Hãy l
ắng n
g he
bài h
át sa
u và
chia s
ẻ cảm
xúc, ấ
n t ượ
ng
gợi lê
n tron
g
em?

VỀ THĂM MẸ
- Đinh Nam Khương -

I.

Đọc và
tìm hiểu chung

Hãy n
hắc lạ
i
nhữn
g phư
ơng
diện
cần lư
uý
khi tì
m hiể
u
chung
mộ t b
ài
thơ.

Tìm hiểu chung một bài thơ
 Tác giả bài thơ là ai? Giới thiệu một vài thông tin chính
về tác giả.
 Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Đặc điểm hình thức
nổi bật của thể thơ được thể hiện trong bài thơ đó như
thế nào?
 Người bộc lộ cảm xúc trong bài thơ là ai? Nội dung cảm
xúc hướng về ai, về điều gì?
 Có thể chia bài thơ làm mấy phần? Nội dung chính của

1. Chia sẻ bằng lời (Trước khi đọc):
Hãy tưởng tượng em đang trên đường trở về nhà để gặp lại người thân sau một
chuyến đi xa. Cảm xúc, suy nghĩ nào đang diễn ra trong em lúc đó?
2. Đọc bài thơ và thực hiện các yêu cầu

HS thuyết
trình phiếu
học tập số 1
(phát về nhà
cuối tiết học
trước)

2.1 Hãy tìm hiểu và giới thiệu ngắn gọn về
tác giả bài thơ (tên tuổi, bút danh, quê quán,
tác phẩm chính,…)
Về thăm mẹ
 
Con về thăm mẹ chiều đông
2.2 Sử dụng dấu gạch chéo [/] để xác định
Bếp chưa lên khói, mẹ không có nhà
nhịp ngắt phù hợp ở khổ 1.
Mình con thơ thẩn vào ra
 
Trời đang yên vậy bỗng oà mưa rơi
2.3 Đánh dấu vào các tiếng được gieo vần
 
trong khổ thơ thứ hai (sử dụng bút màu,
Chum tương mẹ đã đậy rồi
hoặc kí hiệu để phân biệt tiếng được gieo
Nón mê xưa đứng nay ngồi dầm mưa
vần chân và tiếng được gieo vần lưng)
Áo tơi qua buổi cày bừa
- Nhận xét cách gieo vần lục bát trong các
Giờ còn lủn củn khoác hờ người rơm
dòng “Áo tơi qua buổi cày bừa
 
Giờ còn lủn củn khoác hờ người rơm”
Đàn gà mới nở vàng ươm
 
Vào ra quanh một cái nơm hỏng vành
2.4 Văn bản được viết theo thể thơ nào?
Bất ngờ rụng ở trên cành
 
Trái na cuối vụ mẹ dành phần con
Ai là người đang bày tỏ cảm xúc trong bài
 
thơ?
Nghẹn ngào thương mẹ nhiều hơn…
Bày tỏ cảm xúc về điều gì?
Rưng rưng từ chuyện giản đơn thường ngày.
 
2.5 Chọn và nối mảnh thông tin dưới đây
phù hợp với nội dung chính của các khổ thơ.
a) Ngôi nhà của mẹ

b) Hoàn cảnh về thăm mẹ và
c) Cảm xúc trong lòng con
tâm trạng ban đầu của con

 Đinh Nam Khương (1949-2018).
 Quê Hương Sơn, Mỹ Đức, Hà Nội.
 Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam.
 Tác phẩm chính:
+ Nén hương trên mộ người đàn bà
(tiểu thuyết 1992)
+ Các tập thơ: Phía sau những hạt cát

1. Tác giả

(2001), Đợi chờ gió và trăng (2003),

2. Tác phẩm
a. Thể thơ
Thể thơ
Số

Thơ lục bát

khổ 4 khổ

thơ
Số

câu Khổ 1,2,3 mỗi khổ 4 dòng.

thơ trong Khổ 4: 2 dòng.
mỗi khổ
Vần

6 – 6 vần lưng (VD: rồi – ngồi).
8 – 6 vần chân (VD: mưa – bừa)

Nhịp

Khổ 1: nhịp chẵn (2/2/2, 4/4)

b. Bố cục
 Khổ 1: Hoàn cảnh về thăm
mẹ và tâm trạng ban đầu
của con.
 Khổ 2+3: Ngôi nhà của mẹ
 Khổ 4: Cảm xúc trong
lòng con.

