NGỮ VĂN 12
BÀI 4

SỰ THẬT VÀ TRANG VIẾT (Phóng sự, nhật
kí)

PHẦN ĐỌC – VĂN BẢN 2

TRÊN NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG HÀNH QUÂN
(Trích nhật kí Mãi mãi tuổi hai mươi) – Tiết 2
NGUYỄN VĂN THẠC

TRƯỜNG THPT …
TỔ NGỮ VĂN

NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG
QUÝ THẦY CÔ
VỀ DỰ THAO GIẢNG!

GIÁO VIÊN THỰC HIỆN:

BÀI 4
PHẦN ĐỌC

TRÊN NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG HÀNH QUÂN (Nguyễn Văn Thạc)

YÊU CẦU CẦN ĐẠT
- Nhận biết và phân tích được một số yếu tố của nhật kí như: yếu tố phi hư
cấu, một số thủ pháp nghệ thuật (miêu tả, trần thuật), sự kết hợp các chi tiết,
sự kiện hiện thực với trải nghiệm, thái độ và đánh giá của người viết…
- Phân tích, đánh giá được cảm hứng chủ đạo của văn bản; phân tích sự phù
hơp giữa chủ đề, tư tưởng và cảm hứng chủ đạo trong văn bản.
- Vận dụng được kinh nghiệm đọc và trải nghiệm về cuộc sống, kiến thức
văn học để đánh giá, phê bình văn bản văn học, thể hiện được cảm xúc,
suy nghĩ cá nhân.
- Rèn luyện năng lực giao tiếp, hợp tác và sáng tạo
- Hình thành phẩm chất trung thực, tôn trọng sự thật.

BÀI 4
PHẦN ĐỌC

TRÊN NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG HÀNH QUÂN (Nguyễn Văn Thạc)

TIẾN TRÌNH TIẾT HỌC

KHỞI ĐỘNG
HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC
LUYỆN TẬP
VẬN DỤNG

1. Một số yếu tố của nhật kí
2. Cảm hứng chủ đạo và cái “tôi” của tác giả

BÀI 4
PHẦN ĐỌC

TRÊN NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG HÀNH QUÂN (Nguyễn Văn Thạc)

II. KHÁM PHÁ VĂN BẢN
1. Một số yếu tố của nhật kí
a. Hình thức tự thuật
b. Tính phi hư cấu
b1. Các chi tiết, sự kiện xác thực

BÀI 4
PHẦN ĐỌC

TRÊN NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG HÀNH QUÂN (Nguyễn Văn Thạc)

KHỞI ĐỘNG
- Tri thức về thể loại nhật kí và văn
bản (tiết 1)
- Hình thức: Ứng dụng Quizizz
(bản giấy)

BÀI 4
PHẦN ĐỌC

TRÊN NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG HÀNH QUÂN (Nguyễn Văn Thạc)

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC

BÀI 4
PHẦN ĐỌC

TRÊN NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG HÀNH QUÂN (Nguyễn Văn Thạc)

b. Tính phi hư cấu
1. Một số yếu tố của nhật kí
b1. Các chi tiết, sự kiện xác thực

Các chi tiết, sự
Minh chứng
Tác dụng
kiện xác thực
 
- Nghi Lộc – Nghệ An, ga Quán Hành, Hà Nội…
- Địa danh
- Con người - Gia đình thầy Khang dạy Toán, người lính hành quân, …
- 10/4/1972, 12 giờ trưa, 9.4.72, …
- Thời gian
- Người lính ở trọ đúng nhà thầy dạy Toán của mình.
- Sự kiện
- Cuộc hành quân khốc liệt mà thú vị.
- Trên tàu, những người lính vội vã thả thư xuống đường
nhờ chuyển về gia đình, vẫy chào tạm biệt người dân Hà
Nội, họ xa Hà Nội lúc ấy là 12 giờ trưa 9.4.72”.

