BÀI 40.
DỊCH MÃ VÀ MỐI QUAN HỆ
TỪ GENE ĐẾN TÍNH TRẠNG

Vì sao cùng là
lợn nhưng lại có
những tính trạng
khác nhau?

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Đọc thông tin SGK, kết hợp quan sát Hình 40.1 cùng giả thiết mã di truyền là các đoạn ngắn
nucleotide liền kề trên mRNA (có cùng số lượng nucleotide, kí hiệu là n) quy định loại amino acid
tương ứng trên chuỗi polypeptide.
1. Xác định số loại mã di truyền và số loại amino acid tương ứng tối đa có thể có với mỗi n.
Số nucleotide
trong mã (n)
1
2
3
4

Số loại mã có thể có

Số loại amino acid tối đa có
thể được mã hoá

4 (41)

4

 
 

256 (44)

 
 

256

2. Nếu các tế bào có xu hướng tiết kiệm tối đa để thực hiện chức năng sinh học thì mã di
truyền gồm bao nhiêu nucleotide? Biết rằng có 20 loại amino acid cấu tạo nên protein.
3. Mã di truyền là gì? Kể tên các mã di truyền có vai trò mở đầu và kết thúc quá trình mã
hoá.

ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Số nucleotide
trong mã (n)
1
2
3
4

Số loại
mã có
thể có
4 (41)
16 (42)
64 (43)
256 (44)

Số loại amino
acid tối đa có thể
được mã hoá
4
16
64
256

3. Mã di truyền là mật mã sinh học quy
định thông tin về trình tự các amino acid
trên chuỗi polypeptide được mã hoá bằng
trình tự các nucleotide trên gene, qua phân
tử trung gian mRNA.

2. Nếu các tế bào có xu hướng tiết kiệm tối đa để thực hiện chức năng sinh học
thì mã di truyền gồm 3 nucleotide.
Giải thích: Có 20 loại amino acid, vậy cần có ít nhất 20 loại mã di truyền mã
hoá (nếu mỗi mã di truyền mã hoá một amino acid), vậy với số loại mã tìm
được trong bảng trên thì chỉ có 64 và 256 mã là thoả mãn. Tuy nhiên, tế bào có
xu hướng tiết kiệm tối đa nên số loại mã di truyền phù hợp là 64, tương ứng
mỗi mã di truyền có 3 nucleotide.

Quan sát hình, thảo luận nhóm đôi và trả lời câu hỏi: Đúng hay sai khi cho rằng sự
đa dạng của mã di truyền trên phân tử mRNA tạo nên sự đa dạng về thành phần hoá
học và cấu trúc của protein? Giải thích.

II. Quá trình dịch mã

Vẽ nhanh quá trình nhân đôi DNA và phiên mã tạo RNA.

Quan sát video về quá trình dịch mã, thảo luận nhóm, hoàn thành PHT số 2.

Dịch mã là gì? Có những thành phần nào tham gia quá trình dịch mã? Nêu vai trò của
mỗi thành phần trong quá trình dịch mã. Quá trình dịch mã gồm những giai
đoạn nào? Mô tả khái quát diễn biến quá trình dịch mã

III. Mối quan hệ giữa gene và tính trạng
Hoạt động nhóm 4 bạn tham gia trò chơi “Mảnh ghép hoàn hảo”, phát
mỗi nhóm sơ đồ 1 và các mảnh ghép tương ứng, các nhóm thực hiện ghép
và tìm ra ý nghĩa của sơ đồ trên.

Từ khóa : Tính trạng, gene (DNA), quá trình dịch mã, protein,
quá trình phiên mã, mRNA

Màu hoa cẩm tú cầu thay đổi
phụ thuộc vào độ PH của đất :
- pH < 7: Hoa có màu lam
- pH = 7: Hoa có màu trắng sữa
- pH > 7: Hoa có màu hồng hoặc
tím

Trong quần thể của loài bọ
ngựa có các cá thể màu tím,
nâu, lục hoặc vàng, ngụy
trang tốt trong lá cây, cành
cây hoặc củi khô

1. Tại sao trong cùng một
loài lại có sự khaác nhau về
tính trạng (kiểu hình), sự
biểu hiện của gene ra tính
trạng có thể bị tác động bởi
các yếu tố nào không?

Muốn thay đổi một tính trạng ở
một loài thực vật, có thể sử
dụng tác nhân nhân tạo tác
động vào quá trình nào?

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Thiết kế poster về các sản phẩm biến đổi
gene trong nông nghiệp.