảo luận nhóm theo 3 câu hỏi:
1. Hình ảnh, chi tiết nào trong bài thơ làm em
cảm động nhất. Vì sao?
2. Qua bài thơ, em cảm nhận được thái độ,
tình cảm của nhà thơ dành cho bà như thế
nào?
3. Bà tôi là một bài thơ trữ tình nhưng lại có
yếu tố tự sự, hãy chỉ ra những yếu tố tự sự
đó?
20

VẬN DỤNG

Chọn 1 trong 4 bài tập trong sách giáo khoa.
1. Viết một đoạn văn ngắn (khoảng 150 chữ) trình
bày cảm nhận về một câu thơ hoặc hình ảnh thơ
trong bài thơ Bà tôi của Kao Sơn đã gợi cho em
nhiều ấn tượng sâu sắc.
2. Em có đồng ý với ý kiến “Ông bà là chứng nhân
của lịch sử, là người bắc cầu giữa quá khứ và hiện
tại” không? Vì sao?
3. Em hiểu gì về lời răn dạy của cha ông: “Của cho
không bằng cách cho”?
4. Hãy chuyển thể bài thơ Bà tôi của Kao Sơn thành
21
tác phẩm hội hoạ hoặc âm nhạc.