KHỞI ĐỘNG

Em đã đọc bài thơ nào của
nhà thơ Xuân Quỳnh. Hãy
đọc một đoạn thơ mà em
sưu tầm được cho cả lớp
cùng nghe!

Có thể em chưa biết

Một số bài thơ tiêu
biểu của nhà thơ
Xuân Quỳnh

Sóng
Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ
Sông không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra tận bể
Ôi con sóng ngày xưa
Và ngày sau vẫn thế
Nỗi khát vọng tình yêu
Bồi hồi trong ngực trẻ
Trước muôn trùng sóng bể
Em nghĩ về anh, em
Em nghĩ về biển lớn
Từ nơi nào sóng lên?
Sóng bắt đầu từ gió
Gió bắt đầu từ đâu?
Em cũng không biết nữa
Khi nào ta yêu nhau

Con sóng dưới lòng sâu
Con sóng trên mặt nước
Ôi con sóng nhớ bờ
Ngày đêm không ngủ được
Lòng em nhớ đến anh
Cả trong mơ còn thức
Dẫu xuôi về phương bắc
Dẫu ngược về phương nam
Nơi nào em cũng nghĩ
Hướng về anh - một phương
Ở ngoài kia đại dương
Trăm nghìn con sóng đó
Con nào chẳng tới bờ
Dù muôn vời cách trở

Cuộc đời tuy dài thế
Năm tháng vẫn đi qua
Như biển kia dẫu rộng
Mây vẫn bay về xa
Làm sao được tan ra
Thành trăm con sóng nhỏ
Giữa biển lớn tình yêu
Để ngàn năm còn vỗ

Thuyền và biển

Em sẽ kể anh nghe
Chuyện con thuyền và
biển:

“Từ ngày nào chẳng
biết
Thuyền nghe lời biển
khơi
Cánh hải âu, sóng biếc
Đưa thuyền đi muôn nơi
Lòng thuyền nhiều khát
vọng
Và tình biển bao la
Thuyền đi hoài không
mỏi
Biển vẫn xa... còn xa

Cũng có khi vô cớ
Biển ào ạt xô thuyền
(Vì tình yêu muôn thuở
Có bao giờ đứng yên?)
Chỉ có thuyền mới hiểu
Biển mênh mông nhường
nào
Chỉ có biển mới biết
Thuyền đi đâu, về đâu
Những ngày không gặp
nhau
Biển bạc đầu thương nhớ
Những ngày không gặp
nhau
Lòng thuyền đau - rạn vỡ
Nếu từ giã thuyền rồi
Biển chỉ còn sóng gió”

I

TÌM HIỂU CHUNG

1 Tác giả

- Tên: Đinh Trọng Lạc
- Năm sinh – năm mất: 1928 – 2000
- Quê quán: Hà Nội

I

TÌM HIỂU CHUNG

2 Tác phẩm

• Tiếng gà trưa là một bài thơ của nhà thơ Xuân Quỳnh viết trong
thời kì kháng chiến chống Mỹ in trong tập Hoa dọc chiến hào
1968.
• Văn bản Vẻ đẹp của bài thơ Tiếng gà trưa trích trong Vẻ đẹp
ngôn ngữ văn học qua các bài tập đọc lớp 4,5 của NXB Giáo dục
năm 2002.

I

TÌM HIỂU CHUNG

2 Tác phẩm

Thể loại:
Nghị luận văn học

 Đặc điểm chính:
- Là nêu nên ý kiến và lập luận bằng lý lẽ.
- Dùng dẫn chứng để thuyết phục người nghe nghe theo ý kiến
của mình.

I

TÌM HIỂU CHUNG

2 Tác phẩm

• Văn bản phân tích vẻ đẹp của bài thơ Tiếng
gà trưa. Về vẻ đẹp nội dung cũng như hình
thức nghệ thuật của bài thơ.
• Nhan đề nói lên nội dung ý nghĩa của toàn
văn bản qua cái nhìn của tác giả Đinh trọng

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

1 Tác giả phân tích bài thơ Tiếng gà trưa theo thứ tự từng khổ
thơ

Trên đường hành
quân xa
Dừng chân bên xóm
nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục... cục tác cục
ta”
Nghe xao động nắng
Âm thanh tiếng gà trưa gợi nhớ về tuổi
trưa
thơ đỡ
Nghe bàn chân
Âm thanh
mỏituổi thơ của anh lính và của tác
Nghe gọi về giả
tuổi thơ