PHIẾU ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG NHÓM
NỘI DUNG
YÊU CẦU

1

Hoàn thành nhiệm vụ
Đúng thời
gian (5 phút) quá thời gian quy định
(1 điểm)
(2 điểm)
Hoạt động chỉ tập
Thành viên
trung ở 1, 2 thành viên.
tham gia
(3 điểm)
(1 điểm)
- Xác định không đúng
hoặc được 1/3 nội dung
Nội dung
cần đạt
(5 điểm)
(2 điểm)

Mức độ đánh giá
2

3

Hoàn thành nhiệm vụ
đúng thời gian
(2 điểm)
Hoạt động có 1, 2
thành viên chưa thật
tích cực.
(2 điểm)
- Xác định được có 2/3
nội dung cần đạt

Hoàn thành nhiệm
vụ đúng thời gian.
(2 điểm)
Hoạt động thu hút sự
tham gia tích cực của
tất cả thành viên.
(3 điểm)
- Xác định được đầy
đủ nội dung cần đạt.

(3 điểm)

(5 điểm)

BÀI 4
PHẦN ĐỌC

TRÊN NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG HÀNH QUÂN (Nguyễn Văn Thạc)
THẢO LUẬN NHÓM 6
THỜI GIAN 5 PHÚT

 Nhóm 1, 2, 3

 Nhóm 4, 5, 6

Tác dụng của các chi tiết, sự

Nêu tên và phân tích tác dụng

kiện có tính xác thực trong nhật

các BPTT trong “Buổi gác đầu

ký ngày 10/4/1972?

tiên là đêm trăng sáng, … một

Văn bản có sử dụng yếu tố
hư cấu không? Lý giải vì sao?

mùa quả chín…” (SGK 108,
109)
Câu 2/110

 Đúng
thời gian
 Thành
viên đều
hoạt
động
 Kết quả
và lý giải
phù hợp

BÀI 4
PHẦN ĐỌC

TRÊN NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG HÀNH QUÂN (Nguyễn Văn Thạc)

b. Tính phi hư cấu
1. Một số yếu tố của nhật kí
b1. Các chi tiết, sự kiện xác thực

Các chi tiết, sự
Minh chứng
kiện xác thực
- Nghi Lộc – Nghệ An, ga Quán Hành, Hà Nội…
- Địa danh
- Con người - Gia đình thầy Khang dạy Toán, người lính hành quân, …
- 10/4/1972, 12 giờ trưa, 9.4.72
- Thời gian
- Người lính ở trọ đúng nhà thầy dạy Toán của mình.
- Sự kiện
- Cuộc hành quân khốc liệt mà thú vị.
- Trên tàu, những người lính vội vã thả thư xuống đường
nhờ chuyển về gia đình, vẫy chào tạm biệt người dân Hà
Nội, họ xa Hà Nội lúc ấy là 12 giờ trưa 9.4.72”
-…

Tác dụng
 - Tăng độ

tin cậy cho
sự việc;
- Tái hiện
chân thực
một thời
lịch sử.
-…

BÀI 4
PHẦN ĐỌC

TRÊN NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG HÀNH QUÂN (Nguyễn Văn Thạc)

1. Một số yếu tố của nhật kí

b. Tính phi hư cấu

b2. Yếu tố phi hư cấu
- Văn bản không sử dụng yếu tố hư cấu.
- Lí do:
+ Mọi sự việc có thời gian xác
định, các địa danh, con người đều được
ghi chép lại hết sức chân thực.
+ Nhật kí được viết do nhu cầu ghi
chép – cho riêng mình, những sự việc vừa
xảy ra, hoặc xảy ra chưa lâu.

Nếu như người viết nhật ký là viết
cho mình, cho riêng mình đọc thì
cuốn nhật ký đó sẽ chân thực nhất, sẽ
bộn bề và sầm uất nhất - Người ta sẽ
mạnh dạn ghi cả vào đấy những suy
nghĩ tồi tệ nhất mà thực sự họ có.
(Nguyễn Văn Thạc)

BÀI 4
PHẦN ĐỌC

TRÊN NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG HÀNH QUÂN (Nguyễn Văn Thạc)

c. Đặc sắc về ngôn từ và nghệ thuật
“Buổi
“Buổi gác
gác đầu
đầu tiên
tiên là
đêm trăng sáng, là bài
thơ, là một trang nhật
kí… Sung sướng và
hãnh diện biết bao, ơi
làng xóm yêu quý,
quý, ngủ
yên, ngủ yên, có anh bộ
đội thức canh trời.
Những mái nhà nghiêng
như
mi
mắt
thân
thương, nhắm ngủ ngon
lành… Ta bước nhẹ,
lâng lâng một mùi
hương quen thuộc. Bưởi

So sánh

Nổi bật vẻ đẹp trữ tình, thơ mộng
của đêm gác đầu.

