Thực hành đọc hiểu

Người mẹ vườn cau
(Nguyễn Ngọc Tư)

1. Đọc – chú thích
a. Đọc
Bảng kiểm kĩ năng đọc truyện ngắn
Tiêu chí
Đọc trôi chảy, không bỏ từ, thêm từ
Ngắt giọng phù hợp
Giọng đọc chậm rãi, nhẹ nhàng
Thể hiện được cảm xúc của nhân vật

Có

Không

b. Giải nghĩa từ khó
Lẹp nhẹp

Tiếng do vật ướt và dính lại mà phát ra

Oành oạch

Mô phỏng tiếng ngã mạnh và liên tiếp xuống nền đất

Tong tong

Chỉ tiếng nước nhỏ thành giọt nhanh, đều đều từ trên
cao.

Lai rai

Không tập trung vào một thời gian mà rải ra mỗi lúc
một ít, kéo dài, ở đây chỉ bữa rượu kéo dài.

b. Giải nghĩa từ khó
Méc

Mách, nói cho ai đó biết điều gì đấy.

Nói lan man từ câu chuyện này đến câu chuyện khác
Huyên thuyên mà không có hồi kết.

Tòn tọt

Bỗ bã

(uống) rất nhanh và nhiều.
Vụng về, thô lỗ, không có ý tứ, ở đây muốn đề cập
đến cách nói gần gũi, thân thuộc, không khoảng cách

Cái
gàu

Ve
chai

Cái
mùng

2. Tìm hiểu chung
a. Tác giả

- Nguyễn Ngọc Tư, sinh năm 1976 quê Cà Mau
- Phong cách sáng tác: gần gũi, bình dị, giọng
văn đậm chất Nam Bộ, mềm mại nhưng vô cùng
sâu cay về số phận và cuộc đời éo le chìm nổi.
- Sáng tác tiêu biểu: Ngọn đèn không tắt, Nước
chảy mây trôi, Giao thừa, Cánh đồng bất tận,…

2. Tìm hiểu chung
b. Tác phẩm
- Xuất xứ

Trích “Xa xóm Mũi”

- Thể loại

Truyện ngắn trữ tình

- Nhân vật
chính

+ Bà – Người mẹ vườn cau

2. Tìm hiểu chung
b. Tác phẩm
- Bố cục

+ Phần 1 (từ đầu đến…ngủ với bà nghe ba): Đề
văn của cô giáo gợi nhớ những kí ức về một
lần về thăm bà nội vườn cau của nhân vật
tôi.
+ Phần 2 (tiếp theo đến…ba tôi
xuống ngựa lên xe): Tình cảm
của người mẹ vườn cau.
+ Phần 3 (phần còn lại): Bài văn
4 điểm nhưng nhân vật tôi vẫn vui
vẻ khi có được cảm xúc về bà nội
vườn cau.

2. Tìm hiểu chung
b. Tác phẩm
- Sự việc chính
Tôi được bố đưa về thăm bà và nghe câu chuyện về sự hi sinh của
bà. Tôi cảm thấy xúc động, thương bà vô hạn.
Bố bận công việc ở thành phố, lãng quên bà ở quê.
Bà gửi cho bố xâu ếch đồng và và lời nhắn nhủ.

- Ngôi kể

Ngôi thứ nhất (nhân vật “tôi”)
 Tác dụng: Giúp câu chuyện được kể 1 cách tự
nhiên, trung thực, thể hiện được suy nghĩ, tình cảm
của chính người kể

- Đề tài
- Nhan đề

Người mẹ miền
Nam trong và
sau chiến tranh

- Chủ đề

Tình mẫu tử thiêng liêng,
lớn lao có sức cảm hóa
mạnh mẽ.

“Người mẹ vườn cau”
+ Đặt theo đối tượng và địa danh mà nhân vật sống.
+ Kể về 1 trong nhiều người mẹ sống ở vườn cau, bình
dị mà thật nhân hậu, lớn lao.

- Cốt truyện
Mở đầu tác phẩm tác
giả đã nhắc đến việc
làm văn về mẹ, với đề
bài mở nhưng nhân
vật “tôi” vẫn không
thể nghĩ ra nên bắt
đầu như nào.

Sau đó nhân vật
bắt đầu dòng hồi
tưởng về người
bà

Cuối
cùng
kết
truyện bài văn của
nhân vật tôi tuy 4
điểm nhưng không
hề buồn vì tả về mẹ
đâu chỉ bằng vài
câu.