 Khổ
1:

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

1 Tác giả phân tích bài thơ Tiếng gà trưa theo thứ tự từng khổ
thơ

Tiếng gà trưa
 Khổ 2 : Ổ rơm hồng những
trứng
Này con gà mái mơ
Khắp mình hoa đốm
trắng
Này con gà mái vàng
Hình ảnh Lông
tiếngóng
gà xuyên
suốt cả bài
như màu
nắng
gắn liền với
những kỉ niệm ngọt ngào
về người bà tần tảo cả đời lo toan
chăm chút cho đàn gà để cho cháu

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

1 Tác giả phân tích bài thơ Tiếng gà trưa theo thứ tự từng khổ
thơ

 Khổ 3 :

Cứ hàng năm hàng
năm
Khi gió mùa đông tới
Bà lo đàn gà toi
Mong trời đừng sương
muối
Để cuối năm bán gà
Cháu được quần áo

Kỉ niệm với người bà và
đàn gà cùng tình yêu
sâu sắc vô bờ bến của
người bà dành cho đứa
cháu thơ của mình

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

1 Tác giả phân tích bài thơ Tiếng gà trưa theo thứ tự từng khổ
thơ

 Khổ 4 :

Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ

Tình cảm thiêng liêng của người
cháu dành cho bà và cũng là cho
quê hương đất nước.

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

1 Tác giả phân tích bài thơ Tiếng gà trưa theo thứ tự từng khổ
thơ

 Thứ tự phân tích bài thơ của
tác giả:

Tiếng gà gáy trưa

Kỉ niệm bà cháu

Theo mạch cảm xúc của tác
giả

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

2 Tìm hiểu tác phẩm

Cách phân tích bài thơ của tác giả:

Tác giả đi từ đặc sắc nghệ thuật trong bài thơ ,
từ đó nêu lên nội dung của từng khổ

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

2 Tìm hiểu tác phẩm

 Tiếng gà trưa:
- Tác động rất lớn đến mạch cảm xúc cũng như tình cảm của
tác giả.
- Là sợi dây kết nối từ hiện tại đến quá khứ và cả tương lai.
Hình ảnh tiếng gà trưa chi phối toàn bài thơ và

trở thành cảm xúc của toàn bài thơ.

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

2 Tìm hiểu tác phẩm

Tiếng gà trưa

Hình ảnh tuổi
thơ

Người bà tần
tảo

Động lực của
người lính

Tiếng gà trưa gợi về tuổi thơ của người cháu -> Nhớ đến người bà tần
tảo của mình -> Tạo cho người lính động lực , vững bước trên chặng
đường hành quân

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

2 Tìm hiểu tác phẩm

 Nhấn mạnh vào các biện pháp tu từ mà Xuân Quỳnh đã sử dụng:
 Phép ẩn dụ chuyển đổi cảm giác.
 Lấy thính giác thay cho thị giác.
 Lặp từ “nghe”, đảo từ “khắp mình” lên trước “hoa đốm trắng”.
 Phép tu từ so sánh “ lông óng như màu nắng”.
 Các biện pháp tu từ được sử dụng như để nhấn mạnh tiếng gà, làm
xao động không gian và cả lòng người.

III

TỔNG KẾT

1 Nội dung và nghệ thuật

 Nội dung:

Phân tích vẻ đẹp về nội dung và nghệ thuật của bài Tiếng
gà trưa.
 Nghệ thuật:

Lý lẽ dẫn chứng lập luận chặt chẽ để chứng minh sự tài

tình của nhà thơ Xuân Quỳnh trong việc khắc họa tiếng gà

III

TỔNG KẾT

2 Mục đích

 Mục đích
Phân tích vẻ đẹp nội dung và nghệ thuật của bài thơ.
Đồng thời thể hiện sự tài tình của nhà thơ Xuân Quỳnh
trong việc sử dụng từ ngữ, biện pháp nghệ thuật ẩn dụ
chuyển đổi cảm giác, biện pháp so sánh để gợi nhớ tiếng
gà trưa với vô vàn kỉ niệm đáng nhớ.

IV

VẬN DỤNG

Viết đoạn văn (khoảng 5 7 câu) trình bày cảm nhận
của em về nhân vật tác giả
anh chiến sĩ.