Nhân hóa

Hình ảnh sinh động, thân thương
qua cách gọi của người lính trẻ.

Điệp ngữ

Như lời vỗ về, nhằm nhấn mạnh
niềm mong mỏi làng quê bình yên.

So sánh,
nhân hóa

Gợi cảm xúc trìu mến, yêu thương
của tác giả.

Điệp ngữ,
Thiên nhiên đang chuyển động,
liệt kê,…
báo hiệu mùa quả ngọt đang về.
 Hiệu quả nghệ thuật: Tăng tính tạo hình, gợi
cảm, sinh động cho câu văn, đoạn văn.

BÀI 4
PHẦN ĐỌC

TRÊN NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG HÀNH QUÂN (Nguyễn Văn Thạc)

1. Một số yếu tố của nhật kí
c. Đặc sắc về ngôn từ và nghệ thuật
- Sử dụng đa dạng các biện pháp tu từ.
- Ngôn ngữ và hình ảnh chọn lọc, giàu chất
thơ và sức gợi.
- Giọng văn nhẹ nhàng, cảm xúc.

BÀI 4
PHẦN ĐỌC

TRÊN NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG HÀNH QUÂN (Nguyễn Văn Thạc)

II. KHÁM PHÁ VĂN BẢN

2. Cảm hứng chủ đạo và cái “tôi” của tác giả
a. Cảm hứng chủ đạo
Câu 1. Hãy chọn “Đúng/Sai” cho các phát biểu sau đây thể hiện
được cảm hứng chủ đạo trong văn bản?
A. Khẳng định những tình cảm trong sáng, cao
đẹp, ý chí vượt qua mọi gian khổ, thử thách
B. Phản ánh sự tàn khốc, mất mát trong cuộc
chiến tranh chống Mỹ cứu nước
C. Ngợi ca tài năng, bản lĩnh của người lính trẻ
trên đường hành quân
D. Niềm hăm hở ra trận chiến đấu vì Tổ quốc,
nhân dân của thế hệ trẻ Việt Nam đương thời.

Đúng
Sai
Sai
Đúng

BÀI 4
PHẦN ĐỌC

TRÊN NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG HÀNH QUÂN (Nguyễn Văn Thạc)

II. KHÁM PHÁ VĂN BẢN
2. Cảm hứng chủ đạo và cái “tôi” của tác giả
a. Cảm hứng chủ đạo
- Khẳng định những tình cảm trong sáng, cao
đẹp, ý chí vượt qua mọi gian khổ, thử thách
- Niềm hăm hở ra trận chiến đấu vì Tổ quốc,
nhân dân của thế hệ trẻ Việt Nam đương thời.

BÀI 4
PHẦN ĐỌC

TRÊN NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG HÀNH QUÂN (Nguyễn Văn Thạc)

2. Cảm hứng chủ đạo và cái “tôi” của tác giả
b. Cái “tôi” của tác giả
Câu 2. Hãy chọn “Đúng/Sai” cho các phát biểu sau đây trong việc
xác định cái “tôi” của tác giả trong văn bản?
A Lí tưởng sống cao đẹp, sẵn sàng dâng hiến tuổi
thanh xuân vì sự nghiệp thống nhất đất nước.
B. Giàu cảm xúc, chan chứa yêu thương với xóm làng,
quê hương đất nước.
C. Khát vọng khẳng định tài năng của người lính trẻ
trên đường hành quân
D. Công dân luôn ý thức trách nhiệm bảo vệ quê
hương, Tổ quốc.

Đúng
Đúng
Sai
Đúng

BÀI 4
PHẦN ĐỌC

TRÊN NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG HÀNH QUÂN (Nguyễn Văn Thạc)

II. KHÁM PHÁ VĂN BẢN
2. Cảm hứng chủ đạo và cái “tôi” của tác giả
b. Cái “tôi” của tác giả
- Giàu cảm xúc, chan chứa yêu thương với
xóm làng, quê hương đất nước
- Công dân luôn ý thức trách nhiệm bảo vệ
quê hương, Tổ quốc.
- Lí tưởng sống cao đẹp, sẵn sàng dâng
hiến tuổi thanh xuân vì sự nghiệp giải
phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Cái “tôi” mang dấu ấn cá nhân của tác giả

BÀI 4
PHẦN ĐỌC

TRÊN NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG HÀNH QUÂN (Nguyễn Văn Thạc)

LUYỆN TẬP

LUYỆN TẬP Lựa chọn từ khóa thích hợp làm nổi bật đặc trưng thể nhật kí
qua văn bản.

