1. Đọc

2. Tìm hiểu chung

- Xuất xứ:

- Thể loại:

- PTBĐ:

Theo Mơ Kiều,

văn bản

thuyết minh

khbvptr.vn, 2-

thông tin

11-2020

- Nội dung chính:
Văn bản đề cập đến những
thông tin cơ bản về hiện
tượng lũ lụt bao gồm khái
niệm, nguyên nhân, tác hại
của lũ lụt.

1. Bố cục
2 phần
- Phần mở đầu: nhan đề và sapo.
- Phần nội dung chính:
• Lũ lụt là gì?
• Nguyên nhân gây ra lũ lụt
• Tác hại của lũ lụt

Dựa vào cách trình bày và đặt
đề mục trong văn bản để xác
định bố cục của văn bản

2. Các yếu tố của văn bản thông tin
a. Các yếu tố ngôn ngữ
- Nhan đề: câu hỏi “Lũ lụt là gì? Nguyên nhân, tác hại và cách
phòng tránh lũ lụt”  có mối quan hệ mật thiết với nội dung
văn bản, thể hiện nội dung chính của văn bản.

2. Các yếu tố của văn bản thông tin
a. Các yếu tố ngôn ngữ
- Sapo: Là lời dẫn + câu hỏi  giải thích thêm cho nhan đề,
tóm tắt nội dung chính của văn bản  khơi gợi hứng thú, tò
mò từ bạn đọc
 SAPO có ý nghĩa quan trọng trong văn bản thông tin.

2. Các yếu tố của văn bản thông tin
a. Các yếu tố ngôn ngữ
- Đề mục: các nội dung chính được nêu thành đề mục (in
đậm), trong mỗi đề mục in đậm lại có các nội dung nhỏ (in
đậm nghiêng) triển khai cho mục in đậm
Đề mục ngắn gọn, được in đậm để đánh dấu
Có vai trò giúp cho bố cục văn bản mạch lạc, dễ tiếp nhận
hơn

2. Các yếu tố của văn bản thông tin
a. Các yếu tố ngôn ngữ
- Đoạn văn: gồm có nhiều đoạn văn, mỗi đoạn văn thể hiện
một nội dung nhất định  góp phần thể hiện nội dung cho
toàn bộ văn bản

2. Các yếu tố của văn bản thông tin
b. Các yếu tố phi ngôn ngữ
- Tranh ảnh

+ Bức ảnh minh họa cho hiện
tượng ngập lụt ở nơi người dân
sinh sống.
-> Làm cho văn bản trở nên
sinh động, hấp dẫn hơn.

2. Các yếu tố của văn bản thông tin
b. Các yếu tố phi ngôn ngữ
- Số liệu

Số liệu
1911:  100 000 người chết

Chức năng

Tăng tính xác thực, sức
thuyết phục, tính khách
quan, làm cho người
1971:
đọc hình dung và đón
+ 594 người chết 
nhận thông tin một cách
+ 100 000 người bị thương nhanh chóng hơn.
nặng.

3. Cách triển khai văn bản thông tin
a. Các thông tin của văn bản
Thảo luận nhóm 4
và hoàn thành PHT
+ K: Những thông tin em đã biết về lũ
lụt.
+ W: Những thông tin em còn muốn
biết về lũ lụt.
+ L: Sau bài học, em đã biết thêm điều
gì về lũ lụt.
+ H: Em có thể tìm kiếm thêm thông
tin về lũ lụt bằng cách nào?

a. Các thông tin của văn bản
* Giải thích và phân loại lũ lụt
Lũ

Hiện tượng ngập lụt, nước chảy xiết có khả năng cuốn trôi
nhà cửa, tốc độ chảy cao, bất ngờ.
Xuất hiện ở vùi núi cao.

Lụt

Hiện tượng nước ngập 1 vùng đất với 1 khoảng thời gian
nhất định

Lũ lụt

Hiện tượng mực nước trên sông, hồ quá lớn, quá mức quy
định dẫn đến tình trạng ngập úng, nước tràn hoặc gây vỡ đê,
tràn vào khu dân cư

Loại hình lũ

Nguyên nhân

Đặc điểm

Sức tàn phá

Lũ ống

Nước đổ từ trên cao
xuống với địa hình
khép kín

Thường hẹp, có
dạng ống

Rất mạnh, cuốn trôi
nhà cửa, ruộng
vườn

Lũ quét

Nước chảy từ trên cao
xuống thấp

Đường đi rộng,
quét mọi nẻo
đường

Tùy vào độ dốc địa
hình, khối lượng
nước và hệ thống
rừng

Lũ sông

Do các trận mưa lớn ở
đầu nguồn

Nước từ sông dâng
cao gây ngập lụt

Vỡ đê, tràn đê

* Nguyên nhân gây ra lũ lụt
Do bão, triều cường

Gây ra nước lũ lớn, sạt lở đất, ngập
vùng ven biển.