II.

Tìm hiểu chi tiết

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Nhóm 1: Làm phiếu bài tập số 1
Nhóm 2: Làm phiếu bài tập số 2
Thời gian: 5 phút

1. Hoàn cảnh về thăm mẹ và cảm
xúc ban đầu của người con
Thời gian: chiều đông
Học s
inh
Không gian:
t
uyết
+ Bếp chưa lên khói,hmẹ
trình
phiếu
không có nhà
học t
ập
+ Trời đang yên vậy bỗng
oà
số 2

Gợi cảm xúc nhớ thương
Tượng trưng cho hơi ấm gia
đình + thể hiện sự tần tảo, yêu
thương vun vén của mẹ

mưa rơi

Trời mưa + người con khóc vì
nhớ mẹ

Hành động: thơ thẩn vào ra

Tâm trạng bồn chồn

2. Ngôi nhà của mẹ

Họ c s
inh
thuyế
t trìn
h
phiếu
học t
ập
số 3

2.
Ngôi nhà của mẹ

- Hình ảnh ngôi nhà:
+ Đơn sơ, gần gũi, bình dị, mộc mạc
nơi thôn quê, gắn bó với cuộc sống
hàng ngày của mẹ.
+ Đồ vật sống động, có linh hồn,
mang được dáng hình mẹ.
+ Thấm đẫm sắc màu của thời gian, sự
sống, tình yêu thương.

2.
Ngôi nhà của mẹ

- Nghệ thuật:
+ Hình ảnh ẩn dụ "nón mê", "áo tơi" 
→ gợi hình ảnh người mẹ lam lũ, tảo tần
+ Liệt kê: chum tương, nón mê, áo tơi,...
+ Nhân hóa nón mê xưa đứng nay ngồi
dầm mưa, áo tơi khoác hờ người rơm.

- Cuộc sống và vẻ đẹp tâm hồn của mẹ:
+ Cuộc sống: nhiều vất vả, nhọc nhằn, gắn
2.
Ngôi nhà của mẹ bó với ruộng vườn, cây trái.
+ Vẻ đẹp tâm hồn:
• Mẹ rất chu đáo;
• Mẹ tiết kiệm, giản dị, vất vả, tảo tần
nuôi con khôn lớn;
• Mẹ yêu thương con, dành tất cả những
gì tốt đẹp cho con.
➩ Người mẹ tần tảo, hi sinh cho con mà
quên bản thân mình. 

2.
Ngôi nhà của mẹ

- Cảm xúc của con:
+ Cảm nhận hình bóng mẹ đầy ắp
ngôi nhà

3. Cảm xúc trong lòng con

- Tâm trạng, cảm xúc: thơ thẩn,
nghẹn ngào, rưng rưng (các từ láy).
→ Thấy được sự tảo tần, vất vả của
mẹ khi mọi thứ trong nhà đều do mẹ
vun vén, cảm nhận được tình yêu
thương của mẹ.
- Dấu ba chấm cuối dòng thơ:
+ Cảm xúc nghẹn ngào con chẳng
nói thành lời.
+ Tình yêu thương, sự biết ơn của
người con dành cho mẹ.
+ Tạo khoảng lặng, dư âm trong lòng
độc giả.

III.

TỔNG KẾT

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI
Nêu những BPNT được sử dụng trong VB
Nội dung chính của văn bản
Ý nghĩa của văn bản

01 NGHỆ THUẬT
 Thể thơ lục bát ;
 Phối hợp hài hòa các biện
pháp tu từ: ẩn dụ, liệt kê,
nhân hóa;
 Từ láy đặc sắc.

Ý
03 NGHĨA

02

NỘI DUNG

 Bài thơ bày tỏ tình cảm
của người con xa nhà trong
một lần về thăm mẹ

 Tình yêu thương bao la
của cha mẹ dành cho ta thể
hiện từ những điều bình dị,
giản đơn nhất.

LUYỆN TẬP

Hình dung và tái
hiện lại cảnh
người con về
thăm ngôi nhà
của mẹ bằng
tranh minh hoạ
hoặc lời văn

VẬN DỤNG

Viết và gửi tặng
mẹ tấm bưu thiếp

Chúc các con học tốt !