  Cốt truyện gần gũi, kể theo dòng hồi tưởng của nhân vật
“tôi”.

Hoạt động nhóm
- Hình thức nhóm bốn
- Tìm hiểu nhân vật “người mẹ vườn cau”
- Thời gian: 10 phút

* Ngôi nhà
- Con đường đến nhà bà là con đường đá, những
khi trời mưa đường bùn ướt nhẹp.
- Nhà bà là nhà mái lá nhỏ xíu.
* Hoàn cảnh sống
- Nội sống một mình
- Ban thờ con thấp lè tè la ba chiếc lư đồng nghi
ngút khói hương
* Công việc: Làm nghề bán ve chai, đưa thư,
mang thức ăn, tin tức,…
→ Cuộc sống giản dị, đơn sơ nhưng cô quạnh, đìu hiu.

*Hình dáng
- Gầy gò, cười phô
cả lợi
- Còm cõi, nụ cười
phúc hậu, đôi mắt
già nua và nheo
nheo

*Hành động
- Đón hai ba con.
- Gắp thức ăn.
- Ôm tôi ngồi
võng.
- Mắc mùng cho tôi
ngủ.

→ Sự quan sát tỉ mỉ +
BPNT liệt kê, miêu tả
 Sự hi sinh thầm lặng
của người mẹ già, cả
một đời vất vả, lam lũ,
nhưng vẫn luôn là hậu
phương vững chắc cho
những đứa con của
mình đi chiến đấu bảo
vệ Tổ quốc.

Nội ôm tôi vào lòng, ngồi trên võng bố đưa kèn kẹt. Các chú thỉnh
thoảng lại cười vang. Nội cũng cười, trông nội cười vui lắm, cái
vui như thức dậy sau đêm dài vươn mình ngắm bình minh.

Niềm vui giản dị và đơn sơ của nội khi
được chứng kiến cảnh sum họp, ấm
áp và quây quần sau những tháng
ngày cô quạnh, đìu hiu 1 mình.

Một hôm chú Biểu đến nhà, chú mang theo xâu ếch dài thiệt dài, bỗ
bã:
- Cái này má gởi cho mày, má biểu phải đem đến tận nhà. Mấy
giỗ mầy không về, má nhớ mầy lắm. Sáng hôm qua, má còn khoe
vừa gặp mầy trên vô tuyến.
- Sự thờ ơ của con với mẹ
- Sự thương yêu, quan tâm, độ lượng,
vị tha và thấu hiểu của mẹ

 Nội – người mẹ vườn cau - một
nhân vật không tên, không có chân
dung cụ thể nhưng là hình ảnh đại
diện cho những người phụ nữ Việt
Nam, thầm lặng và anh dũng, kiên
cường, giàu đức hi sinh.

- Nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn,
đậm chất Nam bộ.
- Cốt truyện gần gũi, dễ dàng
truyền tải nội dung.
- Ngôn từ mộc mạc, giản dị
những giàu cảm xúc

- Văn bản là kí ức của tác giả về
người bà nội - một người mẹ
anh hùng giàu đức hy sinh và
đáng thương. Qua đó, gửi gắm
đến người đọc thông điệp tư
tưởng đạo lí sống và làm người
“Uống nước nhớ nguồn”

Qua văn bản “Người mẹ vườn cau”, tác giả Nguyễn Ngọc Tư muốn gửi gắm
đến người đọc thông điệp về truyền thống “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.
Lòng biết ơn đã trở thành một truyền thống tốt đẹp của chúng ta. Đất nước ta phải
trải qua hai cuộc chiến lớn để lại nhiều mất mát, đau thương cho con người Việt
Nam. Đã có rất nhiều người hy sinh mạng sống của mình cho độc lập dân tộc trong
đó còn có những người mẹ gạt nước mắt tiễn con ra trận. Khi hoà bình lập lại, con
người quá mải mê với cơm áo gạo tiền mà quên đi quá khứ thế nhưng quá khứ ấy
vẫn luôn vẹn nguyên, thuỷ chung giống như hình ảnh người mẹ vườn cau ngày ngày
chờ đợi những cựu chiến binh đến thăm bà lúc tuổi già. Văn bản cũng là lời cảnh
tỉnh với những ai đã quên đi quá khứ, chúng ta cần phải biết ơn thế hệ trước đã cho
ta cuộc sống như ngày hôm nay.