Đặc trưng của
nhật kí

(1)
(2)

(3)
(4)

Văn bản “Trên những chặng đường hành quân”
- Các nội dung được thể hiện dưới dạng ghi chép hằng ngày của chính
người viết, có đánh số ngày, tháng, năm.
- Thuật lại các chi tiết, sự kiện bản thân chứng kiến, trải nghiệm:
“Tôi” tạm biệt mái trường vào quân ngũ; lần đầu đứng gác; ở trọ nhà
dân; tạm biệt HN vào chiến trường miền Nam,...
- Ghi lại những sự kiện bản thân chứng kiến với những suy nghĩ rất
thật của cá nhân (bởi tác giả viết cho chính mình)
- Hình ảnh, từ ngữ mang tính biểu tượng cao bằng việc vận dụng linh
hoạt, các thủ pháp nghệ thuật; giọng văn nhẹ nhàng, cảm xúc
- Tình cảm yêu tha thiết quê hương, đất nước; những suy ngẫm sâu
sắc về ý thức công dân, về lí tưởng sống.

BÀI 4
PHẦN ĐỌC

TRÊN NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG HÀNH QUÂN (Nguyễn Văn Thạc)

Đặc trưng của
nhật kí

Văn bản “Trên những chặng đường hành quân”

Hình thức
tự thuật

- Các nội dung được thể hiện dưới dạng ghi chép hằng ngày của chính
người viết, có đánh số ngày, tháng, năm.

Tính
phi hư cấu

- Thuật lại các chi tiết, sự kiện bản thân chứng kiến, trải nghiệm:
“Tôi” tạm biệt mái trường vào quân ngũ; lần đầu đứng gác; ở trọ nhà
dân; tạm biệt HN vào chiến trường miền Nam,...
- Ghi lại những sự kiện bản thân chứng kiến với những suy nghĩ rất
thật của cá nhân (bởi tác giả viết cho chính mình)

Đặc sắc về ngôn - Hình ảnh, từ ngữ mang tính biểu tượng cao bằng việc vận dụng linh
từ nghệ thuật hoạt, các thủ pháp nghệ thuật; giọng văn nhẹ nhàng, cảm xúc
(3)
Suy ngẫm, cảm - Tình cảm yêu tha thiết quê hương, đất nước; những suy ngẫm sâu
xúc người viết sắc về ý thức công dân, về lí tưởng sống.

BÀI 4
PHẦN ĐỌC

TRÊN NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG HÀNH QUÂN (Nguyễn Văn Thạc)

VẬN DỤNG
- HỌC SINH

NGHE VÀ HÁT
THEO 1 ĐOẠN
NHẠC KHÁT
VỌNG TUỔI TRẺ
(VŨ HOÀNG)
- CHIA SẺ ĐOẠN
VIẾT / TRANH
CỦA MÌNH.

BÀI 4
PHẦN ĐỌC

TRÊN NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG HÀNH QUÂN (Nguyễn Văn Thạc)

VẬN DỤNG
- CHIA SẺ
NHẬT KÍ ĐỌC
SÁCH.
- CHIA SẺ
TRANH VẼ
CỦA MÌNH.

BÀI 4
PHẦN ĐỌC

TRÊN NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG HÀNH QUÂN (Nguyễn Văn Thạc)

VẬN DỤNG
Chỉ ra điểm tương
đồng và khác biệt
giữa Phóng sự, Nhật
kí trong cách đọc
hiểu phù hợp cho
từng thể loại.

BÀI 4
PHẦN ĐỌC

TRÊN NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG HÀNH QUÂN (Nguyễn Văn Thạc)

DẶN DÒ
- Tiếp tục hoàn
thành 2 hoạt động
phần vận dụng.
- Đọc và soạn văn
bản 3, 4 “Ngõ Tràng
An” và “Cái giá trị
làm người”.

CẢM ƠN QUÝ THẦY CÔ
QUAN TÂM THEO DÕI
CHÚC CÁC EM HỌC TỐT!