Nguyên
nhân
khách
quan

Do mưa lớn kéo dài

Nước trên các sông không thoát kịp,
gây ngập úng, hình thành lũ quét, lũ
ống

Do thảm họa sóng
thần, thủy triều

Mực nước lớn tràn về, dâng cao, tràn
qua đê hoặc hồ thủy điện.

Do sự tác động của
con người

Chặt phá rừng, khai thác tài nguyên Nguyên nhân
chủ quan
bừa bãi  đồi núi xói mòn, sạt lở…

* Tác hại của lũ lụt

Thiệt hại về vật chất

Thương vong về con
người

Nguyên nhân
mầm bệnh

của

Ô nhiễm môi trường
nước

Ảnh hưởng tới kinh
tế địa phương, đất
nước

3. Cách triển khai văn bản thông tin
b. Mối quan hệ giữa các nội dung thông tin
- Ý tưởng thông tin trong bài viết được triển
khai theo cách nêu nguyên nhân và kết quả:
+ Giới thiệu hiện tượng lũ lụt là gì?
+ Giải thích nguyên nhân của hiện tượng của lũ
lụt.
+ Tác hại của lũ lụt.
- Ví dụ: trong phần mở đầu, bài viết đã giải
thích và phân biệt rất rõ: Lũ là gì? Lụt là gì? Có
những loại lũ nào?
- Hiệu quả: giúp người đọc tiếp nhận thông
tin một cách rõ ràng, dễ hiểu và có hệ thống.

Thảo luận nhanh
Từ văn bản, em có suy nghĩ gì về hiện tượng lũ lụt ở nước ta nói riêng
và trên thế giới nói chung? Bản thân em thấy cần biết thêm thông tin
gì nữa về lũ lụt?
Gợi ý:
- Nhận xét: Hằng năm ở Việt Nam và trên thế giới đều
phải hứng chịu những trận lũ lụt lớn, gây thiệt hại
nặng nề về người và của.
- Sau khi đọc văn bản, em muốn biết thêm thông tin về
cách ứng phó khi lũ lụt xảy ra để cố gắng giảm thiệt
hại xuống mức thấp nhất.

1. Nghệ thuật
- Các thông tin được trình
bày theo nêu nguyên nhân
và kết quả
- Ngôn ngữ ngắn gọn, chính
xác.
- Hình ảnh minh họa cụ thể,
tạo điểm nhấn và ấn tượng
với người đọc.

2. Nội dung
- Bài viết đã cung cấp cho người
đọc những thông tin cụ thể về
hiện tương lũ lụt trong tự nhiên
giúp người đọc hiểu rõ hơn về
những nguyên nhân và tác hại
của lũ lụt đối với đời sống. Từ
đó giúp con người nâng cao
nhận thức, bảo vệ thiên nhiên.

Vẽ Sơ đồ tóm tắt nội dung văn bản “Lũ lụt là
gì?- Nguyên nhân và tác hại.
Lũ lụt

Khái niệm

Gồm hai yếu tố:
Lũ và lụt

Phân loại

• Lũ ống
• Lũ quét
• Lũ sông

Nguyên nhân

Tác hại

• Bão – triều
cường
• Mưa lớn kéo dài
• Sóng thần, thủy
triều
• Con người

• Thiệt hại về vật
chất
• Thương vong
về con người
• Ô nhiễm môi
trường
• Mầm bệnh
• Kinh tế

Bài tập tình huống
Giả sử, em là một nhà báo, đang viết bài cho một tòa soạn của mình.
Yêu cầu: viết một bài báo về tình hình mưa lũ, ngập lụt của nước ta.
Bài viết được đăng tải trên tòa soạn (facebook) của lớp, được đánh giá 50%
lượt tương tác trên tòa soạn + 50% sự đánh giá của giáo viên